Trong sự vội vã của cuộc sống thường nhật, ta thường bắt gặp hình ảnh những đứa trẻ chỉ mới 5 đến 10 tuổi lang thang tại các quán nhỏ, nhà hàng trên địa bàn thành phố để mời các "thượng đế" mua gói kẹo, bao thuốc lá hay gói đậu phộng. Đôi mắt ngơ ngác, hồn nhiên nhưng những câu chào mời và kể lể như đã được những ông bố, bà mẹ… "luyện tập" từ trước để "hành nghề". Nhìn bọn nhóc, không ít người cảm thấy đau đớn xót xa bởi chúng đang bị lợi dụng và bị bóc lột sức lao động ngay từ tuổi ấu thơ…
Thấy mà xót xa…
Sau một ngày lao động mệt nhọc, tôi cùng các đồng nghiệp ngồi giải khát tại một quán nhỏ trên đường 2-9 (Đà Nẵng), một cô bé chạy xộc từ ngoài đường vào đưa một rổ hàng rồi van nài: Chú ơi chú! Mua cho con đi, đi mà, cái này cũng được… Đưa gói kẹo lên trước mặt chúng tôi, cô bé tiếp tục năn nỉ. Giọng nói miền Bắc của cô bé như xát muối vào lòng chúng tôi. Không đành lòng với lời van nài của cô bé, tôi phải mua một gói. Không phải để ăn mà chỉ cho cô bé vui lòng.
|
Tôi hỏi: Con quê ở đâu? Cha mẹ làm gì? Sao không ở nhà mà đi học? Những câu hỏi dồn dập không khiến cô bé bối rối, trái lại, em hết sức bình tĩnh trả lời từng câu chắc nịch như đã trả lời quá nhiều câu hỏi tương tự của nhiều người. Dạ con ở Thanh Hóa. Mẹ con bị bệnh, con phải đi bán hàng để kiếm tiền nuôi mẹ và kiếm tiền để ra hè còn về quê đi học.
Khi chúng tôi cho cô bé một quả ổi, em cảm ơn rối rít rồi vội ăn. Một người phụ nữ đang đứng bán bên cạnh nhìn sang, cô bé len lén ăn rồi đi bán tiếp. Không ai biết người phụ nữ đó là gì của cô bé nhưng nhìn bà, tôi đoán ngay là mẹ hay ít nhất là bà con thân thích.
Hơn 2 giờ đồng hồ trôi qua, chúng tôi phải "tiếp" đến 5, 6 cô cậu lân la đến bán hàng như vậy. Điều đáng nói, mỗi khi các em được một thực khách cho thức ăn, ngay lập tức những đứa bé này không còn thiết đến chuyện bán hàng.
Một người bạn đồng nghiệp của tôi tâm sự, có lần, đi nhậu tại khu vực tượng đài 2-9 đã nhìn thấy một đứa bé đang bán hàng, một người khách thấy thương nên đã cho một món đồ chơi. Cô bé vứt cả rổ hàng rồi say sưa chơi. Chỉ đến khi có một người phụ nữ đến trừng mắt nhìn thì cô bé mới hoảng hốt vứt đồ chơi để đi bán tiếp...
Trên những con đường như Nguyễn Tất Thành, đoạn từ phường Hòa Minh (Liên Chiểu) về tận Thuận Phước (Hải Châu), đường Lê Độ, Bạch Đằng, Trần Hưng Đạo, Phạm Văn Đồng… cũng diễn ra những cảnh tương tự. Những đứa bé còn quá nhỏ để hiểu biết đến chuyện bán buôn nhưng vì người lớn lợi dụng nên chúng phải gắng gượng để đánh mất một tuổi thơ trong sáng. Nhìn cảnh đó cứ diễn ra hằng ngày, nhiều người dân không thể không xót xa, thương cảm...
Trách nhiệm trước hết thuộc về gia đình
Theo một số cơ quan chức năng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, nguyên nhân là vì hoàn cảnh gia đình khó khăn hay các em chỉ tranh thủ trong những ngày hè để kiếm tiền. Tuy nhiên, các em phải được lao động trong những môi trường thích hợp, công việc phù hợp với từng lứa tuổi.
Ở Đà Nẵng thì việc quản lý trẻ em rất tốt ngay từ ở cấp xã, phường. Các cấp, các ngành ra sức làm tốt công tác tuyên truyền không để trẻ em lao động sớm và lao động trong môi trường độc hại. Thường xuyên tổ chức tập huấn để cho trẻ em nhận biết và tránh được những môi trường độc hại hay bị xâm hại và tránh sa vào con đường phạm tội...
Trường hợp trẻ em đi bán hàng rong ở ngoài phố chủ yếu là trẻ ngoại tỉnh. Những trường hợp này sống theo kiểu di cư, nay đây mai đó nên rất khó để quản lý. Việc lợi dụng trẻ em lao động sớm sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần của trẻ. Đặc biệt, việc đẩy các em ra ngoài xã hội sớm rất dễ khiến trẻ tiêm nhiễm những thói xấu.
Theo các chuyên gia tâm lý cũng như cơ quan chức năng, việc để trẻ em bị lợi dụng lao động kiếm tiền, trách nhiệm trước hết phải thuộc về gia đình. Chỉ vì đồng tiền nên không ít các bậc cha mẹ lợi dụng hay để người khác lợi dụng sức lao động của trẻ em. Điều này tác động rất lớn đến nhân cách của trẻ, khiến trẻ sớm mất đi sự hồn nhiên của tuổi thơ.
Ngoài trách nhiệm của gia đình thì chính quyền các địa phương, nơi có trẻ em bị lợi dụng lao động cần quyết liệt hơn nữa trong công tác tuyên truyền và có những chính sách phù hợp để tạo mọi điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của trẻ. Làm được như vậy, quyền lợi của trẻ em mới được bảo vệ tốt.
Ngọc Hà (CAND)