2020-05-21 04:11:25

Người Ba Lan nghiêm túc đang cần một đảng nghiêm túc

Witold Gadomski, 

17-05-2020

Theo hiến pháp, cuộc bầu cử tổng thống Ba Lan do chủ tịch Quốc hội tuyên bố không sớm hơn 100 ngày và không muộn hơn 75 ngày trước ngày hết nhiệm kỳ của đương kim tổng thống. Nhiệm kỳ của tổng thống Ba Lan Andrzej Duda sẽ hết vào hôm 6/8. Theo quyết định của bà chủ tịch Quốc hội Elżbieta Witek hôm 5/2 nó phải tổ chức vào ngày chủ nhật 10/5, nhưng hôm 6/5 các ông Jarosław Kaczyński và Jarosław Gowin ra tuyên bố lùi cuộc bầu lại. Quốc hội đã thông qua luật cho Ủy ban Bầu cử Trung ương tổ chức cuộc bầu mới, có lẽ sẽ vào tháng 6 hay tháng 7 ở dạng bỏ phiếu bằng bưu điện hay hỗn hợp, qua bưu điện hay cả tại nơi bỏ phiếu. Hiện Thượng viện còn đang xem xét việc này. Tuy nhiên, đảng Cương lĩnh Dân sự PO đã quyết định thay ứng cử viên, bà Małgorzata Kidawa Błońska bằng ông thị trưởng Vác-sa-va, Trzaskowski. Xin giới thiệu với bạn đọc ý kiến của ông Witold Gadomski về việc thay thế này (người dịch).

Vấn đề của đảng Cương lĩnh Dân sự (Platforma Obywatelska - PO) không phải bản thân bà Małgorzata Kidawa Błońska, mà là thiếu một người lãnh đạo mạnh, nhiều tranh cãi trong nội bộ, và trước hết là sự lười biếng của phần đông những người hoạt động, họ chỉ tìm „chỗ ngon” trong đảng, chứ không phải để hiện thực hóa các ý tưởng cho nước Ba Lan.

   Đảng Cương lĩnh Dân sự PO lại một lần nữa không thể hiện được vai trò của mình trong hoàn cảnh bi thảm ở Ba Lan. Họ đã làm hỏng chiến dịch tranh cử, cho phép con số ủng hộ cho ứng cử viên của mình, một phụ nữ nghiêm túc được mọi người tôn trọng và là người duy nhất cư xử trung thực trong tranh cử, lại bị tụt xuống đến mức thấp hơn các đối thủ khác thuộc phe đối lập. Sáu tuần lễ trước ngày bầu cử (chúng ta hiện không biết nó khi nào nên ta giả thiết lấy ngày gần nhất có thể tổ chức túc ngày 28/6), họ rút lui nữ ứng cử viên và thay bằng ông Rafał Trzaskowski, mà cơ hội thắng cử không nhiều hơn bà Małgorzata Kidawy-Błonska .

  Đã có nguy cơ là bà sẽ thua không lọt vào vòng hai, nhưng nguy cơ tương tự cũng có với ứng cử viên mới. Đúng là cũng có thể giải thích việc thay ứng cử viên đó, nếu như ông Donald Tusk quyết định ra ứng cử. Ông là nhà lãnh đạo lịch sử của đảng PO, là người dẫn đầu chống PiS của cử tri của đảng này. Tusk khi đó sẽ bị tấn công do các lỗi thực sự và hiển nhiên trong bảy năm cầm quyền của mình. Ông có số cử tri chống mình lớn, nhưng việc tham gia bất ngờ vào chiến dịch tranh cử sẽ có thể thay đổi động lực của nó. Còn Trzaskowski, cũng như mọi ứng viên khác của PO, có các điểm yếu hệt như bà Małgorzata Kidawa Błońska – ông là đại diện của nước Ba Lan có học vấn cao, được cử tri các thành phố lớn chấp nhận, nhưng tiếng nói của ông yếu với người các tỉnh nhỏ và nông thôn, những người không tin cậy thế giới. Các ưu điểm của ông như  – có kinh nghiệm làm việc ở Bruxelles và Vác-sa-va, biết các ngoại ngữ, tri thức cao, khoan dung – thì chúng lại là gánh nặng với dân các vùng Podlasie và Podkarpacie. Các cuộc bầu cử liên tiếp gần đây đã chứng tỏ họ là người quyết định đến kết quả cuối cùng.

 Trzaskowski cùng với nhiều ưu điểm cũng thể hiện được các tính cách mà bà Kidawa-Błońska có – biết kết hợp sự cứng rắn (bà đã thể hiện khi không đồng ý tranh cử trong cuộc bầu giả tạo do Jack Sasin tổ chức) với các quan điểm chừng mực, trung hòa của mình. Có rất nhiều chính trị gia cứng rắn hơn bà Kidawa-Błońska, nhưng thắng trong bầu cử nhờ cử tri ở trung tâm chứ không phải ở các cánh.

  Làm sao thay thuyền trưởng trên con tàu "Titanic"

  Có vẻ các nhà lãnh đạo đảng PO lo ngại là thảm bại của bà Kidawa-Błońska trong vòng I cuộc bầu sẽ làm giảm nhanh sự ủng hộ cho đảng mình, mà sự ủng hộ này đang nằm trên đường dốc đi xuống và khi đó sẽ không thoát được ra nữa. Đó là một nguy cơ thực sự, nhưng việc thay ứng cử viên trong các hoàn cảnh lúng túng như thế này chả cải thiện được bộ mặt của đảng. Cái giá chính trị và tinh thần phải trả khi rút lui nữ ứng cử viên sẽ rất lớn. Nó không chỉ chứng tỏ sự bất lực về tổ chức và cách ra quyết định của ban lãnh đạo đảng Cương lĩnh Dân sự, mà cũng còn là đáng ngờ về đạo đức.

  Truyền thông của chính phủ trong nhiều tuần lễ trước đây tận dụng hết mọi sự lỡ lời của bà Kidawa-Błońska, để nhét vào đầu cử tri rằng bà là người kém sáng suốt, giờ lại ra giọng giả tạo, bênh vực bà trước phái chính trị gia đàn ông trong đảng PO. Các ứng cử viên của phe đối lập, những người vài tuần trước còn chấp nhận cuộc bầu cử „kiểu Sasin” mà họ không có bất cứ cơ hội gì thắng và đã tấn công bà không khoan nhượng lúc ấy, nay cũng làm hệt như thế. Họ vào cuộc chơi không phải để thắng cử, mà chỉ để có vị trí thứ hai, vị trí đảm bảo cho họ vai trò đứng đầu phe đối lập. Chính thái độ chơi của họ là không rõ ràng và không trung thực. Bà Kidawa đã hành xử đẹp (fair).

  Tôi không có các nghiên cứu và thăm dò nội bộ của đảng PO có thể đã làm họ quyết định thay ứng cử viên. Nhưng tôi không tin là một chiến dịch quyết liệt và có suy nghĩ trong vòng vài tuần lễ còn lại lại không thể làm tăng sự ủng hộ và làm họ lọt vào vòng hai, ở đó cơ hội thắng Andrzej Duda hoàn toàn cao. Vấn đề là ở chỗ là từ thứ năm tuần trước, khi PiS thừa nhận là cuộc bầu hôm 10/5 sẽ không thể được và sẽ hoãn lại vài tuần, thì tôi không thấy bất cứ một hoạt động nào của ban lãnh đạo Liên minh Dân sự (Koalicja Obywatelska -KO) cả. Thay vì thế thì các chính trị gia nối nhau cho lọt ra tin về việc thay ứng cử viên. Chẳng có ai đứng ra kiên quyết ủng hộ nữ ứng cử viên cả. Nó giống hệt như sau khi con tàu "Titanic" đâm vào núi băng, thay vì tiến hành các hoạt động cấp cứu, họ lại mưu đồ cùng nhau tìm cách lật đổ thuyền trưởng vậy.

  Vấn đề của đảng Cương lĩnh Dân sự PO không phải bản thân bà Małgorzata Kidawa Błońska, mà là thiếu một người lãnh đạo mạnh, nhiều tranh cãi trong nội bộ, và trước hết là sự lười biếng của phần đông những người hoạt động, họ chỉ tìm „chỗ ngon” trong đảng, chứ không phải để hiện thực hóa các ý tưởng cho nước Ba Lan. Các yếu điểm này của PO đã dẫn đến thảm bại của „người chắc chắn thắng” khi ấy là tổng thống Bronisław Komorowski, trong cuộc bầu cử năm 2015. Vài lần đổi người đứng đầu của PO chả sửa chữa được gì trong đảng này cả. Vậy lòng tin vào việc sẽ tự cải thiện được ở đảng này trong vài tuần lễ còn lại từ nay cho đến ngày bầu cử chả dựa trên tiền đề chắc chắn nào.

Các sai lầm sẽ quyết định

   Năm 2011 đảng PO giành trên 39% số phiếu, trong cuộc bầu cử năm 2015 PO và đảng Hiện đại (đảng Nowoczesna, giờ thực tế là một phần của PO) đã dành tổng cộng gần 32% số phiếu, còn trong cuộc bầu năm ngoái 27,4%. Xu hướng đang đi xuống, nhưng vẫn còn đến hơn một phần tư cử tri bỏ phiếu cho PO hay nếu ai thích thì nói là cho Liên minh Dân sự  (Koalicja Obywatelska-KO), khi thấy ở họ một đảng ủng hộ châu Âu, kinh tế thị trường, tôn trọng hiến pháp, trung hòa với tôn giáo và Nhà Thờ, nhưng không phải là không có đấu tranh với họ. Họ không hứng khởi khi bỏ phiếu cho PO, nhưng bỏ phiếu cho PO vì không có đảng nào cùng quan điểm với họ.

  Số đông cử tri của phái dân tộc-tôn giáo và trung hòa-trung tâm (elektorat narodowy-katolickiliberalny-centrowy) cũng tương tự vậy. Do vậy, PO và PiS cùng với nhóm sát nhập mỗi đảng đã thắng hai cuộc bầu cử. Cả hai khối đều có các cánh, vùng trung tâm và phái diều hâu của mình. Nhiều nhà lãnh đạo của PiS trước đây đã ở trong PO, và cũng có các trường hợp di chuyển theo chiều ngược lại. Việc phe nào phạm nhiều sai lầm hơn, dính vào các vụ bê bối hơn, lọt vào giai đoạn kinh tế thuận lợi hay khó khăn hơn nhưng trước hết, khả năng tổ chức và sự kiên quyết của những người lãnh đạo sẽ quyết định ai sẽ thắng trong bầu cử.

  Khả năng của Sasin và sự quyết tâm của Jarosław Kaczyński suýt nữa đã đưa đến va chạm của khối cầm quyền với thực tế rắn chắc. Kết quả là đã dẫn đến sự hỗn loạn về hiến pháp, nhanh chóng được Quốc hội lấp đi. Liên minh Dân sự (KO) không lợi dụng được gì từ sự hỗn loạn đó cả, mà chính bản thân lại tạo ra sự hỗ loạn của mình.

   Cũng có thể sẽ xảy ra sự sụp đổ của cả PiS lẫn PO, cũng như các đảng khác đã hình thành vào những năm 90, nhưng cử tri của họ không mất đi. Các cử tri ôn hòa cần có một đảng quét dọn đi những sự lộn xộn mà đảng PiS để lại sau dịch coronavirus, lập lại việc tôn trọng luật pháp và đưa ra được một chương trình tăng tốc đổi mới. Liệu đảng Cương lĩnh Dân sự sẽ còn là một đảng như vậy, hay sau cuộc bầu cử tổng thống, sẽ có một đảng mới nắm được một phần các nhà lãnh đạo của Liên minh Dân sự KO và các cử tri của họ. Mặc dù các nỗi băn khoăn của tôi về cơ hội thắng cử của ông Rafał Trzaskowski trong cuộc bầu cử lần này, tôi cũng chẳng có gì để phản đối việc ông sẽ trở thành bà đỡ của một đảng như vậy.

Nguyễn Hữu Viêm (dịch từ https://wyborcza.pl/7,75968,25951776,powazni-polacy-potrzebuja-powaznej-partii.html

Sửa lần cuối 2020-05-21 04:11:12

Bình luận


Bình luận qua Facebook