Mùa mưa lũ đang đến gần, người dân ở những căn nhà chênh vênh bên các miệng hố sâu hoắm do đào đãi vàng càng đứng ngồi không yên… Tệ nạn từ những bãi vàng cũng đang bủa vây buôn làng.
Bàng hoàng Đạ Quyn Zôn
Dòng suối Đạ Quyn Zôn (tên gọi của dân đia phương) chảy qua địa bàn 4 xã Đa Quyn, Tà Năng, Đà Loan, Tà Hine (huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng) nơi cung cấp nước cho thủy điện Đại Ninh đã bị băm nát, biến dạng hoàn toàn bởi nạn đào đãi vàng trái phép.
 |
| Dòng suối Đạ Quyn Zôn đã không còn nguyên dạng do bị dân đào vàng băm nát. |
Ngày 2/8, có mặt tại khu vực xã Đa Quyn, chúng tôi bàng hoàng khi thấy trên dòng suối có đến hàng trăm cái hố ngang dọc và có gần cả trăm tốp người không kể già trẻ, gái trai đang thi nhau đào xới.
Hiện máy móc, xe cơ cũng được đưa vào khu vực này để phục vụ việc đài đãi vàng. Hàng chục lán trại cũng được dựng lên hai bên dòng suối…
Dòng suối ngày nào còn trong veo nay đã đục ngầu, tắc nghẽn không thể chảy thành dòng. Dòng suối Đạ Quyn Zôn đã chết!
 |
| Nhà dân chênh vênh bên các hố đào vàng |
Đi sâu vào trong làng càng giật mình khi thấy nhiều ngôi nhà nằm chệnh vênh bên những cái hố sâu hoắm do người ta dùng máy đào đất để tìm vàng.
Tường bếp nhà bà K Long Đê Ny Sinh (1974), ngụ tại thôn Toa Cắt đã bị sạt lở từ nhiều ngày qua. Nhà bà Ka Să Rô Bin cũng bị máy đào múc đất sát vào nhà. Mùa mưa lũ đang đến gần càng khiến người dân ở đây càng đứng ngồi không yên.
Tệ nạn tấn công buôn làng
Cuối tháng 7/2010, tại khu vực xã Đa Quyn bỗng dưng có 26 con bò lăn đùng ra chết nghi do uống phải nước “nhiễm độc” ở các hố đào vàng. Đến chiều ngày 3/8 UBND xã Đa Quyn vẫn chưa tìm ra nguyên nhân làm cho bò chết khiến cho người dân càng thêm hoang mang.
 |
| Một đoạn suối bị "giết chết" |
Ông Ya Thương, Chủ tịch xã Đa Quyn cho biết, việc đào đãi vàng đã xảy ra từ năm 1986 khi những người dân vùng Đại Ninh (Đức Trọng) phát hiện dòng suối Đạ Quyn Zôn có vàng sa khoáng. Giờ người dân đã phá tan khu vực suối thượng nguồn.
Các lán trại của những người đào đãi vàng mọc lên ngày càng nhiều thì nạn trộm cắp cũng lan rộng. Người dân ở thôn Tà Nhiên (xã Tà Năng) phản ánh nhiều kẻ đào vàng bị nghiện hút thường xuyên kéo vào khu vực này bắt trộm chó gà. Đêm xuống tiếng máy nổ từ bãi đãi vàng ầm vang khiến người dân không ngủ được.
Ông K’ Tem, Phó chủ tịch xã Đa Quyn, xác nhận dân giang hồ tứ xứ đến tham gia đào vàng rất nhiều, vừa qua xã bắt được 17 đối tượng nghiện xì ke ma túy.
Thôn Toa Cắt, xã Đa Quyn là nơi đông dân di cư nhất. Đa số đến từ xã N’ Thôn Hạ (huyện Đức Trọng). Ban đầu họ vào đây để trồng cà và nuôi gia súc. Tuy nhiên, khi phát hiện trong nương rẫy nhà mình có vàng thì họ liền sang nhượng đất cho các “ông chủ”, mà không thông qua xã.
 |
| Bán hết đất đai, người dân địa phương cũng tham gia "mót" vàng. |
Việc sang nhượng đất khiến nhiều người dân sau rơi vào cảnh không có đất canh tác, phải đi “mót vàng”. Hiện tại thôn Toa Cắt có đến 43 hộ gia đình tham gia vào đào đãi.
Ông Huỳnh Ngọc Phụng, cán bộ xã Đa Quyn cho rằng, vì xã mới tách năm 2009, nên đến nay xã vẫn chưa thống kê hết số người có sổ sử dụng đất. Cho đến 24/5 đã có 52 trường hợp người dân bị xử phạt hành chính vì sang nhượng đất sản xuất trái phép cho các đối tượng làm vàng sa khoáng.
Theo ông Phụng, tình hình khai thác sa khoáng trái phép trên địa bàn xã diễn ra rất phúc tạp. Lực lượng an ninh của xã mỏng nên không thể truy quét hết thì các đối tượng đào đãi vàng.
Ninh Sơn (Vietnamnet)