Được cấp bằng sơ-cua, dân làng vẫn chưa chịu vì... thiếu tượng, ép cán bộ thôn từ chức nếu không rước được tượng về làng mình.
Chỉ vì cơ quan chức năng sơ suất quên ghi một vài chữ cụ thể trong bằng công nhận di tích lịch sử-văn hóa mà nảy sinh bất hòa giữa người dân hai thôn Kim Trang Đông và Kim Trang Tây suốt 17 năm nay. Con gái làng Đông lấy chồng làng Tây, về nhà cha đẻ dự đám giỗ, vô tình buột miệng nhắc tới câu chuyện chưa có hồi kết này có thể bị cha đuổi cổ ra khỏi nhà” - Bí thư Huyện ủy huyện Thanh Miện Lương Anh Tế nói về vụ tranh chấp hy hữu giữa người dân hai làng này.
Bằng chứng nhận không rõ tên đình Năm 1992, Bộ Văn hóa-Thông tin và Thể thao (nay là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) ký quyết định công nhận đình làng Kim Trang là di tích lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật. Tưng bừng mở hội mừng sự kiện, dân làng hai bên mới ngã ngửa: Bằng chứng nhận ghi tên chung chung là đình Kim Trang. Vậy đây là đình Kim Trang Đông hay Kim Trang Tây? Bằng chứng nhận là của bên Đông hay bên Tây?
Là hai thôn thuộc xã Lam Sơn, Kim Trang Đông có đình làng Đông, Kim Trang Tây có đình làng Tây. Cả hai đình đều thờ Đức Thánh Cả (người có công trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên-Mông thế kỷ XIII) và tiến sĩ Trương Phu Duyệt (người giữ chức Thượng thư Bộ lại dưới triều vua Lê Cung Hoàng).
Đình thôn Tây có hai bức tượng. Đình thôn Đông không có tượng nhưng có hai bức bài vị. Theo kết luận của các nhà khoa học, vào năm 1937, người ta từng có lễ rước tượng từ đình làng Tây sang đình làng Đông. Đến năm 1979, họ lại rước tượng từ đình làng Đông trở về đình làng Tây!
Giằng co chung-riêng không thành, hai bên kéo nhau lên xã, huyện, rồi Sở Văn hóa-Thông tin tỉnh nhờ giải quyết.
 |
| Hai tấm bằng, một nội dung giống hệt nhau. |
Cấp bằng sơ-cua, rối càng thêm rối!
Trước yêu cầu đòi phân xử của dân làng hai bên, chính quyền địa phương lúng túng vì tình huống quá tréo ngoe. Sở Văn hóa-Thông tin kiểm tra lại hồ sơ đề nghị xếp hạng nhằm xác định xem giấy chứng nhận được đề nghị cấp cho riêng đình làng Đông, Tây hay cho cả cụm di tích. Khổ nỗi hồ sơ này lại thất lạc từ khi tách tỉnh. Gỡ bí, Sở đề nghị Bộ cấp thêm một bản “sơ-cua”.
Tháng 3-1996, Bộ Văn hóa-Thông tin và Thể thao (lúc đó đã đổi tên thành Bộ Văn hóa-Thông tin) tiếp tục cấp bằng thứ hai công nhận đình làng Kim Trang là di tích lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật. Bằng thứ hai y chang bằng thứ nhất về nội dung, chỉ khác ngày tháng ký.
Thế là mỗi bên đều treo một bằng chứng nhận. Người làng Tây thoải mái vì vừa có bằng vừa có tượng. Người làng Đông ấm ức: “Cùng có bằng, sao bên mình lại chẳng có bức tượng nào?”. Dân làng Đông bèn yêu cầu mở hội làng chung và rước tượng luân phiên giữa hai làng nhưng dân làng Tây nhất quyết không chịu. Họ đề nghị cơ quan chức năng thu hồi cả hai bằng và xét cấp lại bằng mới.
Cuối năm 2008, Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch đã ra văn bản kết luận hai pho tượng là di sản quốc gia, là tài sản chung của cộng đồng dân cư hai thôn Kim Trang Đông, Kim Trang Tây. Di sản được giao cho chính quyền và nhân dân xã Lam Sơn quản lý. Vậy là người dân thôn Tây lại tiếp tục hành trình khiếu nại mới...
Dân ép cán bộ thôn từ chức!
Tranh chấp triền miên khiến hai bên ngày càng xa rời nhau. Bí thư Huyện ủy huyện Thanh Miện kể: Dù trai xóm này vẫn lấy vợ xóm kia, dân hai làng vẫn sang nhà nhau dự đám giỗ nhưng họ vẫn nuôi ấm ức trong lòng. Người dân hai thôn nói chuyện mà đề cập đến chủ đề bằng di tích, đình làng đều dẫn đến kết cục lời qua tiếng lại. Dân làng Đông thậm chí còn ép các cán bộ trong thôn phải tự từ chức nếu không đòi được tượng mang về.
San sẻ tượng và bài vị để... cùng vui Nhận công tác bí thư Huyện ủy từ đầu năm 2008, thạc sĩ Lương Anh Tế cho biết một trong những việc đầu tiên phải giải quyết là gỡ rối “điểm nóng” đình Kim Trang. Đoàn công tác của huyện phải thân chinh đi xuống từng nhà người dân hai bên để vận động tìm hướng giải quyết. Lãnh đạo huyện cũng đưa ra phương án trung dung: Một bên có hai tượng, một bên có hai bài vị. Giải pháp san sẻ mỗi làng một tượng, một bài vị là ổn!
Nếu phương án hòa giải này thành công, hai làng sẽ cùng nhau mở một lễ hội chung, rước tượng và bài vị từ làng này sang làng kia vào ngày 15-7 âm lịch tới. “Người dân hai làng phải ổn định tâm lý, không để mâu thuẫn nhỏ bùng phát thành vấn đề phức tạp. Chúng tôi cũng đề nghị cơ quan cấp bằng là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch sớm có văn bản khẳng định đây là bằng chứng nhận đã cấp cho cả cụm di tích đình hai làng Đông-Tây như ý định ban đầu” - ông Lương Anh Tế nói.
*PGS-TS Nguyễn Minh Tường, Viện Sử học Việt Nam:
Phương án của huyện là hợp tình hợp lý Trong ghi chép từ xa xưa cũng như trong tâm khảm của người dân, hai làng Đông, Tây vốn cùng một đơn vị hành chính cấp xã, cùng thờ chung hai thần thành hoàng. Ở đây không có chuyện chia rẽ rạch ròi. Tôi đã trực tiếp đến hai ngôi đình, đọc những văn bia, bài vị, sắc phong... và nhận thấy các văn bản tại hai đình đều có nội dung trùng nhau hoặc phản ánh: Tuy hai thôn, hai đình nhưng là một. Như vậy, tấm lòng của người dân cả hai thôn đều hướng về các thần thành hoàng. Theo tôi, phương án hòa giải mà huyện Thanh Miện đưa ra là hợp lý hợp tình.
(Theo phapluattp.vn)