Khai ấn đền Trần: Lãnh đạo và dân chưa tìm được tiếng nói chung - Bài 4

Lấy ấn đền Trần. (ảnh: Internet)

Hội thảo khoa học gần đây nhất về vấn đề tổ chức, quản lý lễ khai ấn đền Trần vẫn chưa đi đến một ý kiến thống nhất. Ngược lại, những quan điểm của các đại biểu, nhà nghiên cứu lại càng khiến việc hoàn chỉnh đề án nảy sinh thêm nhiều vấn đề mới. Ngay trong bản dự thảo lần 3 đề án tổ chức lễ hội đền Trần Nam Định năm 2012 do Viện Văn hoá nghệ thuật Việt Nam tư vấn cũng nêu rõ những hạn chế và tích cực của hai phương án được đem ra xin ý kiến.

Phương án 1 là cách ít đem lại hiệu quả về mặt quản lý và phát triển chính sách văn hoá. Nó cũng thể hiện sự bất lực của chúng ta trước các vấn đề phức tạp của đời sống văn hoá tinh thần. Trong khi phương án 2 là cách khắc phục được thiếu sót, hạn chế của công tác tổ chức lễ hội năm 2011 và các năm trước nhưng lại chưa nhận được sự đồng thuận của một bộ phận không nhỏ quần chúng nhân dân.

Cần một cái nhìn đúng về tổ chức, quản lý lễ hội

Nhân dịp bàn về lễ khai ấn, TS Trần Chiến Thắng, nguyên Thứ trưởng bộ VH-TT-DL đưa ý kiến: ngoài việc nói về lễ khai ấn đền Trần, rất nên bàn thêm về lễ hội mùa xuân với mục đích tạo nên một quần thể lễ hội hoàn chỉnh. Theo nhận xét của ông thì dường như tất cả mọi hoạt động của lễ khai ấn chỉ tập trung vào đêm 14 tháng Giêng, còn sang ngày 15 thì toàn bộ không gian gần như “chết” và không còn bất cứ một hoạt động nào khác. Điều này khiến việc tổ chức lễ hội gặp nhiều khó khăn và tất yếu nảy sinh không ít những bất cập. Nếu thay đổi được vấn đề này sẽ giúp công tác tổ chức có một diện mạo mới.

Bên cạnh đó, sự thay đổi suy nghĩ của người dân về ý nghĩa của những chiếc “lộc ấn” cũng vô cùng quan trọng. Trong đó, theo TS Trần Chiến Thắng, không ít người nghĩ rằng những lá ấn sẽ giúp thăng quan tiến chức và đây hoàn toàn là suy nghĩ sai lầm. Để minh chứng cho điều này, Thứ trưởng đưa chính bản thân mình ra làm ví dụ: “Suốt 10 năm làm thứ trưởng tôi đều được cho ấn, thậm chí còn được tự tay đóng ấn, vẫn không tiến được bước nào”.

Cần một cái nhìn đúng về tổ chức, quản lý lễ hội.

Theo lời kể của TS Nguyễn Xuân Nam – GĐ Sở VH- TT – DL tỉnh Nam Định, ngày trước ông từng được dự những lễ khai ấn rất đơn giản nhưng rất trang nghiêm “lễ chỉ có nắm xôi, cút rượu nhưng vẫn luôn tưởng nhớ đến các vua Trần. Phải phát triển du lịch nhưng không phải phát triển để lấy tiền của dân mà để nhân dân biết tới các vua Trần ngày một nhiều hơn”. Ông Nam cho rằng lễ khai ấn vẫn phải tiếp tục duy trì nhưng phải trang nghiêm và nghiêm túc hơn, tổ chức cũng phải làm sao để không gây bức xúc trong dân chúng.

Ông Nguyễn Chí Bền, GĐ Viện Văn hoá nghệ thuật Việt Nam – một trong những đơn vị tâm huyết với việc xây dựng đề án tổ chức lễ khai ấn đền Trần cũng xác định đây là “một di sản văn hóa phi vật thể gắn bó với Vương triều Trần, là một di sản văn hóa, cho nên sự tiếp cận và nhìn nhận phải từ phương pháp nghiên cứu của ngành văn hóa học, những tìm tòi từ chính sử rất cần thiết, nhưng đôi khi văn hóa lại không xuất hiện trong chính sử. Chủ trương của Bộ VH-TT-DL là tiếp tục thực hiện khai ấn đền Trần theo nghi lễ truyền thống trước đây”.

Vẫn chưa có một câu kết cho công tác tổ chức lễ khai ấn đền Trần 2012 nhưng qua viêc này có thể thấy rằng đã đến lúc phải có một cái nhìn đúng đắn về quản lý lễ hội tại Việt Nam. Có như thế mới mong có được những lễ hội ý nghĩa, thực hiện trang nghiêm, chuyên nghiệp và đậm đà bản sắc dân tộc. Lễ khai ấn năm 2012 sẽ đến sau 6 tháng nữa, người dân vẫn đang chờ đợi một diện mạo mới cũng như những nỗ lực từ phía các sở, ban ngành liên quan nhằm trả lại nét đẹp vốn có của một trong những lễ hội lớn của miền Bắc. Còn trong thời điểm hiện tại, bài toán “khai ấn” một lần nữa lại tiếp tục chờ đợi những lời giải hợp lý, hợp tình.

Thu Hương (Lao động)