Trong mâm cơm cúng Tết Đoan ngọ vào ngày mồng 5 tháng 5 âm lịch của người dân xứ Quảng, ngoài các món như thịt vịt, trái cây, chè, xôi... thì còn một loại bánh không thể thiếu, đó là bánh tro.
Để làm bánh tro, việc đầu tiên là chọn nếp, thường thì dùng nếp tháng ba mới gặt, hạt mẩy, chắc để bánh có mùi vị ngon hơn. Nước tro ngâm nếp tốt nhất phải là thứ tro đốt từ thân cây mè, không có loại tro này thì lấy tro than nhưng phải lọc thật kỹ. Đổ tro vào chậu nước, khuấy đều cho đến khi tro thấm nước và chìm xuống. Vớt bọt và những mẩu than nhỏ nổi lên. Khi tro lắng xuống, chắt lấy nước tro ở trên. Nếp đã lựa cho vào nước tro ngâm ba ngày đêm, sau đó vớt ra vo lại với nước sạch, để trên rổ cho ráo nước. Loại lá thường dùng để gói bánh tro là lá sậy.
|
| Bánh tro là thứ không thể thiếu trong mâm cổ Tết Đoan Ngọ ở xứ Quảng. |
Bên cạnh bánh tro, còn có một thứ bánh khác cũng làm từ nguyên liệu như trên là bánh ú tro, chỉ khác nhau ở cách gói. Để làm bánh tro, chỉ cần múc một chén nếp đã ủ tro, đổ dài trên mặt lá rồi khéo léo cuốn nếp vào bên trong, xóc xóc hai đầu cho nếp đều, buộc lại, thế là xong (giống như gói bánh tét). Còn muốn làm bánh ú tro thì lấy những chiếc lá sậy dài, gấp đôi hơi chéo, xoay xoay đôi tay, cho thành hình phễu, bỏ vào một nắm nếp, úp phần lá thừa lại cho kín. Trong tích tắc đã ra được hình chóp nón, sau đó xâu từng cái bánh ú tro thành chục. Trình tự làm rất đơn giản, nhưng đòi hỏi sự quen tay, khéo léo mới có thể gói nhanh và đẹp.
Ngoài ra, phải biết canh lửa sao cho bánh vừa chín mà không bị nhão. Bánh tro chín vớt ra, dùng tay lăn trên mâm cho tròn đều. Bánh gói bằng lá sậy có màu vàng nâu, muốn bánh có màu bớt đậm thì dùng lá non.
Bánh tro hay bánh ú tro vừa mềm dẻo lại vừa giòn, khi ăn thường chấm với đường cát trắng, bánh ăn dễ tiêu nên rất thích hợp với người già, yếu tì vị.
Một mồng 5 nữa lại về. Chắc giờ này mẹ và bà tôi cũng đang tất bật với nồi bánh tro để kịp buổi chợ sáng mồng năm.
Ngọc Hà (Theo Đất Việt)