2020-12-12 16:41:32

Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU bàn về ngân sách 2021-2027

(Bình luận của Michał Broniatowski, phóng viên báo Onet, điều phối viên POLITICO tại Ba Lan)

Vào ngày 10/12/2020, tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels, các nhà lãnh đạo của 27 quốc gia EU đã thông qua một gói ngân sách lịch sử - mang tính lịch sử vì nó bao gồm một quỹ tái thiết sẽ được tạo ra nhờ khoản vay nhiều tỷ đồng mà Liên minh châu Âu thực hiện. Lần đầu tiên, nó sẽ đóng một vai trò tương tự như chính phủ liên bang, thay mặt cho các quốc gia thành viên. Một phần của gói này, tổng trị giá 1,82 nghìn tỷ Euro sẽ được phân bổ có điều kiện, theo cơ chế gắn với việc tuân thủ các quy định của pháp luật. EU có thể ngừng giải ngân cho các quốc gia mà hệ thống tư pháp của họ không đủ độc lập với ảnh hưởng chính trị.

Các nhà lãnh đạo EU vui mừng thông báo việc thông qua gói ngân sách trên Twitter, và Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Ursula von der Leyen chúc mừng Tổng thống Đức đã tìm được một thỏa hiệp.

Liên minh châu Âu là vùng đất của sự thỏa hiệp, điều cần thiết cho 27 quốc gia - mỗi quốc gia có lợi ích chính trị và kinh tế riêng, cùng tiến lên và ổn định trong Cộng đồng. Thông thường, thỏa hiệp là khi văn bản của một thỏa thuận đã được thống nhất trước mà một số quốc gia từ chối đồng ý được gói gọn trong một mớ những lời trấn an hoặc những nghĩa vụ không quan trọng để mọi người có thể ký vào nó.

Đức, hiện đang giữ chức chủ tịch luân phiên của EU và được giao nhiệm vụ đạt được thỏa thuận về gói ngân sách của EU, chỉ là một thỏa hiệp như vậy, và Ba Lan và Hungary đã thay đổi ý định phủ quyết. Và hôm nay, không cần thảo luận nhiều, họ đã đồng ý bỏ phiếu cùng với 25 quốc gia khác. Do đó, EU có thể tuyên bố rằng họ có hàng tỷ Euro để chống lại COVID-19, xây dựng đường cao tốc, chống biến đổi khí hậu và giáo dục thanh thiếu niên tốt hơn.

Thủ tướng Đức Angela Merkel đã đề xuất gì?

Vào tháng 11/2020, hầu hết đại sứ các nước EU (25/27) đã nhất trí rằng cơ chế pháp quyền phải trở thành một phần không thể thiếu trong gói ngân sách cho nên dù Ba Lan và Hungary có lớn tiếng “phủ quyết” thì nó vẫn được thực hiện. Cơ chế được đề xuất cũng đính kèm với những văn bản chỉ rõ nó có thể thành hiện thực theo những điều kiện nào.

Thứ nhất, Ủy ban Châu Âu sẽ từ chối thực hiện cơ chế này nếu một quốc gia thành viên đặt câu hỏi về tính hợp pháp của nó trước Tòa án Công lý của Liên minh Châu Âu.

Các bên cũng nhất trí rằng cơ chế này sẽ chỉ áp dụng cho ngân sách mới của EU cho giai đoạn 2021-2027 và quỹ tái thiết, do đó loại trừ các khoản thanh toán đã cam kết theo khuôn khổ ngân sách hiện hành.

Một tuyên bố chung cũng được thêm vào rằng "Hội đồng châu Âu sẽ tìm kiếm một lập trường chung" trong trường hợp một quốc gia bị phạt yêu cầu thảo luận về trường hợp của mình.

Warszawa và Budapest đã được thông báo rõ ràng rằng nếu họ không đồng ý thỏa hiệp với Berlin đúng hạn, tức là vào tối thứ 3 (8/12/2020), các nước khác sẽ quyết định tại hội nghị thượng đỉnh để tạo quỹ tái thiết của riêng họ, mà Ba Lan và Hungary sẽ không có quyền truy cập.

Do đó, vào tối thứ 3, Thủ tướng Hungary đã đến phố Parkowa ở Vác-sa-va để thuyết phục những người Ba Lan của ông chấp nhận đề nghị của bà Merkel. Phó Thủ tướng Jarosław Kaczyński, người trong chính phủ chịu trách nhiệm chính về an ninh của đất nước, nhưng thực tế là người đưa ra các quyết định quan trọng nhất, nhắm mắt (hoặc thực sự che mắt bằng khẩu trang, như có thể thấy trong bức ảnh do Orbán công bố) và đồng ý.

Ba Lan đã giành được những gì

Ba Lan đã đe dọa phủ quyết vì theo chính phủ, cơ chế pháp quyền của EU là mối đe dọa đối với "chủ quyền của Ba Lan". Tuy nhiên, cơ chế pháp quyền được đề cập ở đây là để bảo vệ ngân sách của EU chống lại gian lận do thiếu kiểm soát tư pháp, có thể dẫn đến ảnh hưởng chính trị của hệ thống tư pháp. Trong việc phân phối tiền của EU Ba Lan không gây ra những vấn đề bất thường, vì vậy trên thực tế, toàn bộ cơ chế này chỉ mang tính biểu tượng đối với quốc gia này ngay từ đầu. Song, chính phủ Ba Lan đã không thể chấp nhận được với lí do Liên minh đưa ra một định nghĩa rõ ràng và nghiêm khắc về "vi phạm các nguyên tắc pháp quyền", điều mà Brussels đã quy lỗi cho Ba Lan kể từ năm 2016.

Và Ba Lan đã không thể phủ quyết trong khi những quy định được gọi là "Hệ thống điều kiện chung để bảo vệ ngân sách của Liên minh" vẫn không thay đổi. Các nội dung thỏa hiệp được được ghi trong kết luận của Hội nghị thượng đỉnh cũng không có tranh cãi nào về cơ chế pháp quyền. Vì vậy Thủ tướng Mateusz Morawiecki, ngoài vài câu nói suông, chẳng thu được gì và phải ký vào một văn bản chứa những từ ngữ khủng khiếp: "rządy prawa" (nhà nước pháp quyền).

Hungary được gì

Thủ tướng Viktor Orbán đã có được một nhượng bộ rất cụ thể từ EU tại hội nghị thượng đỉnh Brussels. Theo đó việc gắn ngân sách với pháp quyền sẽ phụ thuộc vào phán quyết của Tòa án Công lý của Liên minh châu Âu (TSUE).

Không giống như Ba Lan, Hungary có vấn đề với Liên minh châu Âu, liên quan đến một số trường hợp bất thường, nơi có một kiểu hệ thống chính phủ tham nhũng, chủ yếu dựa vào tiền của EU. Do đó, họ phải đối mặt với việc đình chỉ thanh toán gần như ngay lập tức từ Brussels. Việc chuyển quyết định thực hiện cơ chế pháp quyền sang cho TSUE có nghĩa là việc áp dụng này sẽ bị hoãn ít nhất hai năm - bởi vì đây là thời gian thủ tục thường kéo dài ở Luxembourg. Vì vậy nó sẽ không ảnh hưởng đến Orbán trong cuộc bầu cử tiếp theo, dự kiến ​​vào năm 2022.

Theo nghĩa này, Orbán đã đạt được một chiến thắng vĩ đại nhờ vào cách xử lí khôn khéo của mình.

Orbán có thể mua bỏng ngô và xem các quan chức Brussels cố gắng ngăn cản ông ta làm những gì trong mười năm mà không thành công. Trong khi đó, Morawiecki có  vấn đề khó xử. Khi trở về từ Hội nghị thượng đỉnh, ông ấy đặt gói ngân sách của EU lên bàn, cùng với một cơ chế thanh toán tiền phụ thuộc vào việc tuân thủ các quy định của pháp luật, thì hóa ra ông ấy đã kêu gọi miễn phí tại Quốc hội, khi nói rằng Ba Lan không thể cúi đầu trước " cây gậy tuyên truyền” của EU.

Xuân Nguyên

(Nguồn: https://wiadomosci.onet.pl/autorzy/michal-broniatowski )

Sửa lần cuối 2020-12-12 16:44:52

Bình luận

Bình luận qua Facebook