| “Phu vàng nhí” mưu sinh tại bãi vàng - Ảnh: Dung Quất |
Mùa khô mới bắt đầu nhưng đầu nguồn các con sông ở Quảng Nam đã trơ đáy. Dân địa phương và từ nơi khác đến thi nhau cày xới lòng sông. Nhiều gia đình còn tranh thủ ngày hè của con để góp thêm nhân công tìm vàng.
“Phu vàng nhí” trên công trường
| Sân chơi nào cho trẻ! Một vòng quanh các xã Ba, Tư (huyện Đông Giang), xã A Tăng, Blê, Lăng (huyện Tây Giang), mỏi mắt cũng không tìm được điểm vui chơi nào cho trẻ em ngày hè. “Trẻ em ở đây ngoài đến trường hầu như không có sân chơi nào khác, mà tôi biết nhiều địa phương khác trong huyện cũng vậy. Cái khó nhất là không có kinh phí xây dựng cơ sở hạ tầng và trang bị đồ chơi. Ngay trạm y tế xã xuống cấp trầm trọng nhiều năm chúng tôi còn chưa sửa được nói gì đến đầu tư sân chơi cho trẻ” - ông Nguyễn Văn Phải, chủ tịch UBND xã Tư, giải thích. |
Dọc theo sông Vàng (làng Điềm, xã Tư) chúng tôi bắt gặp hàng chục em nhỏ hì hục làm việc. Một ngày bắt đầu từ lúc mặt trời chưa mọc cho đến xế chiều, với bộ đồ nghề gồm xẻng, mâm đãi. Những “phu vàng nhí” có vẻ thuần thục trong thao tác. Không có người lớn nên các em tự tay làm tất cả mọi việc.
Từng chiếc xẻng cắm xuống, những miếng đất được múc lên, đổ nước vào lọc và đợi. Lâu lâu có bạn ồ lên vì trúng lớn nhưng không nhiều. “Mỗi lần đãi lại hồi hộp chờ đợi nhưng cũng nhiều lúc thất vọng vì không có tí vàng nào đọng lại. Một lần không có thì 2-3rồ lần i cũng có. Mỗi ngày tụi em đãi được 7-10 li, bán 10.000 đồng/li” - Nguyễn Văn Ni, lớp 7 Trường THCS xã Tư, khoe.
Nắng như đổ lửa nhưng trên sông A Vương (xã A Tiêng, huyện Tây Giang) những đứa trẻ đầu tóc bù xù đầy bùn đất, da đen nhẻm, trên mình còn độc chiếc quần đùi vẫn hăng say đào đãi. Xế chiều, trời sắp đổ mưa nhưng cả nhóm vẫn ráng. Với bốn năm thâm niên đãi vàng, BHơnước Văn Đinh được xem như anh cả nhóm “phu vàng nhí” tại đây kể: “Từ nhỏ ba mẹ đã cho mình theo nên nhìn ba mẹ là biết làm” - Đinh hồn nhiên.
Trời bắt đầu đổ mưa nhưng nhóm Đinh và nhiều nhóm khác vẫn ráng làm thêm. Chỉ đến khi nước sông dâng ngập hố đào các “phu nhí” mới lục tục rời công trường. “Đi làm kiếm ít tiền mua sách vở và quần áo mới để ít bữa vào năm học không phải xin ba mẹ” - Đinh nói. “Mới đầu đi làm vất vả và mệt lắm, có khi cả ngày không biết đến bữa trưa, chỉ ăn sáng rồi đi, chiều về mới được ăn cơm, nhưng làm nhiều rồi quen, giờ em thấy công việc cũng đơn giản mà kiếm được tiền nhanh nên ham lắm, chứ làm rẫy vất vả mà không có tiền như đi đãi vàng” - Alăng Phinh, lớp 7 Trường Kim Đồng, kể thêm.
Hiểm họa rình rập
| Cả ngày vất vả có khi chỉ kiếm được vài chục ngàn đồng đã là niềm vui lớn của các bạn nhỏ này - Ảnh: Dung Quất |
Chủ tịch UBND xã Tư Nguyễn Văn Phải cho biết cả xã có hơn 300 em độ tuổi đang đi học thì gần 200 trong số ấy tham gia đãi vàng ở các sông suối trong và ngoài xã. “Bà con hầu hết là người dân tộc có đời sống khó khăn nên trẻ em cũng tham gia lao động sớm, nhất là dịp hè. Chuyện tham gia đãi vàng sa khoáng là có thật dù các cháu chưa đến tuổi lao động” - ông Phải thừa nhận.
Có biết bao hiểm họa luôn rình rập. Chuyện bị đá đè hay bị sụp xuống những hố vàng uống nước no bụng đã trở thành bình thường. Đã có bạn vì quá say mê đào trong lúc lũ về sớm mà không biết nên bị cuốn trôi hàng chục mét. Chỉ tính từ đầu năm đến nay, hai xã Ba và Tư đã có gần chục bạn đi đãi vàng bị nước cuốn, nhưng vì miếng cơm manh áo nên bất chấp rủi ro. “Cho con đi đãi vàng một mình biết là nguy hiểm, nhưng để chúng ở nhà cũng không làm gì, đi làm còn kiếm chút tiền mua lon gạo, con cá chứ” - chị BHơnướcThị Thái bộc bạch.
Một cán bộ Trạm y tế xã Tư cho biết nhiều công ty khai thác vàng dùng hóa chất, thủy ngân để lọc vàng nên nguồn nước ô nhiễm mà các em nhỏ không biết, hoặc có biết cũng ít quan tâm đến sức khỏe nên khi bệnh xảy ra thì đã muộn, còn một số bệnh ngoài da như ghẻ, rụng tóc thì nhiều. Đó là chưa kể tình trạng sạt lở, thay đổi dòng chảy của các con sông khá nghiêm trọng. Nhưng nguy hiểm nhất là nhiều đối tượng buôn bán ma túy đã bắt đầu xâm nhập các bãi vàng có lao động trẻ em để dụ dỗ các em sử dụng và vận chuyển ma túy cho chúng.
Mới đây nhất, Công an huyện Đông Giang phối hợp với Cảnh sát điều tra tỉnh Quảng Nam bắt quả tang Vũ Văn Dũng (còn gọi là Dũng Sài Gòn) trú tại Ninh Bình đang bán ma túy cho một “phu vàng nhí” ngay tại đây.
DUNG QUẤT (Tuổi trẻ)