Báo Cộng Đồng Quê Việt

Cung An Định (Huế) không chỉ nổi tiếng là một công trình kiến trúc đẹp mang dáng dấp kiến trúc Pháp thời thuộc địa pha lẫn với lối kiến trúc cung đình Huế mà nó còn là nơi chứng kiến nhiều nỗi thăng trầm của vị Hoàng đế cuối cùng của triều đình phong kiến Việt Nam, đó là cựu Hoàng Bảo Đại.

Cung An Định xưa vốn là phủ An Định, một công trình kiến trúc bằng gỗ như bao nhiêu phủ đệ của các ông hoàng bà chúa khác dưới triều Nguyễn. Phủ An Định được vua Đồng Khánh (1886-1888) dựng vào năm 1902, dùng để làm nơi ăn ở riêng cho vị con trai đầu lúc ra ở riêng vào năm lên 18 tuổi là Hoàng tử Nguyễn Phúc Bửu Đảo, người sau này lên ngôi lấy niên hiệu là Khải Định (1885-1925).

Toàn thể mặt trước cung An Định nhìn từ phía bờ Nam sông An Cựu
vừa trông giống một phủ đệ riêng lại vừa có nét của một tòa dinh thự công.

Thái tử Bảo Đại lúc được vua cha cho ra ở riêng tại cung An Định.

Những căn phòng lớn được chiếu sáng và làm thoáng mát một cách tự nhiên
nhờ vào hệ thống cửa lớn và dãy hành lang rộng rãi được bố trí một cách hợp lý.

Một cái tay nắm hình khuyên tròn bằng đồng trên cánh cổng gỗ lim.

Một cái tay nắm ổ khóa cửa bằng đồng còn nguyên chữ “France”.

Tiền sảnh cung An Định với mái hiên vươn rộng được đỡ bằng những hàng cột tròn vững chãi
kết hợp với dãy con tiện tròn cùng với những họa tiết phù điêu đắp nổi
mang đậm nét kiến trúc thuộc địa Pháp hồi thế kỷ XIX.

Bên trong là một cầu thang lớn sang trọng nằm ngay chính giữa phòng khách.

Việc phục chế lại những mảng tường và các bức tranh tường cần rất nhiều công sức và tiền của.

Lầu bát giác và cổng vào lại mang đậm nét kiến trúc cung đình Huế.

Chính tại nơi đây, ông hoàng Khải Định và bà phủ thiếp Hoàng Thị Cúc (1890-1980) đã sinh ra người con trai duy nhất là hoàng tử Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, tức hoàng đế Bảo Đại, vị hoàng đế cuối cùng của triều đình phong kiến Việt Nam.

Phủ An Định chính thức được mở rộng dưới thời vua Khải Định. Sau khi đăng quang, vua Khải Định cho cải tạo phủ An Định bằng cách mở rộng khuôn viên và xây dựng thêm một số công trình kiến trúc tại đây. Mục đích chính là tạo ra một cơ ngơi to lớn hơn để kỷ niệm nơi nhà vua đã từng sinh sống và để ban tặng cho con trai là hoàng tử Vĩnh Thụy - tức vua Bảo Đại - làm của riêng.

Để cải tạo ngôi phủ này, nhà vua đã mua thêm đất thổ cư của những gia đình đang sinh sống ở phía sau khuôn viên phủ An Định để mở rộng diện tích khuôn viên lên đến 23.463.000 m² như chúng ta đang thấy hiện nay và cho xây dựng những công trình kiến trúc mới bằng vật liệu bê tông cốt thép theo phong cách Tây phương. Sau khi cải tạo xong, phủ An Định được đổi tên thành cung An Định và giữ nguyên từ bấy cho đến giờ.

Từ đó đến trước khi vua Bảo Đại thoái vị vào năm 1945, cung An Định thường được sử dụng như một biệt cung, một tòa lâu đài hoa lệ để tổ chức những cuộc tiếp tân trọng thể trong một số dịp lễ khánh hỷ của triều đình với sự tham dự của hoàng gia, đình thần và các gia đình quan chức thuộc Chính phủ Bảo hộ Pháp.

Cung An Định là một trong số ít những địa chỉ có lịch sử gắn liền với cuộc đời của các vị hoàng đế triều Nguyễn cùng với gia quyến của họ, trong đó đáng kể nhất là Bảo Đại, vị hoàng đế cuối cùng của triều đình phong kiến Việt Nam, và cũng là vị vua chịu nhiều ảnh hưởng bởi lối sống và văn hóa phương Tây nhất.

Bài: Thanh Hòa - Ảnh: Đinh Công Hoan (BAVN)

An Định cung