Bài 6: Núp bóng nạo vét cửa biển để bán cát
Núp bóng dưới danh nghĩa dự án “nạo vét, thông luồng” cửa biển, tận thu cát nhiễm mặn, công ty CP Quốc tế Saphia đã hút cát biển tràn lan ở vùng biển xã Đức Lợi, huyện Mộ Đức (Quảng Ngãi) để xuất khẩu, làm cho bờ biển sạt lở ngày càng nghiêm trọng.
Trong vòng sáu tháng qua, triều cường đã xâm thực lấn sâu vào đất liền đến gần cả trăm mét khiến hàng trăm hộ dân ở làng quê Đức Lợi đang từng ngày nơm nớp lo sợ vì nạn triều cường tấn công.
Cả dân và chính quyền bức xúc
| Bờ biển thôn An Chuẩn, xã Đức Lợi, huyện Mộ Đức (Quảng Ngãi) đang bị triều cường xâm thực gây sạt lở nghiêm trọng đe doạ cuộc sống người dân. Ảnh: Minh Đức |
Ngư dân Nguyễn Văn Thạch dẫn đường chúng tôi ra cửa Lở – địa điểm công ty CP Quốc tế Saphia chịu trách nhiệm “nạo vét, thông luồng”, thế nhưng tại đây ngư dân làng chài Đức Lợi vẫn “khóc ròng” vì cửa biển này vẫn chưa được thi công nạo vét.
Ông Thạch bức xúc nói: “Nói là nạo vét cửa biển tạo điều kiện cho tàu bè ngư dân chúng tôi ra vào thuận lợi, thế nhưng suốt một năm qua hút cát biển bán ra nước ngoài công ty nào quan tâm đến chuyện thông luồng cửa biển gì đâu. Ngư dân ra vào cửa Lở này vẫn cơ cực như trước, phải đợi thuỷ triều lên cao thì mới đi hành nghề được”.
Những năm gần đây, xã Đức Lợi, huyện Mộ Đức liên tiếp bị triều cường xâm thực gây sạt lở bờ biển, thế nhưng không hiểu sao UBND tỉnh Quảng Ngãi lại chấp thuận cho phép công ty CP Quốc tế Saphia đưa tàu trọng tải lớn đến vùng biển địa phương để hút cát biển xuất khẩu.
Ngay từ đầu, người dân xã Đức Lợi đã kịch liệt phản đối, ngăn cản không cho công ty này hút cát tại đây, thế nhưng sau đó, lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi đã trực tiếp về đối thoại, giải thích và đưa ra nhiều lời hứa công ty CP Quốc tế Saphia sẽ “tái đầu tư” các công trình dân sinh cho địa phương như: kè chống sạt lở, xây đường giao thông, trường học. “Nghe lãnh đạo tỉnh nói vậy, người dân chúng tôi yên tâm để công ty triển khai dự án hút cát. Ai ngờ sau một năm đưa tàu lớn đến khai thác cát, cửa biển nơi đây vẫn chưa hề được nạo vét, còn công trình dân sinh thì còn nằm ngổn ngang vì công ty chưa thanh, quyết toán cho các nhà thầu thi công”. Ông Nguyễn Lê ở thôn An Chuẩn, xã Đức Lợi lắc đầu ngao ngán.
Thuỷ sản cạn kiệt, bờ biển triều cường ngày càng “ngoạm” sâu vào đất liền, ông Lê Thanh Phách, chủ tịch UBND xã Đức Lợi lo lắng: “Chưa đầy hai năm qua, xã chúng tôi đã di dời 200 hộ dân ra khỏi vùng sạt lở bờ biển. Làng chài Đức Lợi vốn đã bị triều cường xâm thực nay lại bị tác động mạnh do nạn hút cát bừa bãi của công ty Saphia nên càng khiến cho bờ biển sạt lở nghiêm trọng hơn. Nếu cái đà sạt lở này, mùa mưa bão tới, chúng tôi buộc phải di dời hơn 100 hộ dân ven biển để tránh nguy hiểm do triều cường xâm thực”.
| Theo tờ khai tại cục Hải quan Quảng Ngãi, trong năm 2009, công ty CP Quốc tế Saphia xuất sang Singapore 811.000 tấn cát thô, doanh thu 2,9 triệu USD. Tuy nhiên, theo bà Huỳnh Thị Thuý Kiều, phòng nghiệp vụ cục Hải quan Quảng Ngãi xác nhận: đến tháng 6.2010, công ty CP Quốc tế Saphia – chi nhánh Quảng Ngãi vẫn chưa thanh toán khoản nợ gần 6 tỉ đồng tiền thuế xuất khẩu cát. |
Năm 2009, công ty CP Quốc tế Saphia được UBND tỉnh Quảng Ngãi cấp phép thực hiện dự án nạo vét, thông luồng kết hợp tận thu cát nhiễm mặn để xuất khẩu tại cửa Lở – sông Vệ trong ba năm (2009 – 2011). Trong thời gian thực hiện dự án, công ty CP Saphia cam kết trích một phần lợi nhuận để đầu tư xây dựng các công trình: kè biển, đường giao thông, trường tiểu học và đập ngăn mặn với tổng kinh phí khoảng 18 tỉ đồng. Thế nhưng các công trình này mới thi công khoảng 40 – 60% rồi ngưng thi công mãi đến nay do công ty CP Quốc tế Saphia chưa thanh quyết toán cho nhà thầu.
Dự án để lại... sạt lở và “núi nợ”
Trước tình hình này, huyện Mộ Đức đã gửi văn bản báo cáo tỉnh uỷ, UBND tỉnh Quảng Ngãi về việc công ty CP Quốc tế Saphia đã không thực hiện dự án theo đúng cam kết, không thanh quyết toán cho nhà thầu khiến công trình dở dang, chưa thể đưa vào sử dụng. Ngỡ là dự án nạo vét, thông luồng cửa biển đem về lợi ích cho cuộc sống người dân địa phương. Lợi đâu chưa thấy, người dân làng chài Đức Lợi bây giờ phải “gánh đủ”: Bờ biển sạt lở nặng, kè thi công dở dang mùa mưa tới không đảm bảo an toàn, đường sá gồ ghề gây ra tai nạn giao thông liên tục và trường học nham nhở, chưa hoàn thành. Công ty chỉ quyết toán vài trăm triệu đồng, huyện Mộ Đức phải xuất ngân sách dự phòng hơn 1 tỉ đồng trả cho nhà thầu thi công đường và trường tiểu học.
Ông Dương Văn Tô, bí thư huyện uỷ huyện Mộ Đức than thở: “Dự án bỏ dở chừng, các công trình dân sinh ngổn ngang, nhiều lần người dân hỏi chúng tôi không biết phải giải thích thế nào. Lãnh đạo tỉnh đã hứa với người dân nhưng giờ đây công ty không thực hiện theo đúng cam kết với tỉnh, đã “thất hứa”, thiếu tôn trọng người dân. Nhiều “cái mất” từ dự án này nhưng mất mát lớn nhất là dự án đã gây mất niềm tin trong dân”.
| Trường tiểu học Đức Lợi hoàn thành gần 90% nhưng chưa thể đưa vào sử dụng vì công ty CP Quốc tế Saphia vẫn chưa thanh, quyết toán cho nhà thầu. Ảnh: Minh Đức |
Theo tờ khai tại cục Hải quan Quảng Ngãi, trong năm 2009, công ty CP Quốc tế Saphia xuất sang Singapore 811.000 tấn cát thô, doanh thu 2,9 triệu USD. Tuy nhiên theo bà Huỳnh Thị Thuý Kiều, phòng nghiệp vụ cục Hải quan Quảng Ngãi xác nhận: đến tháng 6.2010, công ty CP Quốc tế Saphia – chi nhánh Quảng Ngãi vẫn chưa thanh toán khoản nợ gần 6 tỉ đồng tiền thuế xuất khẩu cát. Khoản nợ trên đến nay đã vượt quá 90 ngày, thuộc diện phải cưỡng chế để truy thu.
Cục Hải quan mời lãnh đạo chi nhánh công ty đến làm việc và đã cam kết thanh toán dứt điểm trong tháng 3.2010 nhưng sau đó phía công ty vẫn không chấp hành. Ngoài ra, công ty còn nợ trên 72 triệu tiền thuế nhập khẩu thiết bị. Trong khi đó, lúc khai trương chi nhánh, công ty công bố đăng ký vốn điều lệ 300 tỉ đồng, nhưng lại không ký quỹ đầu tư theo quy định của tỉnh.
Cuối năm 2009, phó chủ tịch UBND tỉnh Trương Ngọc Nhi đã chỉ đạo và yêu cầu đến 31.12.2009 công ty phải thanh toán dứt điểm các khoản nợ thuế và các khoản nợ khác cho Nhà nước, nhưng đến nay công ty này vẫn chưa thanh toán. Công ty đã đột ngột dừng thi công từ cuối năm 2009 cho đến nay và đã để lại “núi nợ nần” cho tỉnh, nhà thầu; các công trình dân sinh mà công ty cam kết hỗ trợ đang trong tình trạng dở dang đang đứng trước nguy cơ: bỏ hoang và bờ biển sạt lở nghiêm trọng đang từng ngày uy hiếp cuộc sống hàng trăm hộ dân ở vùng quê Đức Lợi.
(còn tiếp)
bài và ảnh: Minh Đức (SGTT)