LTS: Nhiều nơi ở miền Trung, con người đang phải trốn chạy sự giận dữ của thiên nhiên. Không đợi đến đời sau, cái giá phải trả cho sự tàn phá môi trường đang hiển hiện trước mắt.
Ngược lên xã xa nhất Đà Nẵng - xã Hòa Bắc (giáp với huyện Đông Giang, Quảng Nam) là chi chit những biển báo “Nguy hiểm! Núi, sông sạt lở”. Sạt lở, sụt lún đã trở thành nỗi kinh hoàng trong tâm trí mỗi người dân nơi đây.
Điểm đen sạt lở
Những lần sông Cu Đê hung dữ cuộn về kéo đất sụp ngay dưới chân nhà mình và xung quanh là những ngôi nhà nằm trong lòng đất, người dân các thôn Nam Mỹ, Nam Yên kinh hãi nhận ra rằng sức tàn phá của đất thật khủng khiếp.
Đặt chân đến giáp giới địa phận xã Hòa Bắc đã nghe người dân cảnh báo: “Trời mới mưa xong, có đi thì chú ý, có khi họa từ trên đồi rơi xuống, họa từ dưới đất chui lên chẳng biết đường mô mà tránh”. Khi được hỏi vì sao lại có nhiều tai họa như thế, một người dân nhanh nhảu nói tiếp: “Cứ mưa xuống là đất đá trên núi ùn ùn đổ sầm xuống một cách bất thình lình. Nhiều khi đang đi trên đường mà đất cứ nứt toác hoác như muốn nuốt cả xe lẫn người!”.
Nhiều hộ gia đình ở Hòa Bắc phải bỏ làng lên sống tại khu tái định cư Nam Mỹ, để lại những ngôi nhà hoang. Ảnh: LÊ PHI
Đúng như những lời cảnh báo, dọc sông Cu Đê và con đường độc đạo tựa vào núi để đi sâu tới các thôn của xã này có hàng chục điểm sạt lở, quang cảnh điêu tàn, ngổn ngang, hàng trăm ngôi nhà dân bỏ hoang để chạy nạn…
Chị Nguyễn Thị Hồng ở thôn Nam Mỹ, nét mặt chưa thôi kinh hoàng khi nhắc đến những lần sụt lún: “Đang đêm đất đá trên đồi đổ ập xuống, một ngôi nhà trong thôn bị vùi và các bức tường nứt rạn. Người dân phải bồng bế nhau lánh nạn trong đêm khuya!”.
Những năm gần đây có hàng trăm khối đất đá đổ xuống uy hiếp làng mạc và tính mạng người dân. Nhiều nhà bị cướp trắng đất sản xuất, đất vườn, thậm chí cả tài sản.
Dân bỏ làng chạy nạn
Hàng chục ngôi nhà khu tái định cư Nam Mỹ được xây dựng nhanh chóng trong sự hối thúc của nhu cầu cư dân chạy khỏi điểm đen sạt lở. Người dân không chịu được cảnh hiểm nguy ở làng cũ nên đã lên ở sớm hơn dự tính. Tại đây, hệ thống điện, nước và đường sá đã được chính quyền quy hoạch chỉn chu, an toàn. Chị Nguyễn Thị Kim Quy nói: “Tui và những người dân sống tại thôn Nam Mỹ phải chạy lên đây để tránh đất sạt lở. Năm nào cũng dính vài trận, chúng tôi quá khiếp sợ. Đất đá chôn vùi tất cả nên người dân phải ra đi!”.
Khu du lịch sinh thái Thọ Yên trở thành phế tích vì sự nổi giận của lòng đất. Ảnh: LÊ PHI
Cả khu tái định cư này có khoảng 60 hộ dân đã bỏ chạy khỏi làng cũ trước sự uy hiếp của nạn sụt lở đất đá. Mỗi hộ gia đình được cấp một lô đất 400 m2 để ở và trồng vườn cây cùng 600 m2 đất ruộng. Nhiều hộ tiếc rẻ những lô đất ở làng cũ bị đất đá chôn vùi nên quay về sản xuất và trồng trọt trong hiểm nguy rình rập.
Anh Trần Văn Vân, Trưởng thôn Tà Lang - người Cơ Tu, cho biết: “Làng có 93 hộ với 342 nhân khẩu, trong đó có 22 hộ người Kinh. Trong số hộ người Kinh này có những hộ ở khu vực Nam Mỹ chạy lên”. Cựu chiến binh Trần Văn Phớt (80 tuổi, người Cơ Tu) cũng nói làng có 50% hộ thuộc diện đói nghèo, khoảng 60 em học sinh đang đi học. Dù nghèo đói nhưng chưa lần nào bản làng bị sập núi và làm đất nổi giận như người dưới xuôi. “Họ quá tham lam. Máy móc khai thác cát sạn, các hoạt động xới móc lòng sông Cu Đê đã làm cho thần đất tức giận” - ông Phớt nói.
Khu du lịch hàng chục tỉ thành hoang phế
Dọc tuyến đường lên Tà Lang-Giàn Bí ngổn ngang những ngôi nhà để hoang hóa, rêu mốc, xiêu vẹo, nứt rạn và cô độc khi chủ của nó đã bỏ chạy vì nạn sạt lở.
Sông Cu Đê như trả thù sự tàn phá của con người. Tại Nam Yên, hàng trăm hộ sống trong lo sợ vì lòng sông xâm lấn. Hàng trăm ngôi nhà đã bị lòng đất nuốt trọn. Nhiều ngôi làng bị sạt lở, đất nứt toác ăn sâu vào làng hàng trăm mét. Đất bị xé hổng hoác như những đường sét đánh chạy dài trên bề mặt.
Lở đất tấn công khu vực Nam Yên (Hòa Bắc).
Khu du lịch sinh thái Thọ Yên được đầu tư trên dưới 30 tỉ đồng cũng đứng chôn chân mấy năm nay vì sự sụt lún của đôi dòng Cu Đê, của lũ bùn đất ngồn ngộn. Kể từ khi khánh thành đến nay vẫn chưa kịp đưa vào sử dụng. Những công trình hoành tráng được đầu tư trau chuốt bây giờ thành phế tích.
Anh Nguyễn Mến, người quản lý khu du lịch sinh thái Thọ Yên, giọng nuối tiếc kể: “Người dân khu vực xung quanh và phía tây bắc đã bỏ làng mà đi. Cả trăm ngôi nhà đành bỏ hoang thì khu du lịch sinh thái làm sao bám trụ được. Tất cả chỉ vì thiên nhiên nổi giận!”.
Trong khi anh Mến đang nói thì ngoài sông Cu Đê hàng chục chiếc thuyền vẫn liên tục khai thác cát. Thượng nguồn giữa hai nhánh sông Bắc-sông Nam nối với rừng bị cạo trọc. Những ngọn đồi bị băm nát, cây cối bị chặt trắng. Tất cả là tác nhân dẫn đến sự lồng lộn của lòng đất.
| Ông Hồ Tăng Phúc - Chủ tịch UBND xã Hòa Bắc cho biết: “Trên địa bàn chúng tôi có hai điểm thường xuyên sạt lở rất nghiêm trọng vào mùa mưa lũ. Và nỗi băn khoăn lớn nhất hiện tại là kinh phí để xây bờ kè bảo vệ người dân và đất sản xuất trong khu vực sạt lở này. Địa phương đã có đề nghị lên TP Đà Nẵng xin phép xây bờ kè nhưng nguồn vốn quá lớn nên chưa thể đầu tư được. Trước mắt, địa phương đã vận động người dân lên khu tái định cư Nam Mỹ để ở và tránh sạt lở có thể uy hiếp đến tính mạng. Người dân rất hưởng ứng chương trình di dời lên khu tái định cư và yên tâm vì không còn lo sợ như trước đây nữa”. Cũng theo ông Phúc thì tình trạng sạt lở xảy ra trên địa bàn dẫn đến việc người dân phải di dời lên khu tái định cư Nam Mỹ là do thiên tai. Tuy nhiên, một nguyên nhân khác dẫn đến sạt lở là do nạn khai thác cát trên khu vực sông Cu Đê. “Trước đây Công ty Cổ phần Dinco là đơn vị khai thác cát trên sông Cu Đê nhưng hiện nay đã bị rút giấy phép” - ông Hồ Tăng Phúc cho biết thêm. Trước thảm họa do sạt lở đó, chính quyền địa phương đã phải hỗ trợ mỗi hộ 20 triệu đồng và bố trí đất tái định cư nhằm giúp họ chạy khỏi các khu vực nguy hiểm. |
LÊ PHI (PLTP)