Dân vạn đò, chông chênh con chữ

Một ngày mới của cô bé Nguyễn Thị Hằng (9 tuổi) sống ở vạn đò trên sông Hương, TP Huế là chuẩn bị rổ đậu phụng (lạc) bắt đầu cuộc mưu sinh, kiếm tiền gom sách vở.

“Ngày mô em cũng đi từ 4 giờ chiều cho đến 11 đêm mới về và kiếm được 10 ngàn, cả mùa hè đi bán như rứa mà vẫn chưa đủ tiền mua sách vở, chắc tiền đóng nạp hôm sau nói mẹ lên khất cô giáo, rồi em vừa đi học, vừa đi bán đậu phụng lấy tiền nạp cho nhà trường” - Hằng nói giọng buồn buồn.

Có sách, áo cũ… là may lắm rồi!

Dọc theo con đường Bạch Đằng, phường Phú Hiệp, TP Huế là dòng sông Đông Ba (một nhánh sông Hương), trước đây có hàng ngàn hộ dân sinh sống trên đò. Đầu năm 2010 khi dự án đưa dân vạn đò lên bờ được triển khai, nhiều hộ dân nơi đây thoát kiếp sống trên sông nước. Thế nhưng, vẫn còn 23 hộ do vướng mắc nên chưa được giải quyết vẫn bám trụ nơi đây.

Năm học mới sắp đến, về gặp những hộ dân cuối cùng trú ngụ nơi đây, khi hỏi chuyện về việc mua sắm đồ cho con đi học thì mọi người chua chát: “Bữa ăn chưa đủ nói chi mua sắm áo, quần, sách, vở cho con đi học, có răng thì dùng rứa thôi”.

Đò số 100 khu vực 7, tổ 16 của anh Nguyễn Văn Tài (35 tuổi) rộng chừng 10 m² trống rỗng là nơi trú ngụ của gia đình có 6 khẩu gồm 4 đứa con đang độ tuổi ăn học. Hiện anh Tài làm nghề đạp xích lô, vợ đi nhặt lượm ve chai, mỗi ngày may mắn hai vợ chồng kiếm được 30 đến 50.000 đồng. Với số tiền đó chỉ lo đủ bữa ăn qua ngày đối với gia đình anh Tài.

Nguyễn Văn Vũ, Nguyễn Văn Kỳ vui mừng trong năm học mới, khi mẹ đi nhặt lượm chai kiếm được hai cái cặp và mấy cuốn sách cũ người ta bán lại

“Từ đời cha mẹ cho đến tui, sống trên đò ai cũng mù chữ hết. Để thoát khỏi cảnh này, vợ chồng tui gắng cho mấy đứa ăn học để thoát kiếp dùng tay điểm chỉ thay chữ ký như tui, còn học cao học xa chắc không dám mơ đến” - anh Tài tâm sự.

4 đứa con đi học muộn so với tuổi, chị Nguyễn Thị Thu Hương, vợ anh Tài nói trong nước mắt: “Ở đây bọn trẻ nhà nào cũng rứa cả, không chỉ nhà tui mô. Cuộc sống cư dân vạn đò gia đình nào cũng chạy ăn từng bữa lấy tiền mô ra mà chúng đi học đúng tuổi”.

Năm học mới sắp đến cháu Vũ và Kỳ mừng ra mặt khi mẹ đi nhặt lượm chai kiếm được hai cái cặp và mấy cuốn sách cũ người ta bán lại. Từ hôm có sách ngày nào hai đứa cũng đưa ra học chăm chỉ lắm và ngồi tính từng ngày đi khai giảng năm học mới đó.

Để có tiền đi học trẻ em vạn đò hàng ngày rong ruổi bán vé số mưu sinh để nuôi ước mơ học chữ.

Cách đò anh Tài không xa là gia đình anh Nguyễn Văn Lợi, mấy đứa con đang vui mừng thử áo quần đi khai giảng năm học mới. Anh Lợi kể: “Hè năm nay mấy đứa đi bán vé số, đậu phụng… từ số tiền đó mẹ hắn mua cho mấy bộ áo quần cũ ở chợ Đông Ba để đi học, chứ hai vợ chồng làm không đủ nuôi chúng, lấy đâu ra tiền mua áo quần mới. Ở đây bọn trẻ có sách, áo quần cũ đến trường là may mắn hơn nhiều hộ dân khác”.  

Dẫu là cơ cực, dẫu là khó khăn, dẫu là đến trường với bữa đói, bữa no nhưng hầu hết các em dân vạn đò đều cố gắng nuôi giấc mơ con chữ.
 
Xin thầy, cô gia hạn tiền đóng nạp

Năm học mới về những người làm cha, làm mẹ ở vạn đò sông Hương là một nỗi lo, bởi khoản tiền đóng nạp cho các con không biết lấy đâu ra. Trong lúc cuộc sống nghèo khổ ăn uống thiếu thốn trăm bề.

Chị Nguyễn Thị Hồng một cư dân ngụ trên vạn đò ngậm ngùi: “Để có tiền đóng nạp ban đầu thì đi vay mượn khắp nơi mọi chốn, được bao nhiều thì nạp bấy nhiêu, sau đó nạp tiếp. Ở đây thầy cô cũng thương trẻ em vạn đò, do đó mỗi khi thu tiền nhưng chưa có thì đến lớp gặp thầy, cô chủ nhiệm xin gia hạn ít hôm rồi nạp sau”.

Hè về, ngoài thời gian đi bán một số hàng rong, trẻ em vạn đò có một thú chơi đánh củi, với các em việc nghỉ học dở chừng lúc nào không hay

Ngoài việc nghỉ học giữa chừng ở vạn đò sông Hương hầu hết những đứa trẻ không biết lớp mẫu giáo và đi học đúng tuổi. Khi nào cha mẹ có tiền thì mới cho đi học nên việc chậm một vài 3 tuổi là chuyện thường.

Khác với bạn bè cùng trang lứa mỗi khi hè về trẻ em vạn đò lại đi làm như bán vé số, bánh kẹo, đậu phụng… kiếm tiền mua sách. Với các em chưa biết đến một buổi học thêm nào, và có nhiều em học rất giỏi nhưng phải học nghỉ giữa chừng.

Theo tìm hiểu của P.V Bee, đến thời điểm này, những hộ dân vạn đò trên sông Hương được đưa lên bờ còn một số ít chưa lên nhưng từ trước đến nay tỷ lệ con em vạn đò trên sông Hương học THCS đếm đầu ngón tay. 

Với trẻ em vạn đò chúng đâu hề biết tương lai của mình trên những chiếc đò này là nguy cơ thất học, mù chữ. Nơi có những ước mơ giản đơn nhưng chẳng dễ dàng…

Rời xóm vạn đò ra về chúng tôi chứng kiến hình ảnh cảm động, chị Thu xé những bảng tên trên những chiếc áo cũ vừa mới xin về, rồi dùng kim chỉ khâu bảng tên con mình lên áo để các con có áo mới đi học. 

Đắc Thành (Bee.net)