Theo ông Phạm Sanh Châu - Vụ trưởng Vụ văn hóa đối ngoại và UNESCO (Bộ Ngoại giao), tín ngưỡng của Đền Hùng rất xứng đáng làm hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại bởi trên thế giới chưa có một đất nước nào lập hồ sơ cũng như có tín ngưỡng thờ Tổ như Việt Nam.
 |
| Người dân cả nước tham dự lễ giỗ vua Hùng. Ảnh: Trung Kiên |
Vì thờ cúng tổ tiên là nét riêng
| Các hoạt động giỗ Tổ Ngày 4/4 (2/3 AL):Triển lãm sách Về miền lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam tại Thư viện tỉnh Phú Thọ; Triển lãm thư pháp VN tại Bảo tàng Hùng Vương. Ngày 6/4 (4/3 AL): Trưng bày hiện vật Tình cảm của đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế với Đền Hùng. Ngày 7/4 (5/3 AL): Lễ dâng hương tưởng niệm các vua Hùng; Giới thiệu ẩm thực tại trại văn hóa; Biểu diễn của đoàn nghệ thuật các tỉnh. Ngày 8/4 (6/3 AL): Lễ giỗ Quốc Tổ Lạc Long Quân; Dâng hương tưởng nhớ Tổ mẫu Âu Cơ; Biểu diễn nghệ thuật các tỉnh. Ngày 9/4 (7/3 AL): Khai mạc hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh dày. Ngày 10/4 (8/3 AL): Khai mạc lễ hội Trà; Khai mạc LH tiếng hát làng Xoan tại bảo tàng Hùng Vương. Ngày 11/4 (9/3 AL): Bắn pháo hoa tầm thấp. Ngày 12/4 (10/3AL): Lễ giỗ Tổ Hùng Vương; Rước kiệu, hát xoan, đánh trống đồng, đâm đuống phục vụ hội thảo quốc tế. |
Những ngày này, cả nước đang hướng về ngày Giỗ tổ Hùng Vương với lòng biết ơn các Vua Hùng. Theo ông Nguyễn Tiến Khôi - Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng, những dịp tổ chức Quốc lễ sẽ tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu tiến hành quay hình, ghi âm các nghi thức của lễ hội cũng như sự trở về Đất Tổ của hàng triệu người dân. Với nét đặc sắc riêng này nếu được phát huy ra toàn thế giới là điều rất tốt.
Theo GS Ngô Đức Thịnh, thờ Quốc tổ của Việt Nam là hình thức phóng đại của thờ cúng tổ tiên trong mỗi gia đình. Người Việt có tâm thức lấy khung ứng xử của gia đình mở rộng cho cả xã hội. Đặc biệt, nói đến giá trị văn hóa tâm linh thì đây là ý thức hướng về cội nguồn, là sự kết nối cộng đồng. Hiện nay, có rất nhiều địa phương trên cả nước lập đền thờ Vua Hùng để thờ vọng. Mỗi năm, thông qua Giỗ tổ sẽ giúp cho người dân Việt Nam nhìn về tổ tiên, cội nguồn đồng thời cũng là dịp để chúng ta đoàn kết nhau lại, biểu dương sức mạng cộng đồng của dân tộc trước những thách thức mới.
Tín ngưỡng phải từ tâm…
Việc hồ sơ tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có được UNESCO công nhận hay không là điều quan trọng nhưng phải bảo tồn tín ngưỡng này hiện nay như thế nào mới là điều đáng nói. Bởi theo GS Ngô Đức Thịnh, việc thờ cúng này đang bị lợi dụng. Ngay như sự kiện cặp bánh chưng bánh dày khổng lồ là lễ vật đặc biệt của nhân dân TP HCM, được đưa về đền Hùng hồi năm 2008 đã thu hút hàng vạn khách hành hương háo hức chờ đón... Nhưng khi cắt ra, bánh chưng đã lên men, còn bánh dày bị mốc xanh, bên ngoài là một lớp mỏng bột, bên trong bánh được làm bằng... mút xốp.
Chính vì điều này, theo GS Thịnh là có sự lợi dụng để quảng cáo và nhiều khi trở thành giả dối. Việc thờ Quốc tổ là nhu cầu, là cái kết nối cộng đồng dân tộc để tồn tại. “Gia đình có tổ tiên, đất nước có quốc tổ. Nhưng việc bảo tồn tín ngưỡng này hiện nay nhiều khi được làm “nhiệt tình” quá nên làm hỏng đi phần nào giá trị. Tôi sợ việc thờ cúng này hiện nay đang bị biến dạng và sợ nhà nước hóa” GS Thịnh nói.
Ông Nguyễn Chí Bền, Viện trưởng Viện Văn học - Nghệ thuật Việt Nam thì cho biết, ngày 12-13/4, tại Phú Thọ sẽ diễn ra cuộc hội thảo quốc tế về tín ngưỡng thờ tổ tiên. Đặc biệt là nghiên cứu trường hợp tín ngưỡng thờ Hùng Vương với sự góp mặt của hơn 100 học giả 16 nước khác nhau. Còn về hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, ông cho biết: “Nguyên tắc của UNESCO là hồ sơ đã nộp cho đến khi chính thức được xét duyệt thì nó nằm trong chế độ bảo quản tài liệu mật và không thể tiết lộ”.
Trung Kiên (Đất Việt)
Trao tặng 23 trống đồng Âm vang đất Tổ
Sáng 3/4 (tức 1/3 năm Tân Mão), tại Khu Di tích Lịch sử đền Hùng, Phú Thọ, Hội Di sản Văn hoá Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức lễ trao tặng 23 chiếc trống đồng cho UBND tỉnh Phú Thọ, Bộ Ngoại Giao và Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Đây là hoạt động mở màn cho chuỗi các hoạt động sẽ diễn ra trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng 2011.
Tại buổi lễ, đại diện Ban quản lý dự án trao Bằng chứng nhận Trống đồng - Âm vang đất Tổ và 17 chiếc trống đồng có hoa văn, hoạ tiết mô phỏng trống đồng Hy Cương, Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, Sông Đà, Quảng Xương, Miếu Môn cho UBND tỉnh Phú Thọ; Trao 5 chiếc có hình ảnh các di sản văn hóa Việt Nam được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới như: Quần thể di tích Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn… cho đại diện Bộ Ngoại Giao và dâng tặng một chiếc cho Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Ông Hoàng Dân Mạc - Chủ tịch UBND tỉnh đã trao bằng khen của UBND tỉnh Phú Thọ cho các đơn vị, cá nhân đã có đóng góp tích cực cho sự thành công của Dự án Trống đồng - Âm vang đất Tổ.
Trước đó, tối 2/4, tại Khu di tích Lịch sử đền Hùng, 23 chiếc trống đồng đã được tiến hành nghi lễ Cầu an - cầu phúc - nhập linh.