Ở nhà vườn, du khách ngồi trong tán cây, thưởng thức hương vị món ăn Huế và đắm chìm trong khung cảnh hoa thơm quả ngọt. Đây chính là một trong những lý do du khách mãi còn lưu luyến mảnh đất này.
Nhà vườn ở Huế đã thật sự là một kiểu kiến trúc rất riêng biệt. Như tên gọi của nó, mỗi nhà vườn gồm hai bộ phận chính: Ngôi nhà rường làm bằng gỗ (3 hoặc 5 gian, 2 chái) và khu vườn bao bọc xung quanh. Cổng xây bằng gạch, lối vào ngõ thường được trồng râm bụt hoặc chè tàu cắt xén cẩn thận.
Với tuổi đời trên 200 năm, nhà vườn được đánh giá là một trong những vần thơ làm nên phần hồn cho “bài thơ đô thị” Huế.
 |
| Cầu trong vườn |
Đến Huế, nhiều du khách hết sức ngưỡng mộ những khu nhà vườn ở nơi này. Nhiều người đã thốt lên: “Khó nơi nào trong nước có được một không gian đẹp như ở Huế!”.
Khách phương xa mong tới vườn Huế đa phần nhờ ở câu thơ rất gợi cảm của Hàn Mặc Tử:
“Vườn ai mướt quá xanh như ngọcLá trúc che ngang mặt chữ điền”.
Đấy là tác giả đang tả nhà vườn của làng Vĩ Dạ. Song nói tới nhà vườn của Huế, trước hết phải nói tới nhà vườn của cung đình, của các bậc vương tôn, quan lại.
Nói tới nhà vườn của cung đình lập tức phải nhớ tới ngay vườn Cơ Hạ. Đây là vườn thượng uyển của vương triều, bao gồm: Hồ Tịnh Tâm, nơi nhà vua tới nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng sau những buổi lâm triều mệt mỏi và Ngự Viên, vườn nhà vua dẫn các tôn nữ dạo chơi. Sau này, dù Ngự Viên không còn như ký ức về nó vẫn làm nhà thơ Nguyễn Bính bâng khuâng:
Đến Ngự Viên mà nhớ Ngự Viên/Dẫu sao Nguyễn cũng đã hình dung ra/Có phải ngày xưa vườn ngự uyển/ Là đây, hoa cỏ giống vườn tiên... Đức vua một sớm đầu xuân ấy/Lòng đẹp theo giới, dạo Ngự Viên/Cung tần mỹ nữ ngời son phấn/Theo gót nhà vua nở gót sen”.
Nhà vườn của vương triều hội đủ cung điện vàng son với cỏ cây, sông nước và cả một khung trời thu nhỏ... Tất cả hoà nhập vào nhau từ hương thơm hoa lạ tới một dáng cong đền đài tạo nên một vẻ đẹp tiên giới giữa trần gian. Các vương tôn, quan lại mô phỏng nhà vườn của vương triều để tạo dựng nên những nhà vườn cổ phủ Tùng Thiện Vương, Tuy Lý Vương, phủ Hương...
 |
| Nhà vườn An Hiên. Ảnh: T.H |
Ngày nay, bên cảnh những ngôi nhà vườn cổ còn xuất hiện nhiều nhà vườn "tân thời" như: Ý Thảo, Tịnh Gia Viên, Tỳ Bà Trang, vườn nhà bà Tùng Chi...
Chủ nhân của nhứng nhà vườn này có người thích chơi phong lan, người thích cây kiểng, người thích trồng đủ cây nổi tiếng khắp ba miền. Những ý thích của các chủ nhân tạo nên sự phong phú của nhà vườn Huế. Du khách, nhất là khách từ xứ sở của những bức tường xi măng đồ sộ, hầu như đều thích những ngôi nhà Huế hoà quyện với thiên nhiên.
Khách tìm đến những món ăn truyền thống của Huế thường tìm đến Tịnh gia viên. Họ ngồi trong tán cây, thưởng thức hương vị món ăn Huế và cùng đắm chìm trong khung cảnh hoa thơm quả ngọt vườn này.
Quán cà phê Tỳ bà trang ở Huế được coi là quán đông khách nhất. Ban ngày gia chủ chuẩn bị phục vụ. Đêm đến, trong bóng đèn mờ được thắp lên từ bóng cây, dáng đá, đường nét của những bức tượng, tạo nên cho quán cà phê cái vẻ tỉnh mịch của không khí núi rừng.
 |
| Bình phong và lối vào nhà. Ảnh: T.H |
Vườn Ý Thảo lại khác. Chủ vườn là một nhà trí thức, nên cây cỏ trong vườn cũng như đang ngẫm nghĩ. Chẳng hạn như chậu tùng đặt dưới mái hiên, khóm sói hường trồng kề bên nhau như một cặp tình nhân, phong lan trong bồn… Những giò ý thảo của ông, đến mùa bao giờ cũng được trồng ngay trước nhà. Hoa nở đầy, giống như những bầy thiên nga đang nối nhau vừa bay vừa múa trên khung trời.
Nói đến nhà vườn Huế mà không thể không nói tới những vườn chùa của xứ này. Hầu như mỗi chùa, sư trụ trì đều tìm cho mình một không gian riêng và mái chùa chỉ là một hoạ tiết sáng lên của cái không gian ấy. Vườn trúc của chùa Trà Am như cốt để tạo nên tiếng gió rất riêng biệt bên bờ suối. Chùa Huyền Không lại tràn ngập một thế giới phong lan nở suốt bốn mùa. Chùa Từ rợp bóng cây, râm mát suốt bốn mùa, tưởng như không có mùa hè gay gắt nơi đất Thừa Thiên này...
Ở Huế, người ta bước chân ra khỏi cửa nhà là đã gặp một không gian thanh mát nhẹ người của vườn cây hoa quả vì vậy nơi này đang trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách trong nước và nước ngoài.
Thùy Dương (Theo Quê Hương)