Bài 2: Vùi sống con người
Cảnh tượng thật hãi hùng: Quả núi Sũng Mùn bị xẻ làm đôi. Người dân khu vực núi Sũng Mùn (thôn 9, Tam Lãnh, Phú Ninh, Quảng Nam) vẫn còn kinh hoàng, khiếp đảm khi nhắc lại buổi chiều định mệnh ấy.
Thảm họa ập đến
Để đến được đỉnh Sũng Mùn phải qua đoạn đường đèo gần 150 km từ Đà Nẵng vào. Con đường vào Tam Lãnh nhỏ bé nằm lọt thỏm trong rừng rậm.
Ông Bùi Văn Trương ở thôn 1 đã kể về sự nổi giận của thiên nhiên và nỗi đau mà người dân gánh chịu: “Mấy năm gần đây, hầu như năm nào người dân trong làng cũng phải hiến mạng cho núi rừng. Đất đá cứ ầm ào đổ xuống chôn sống con người”.
23 hộ dân tộc Co sống bên Sũng Mùn còn nói rằng ngọn núi Sũng Mùn luôn hiền hòa và che chở bản làng. “Thần núi chỉ tức giận khi bị tổn thương. Thần núi đã tỉnh giấc vì bị con người quấy phá. Nhiều thôn xóm sẽ bị vùi lấp nữa chứ chưa dừng lại ở đó” - anh Hiền, người dân tộc Co, tiên đoán.
Khắp nơi ở dãy núi Sũng Mùn đất đá cứ lăn ra uy hiếp dân làng. Ảnh: LÊ PHI
Ông Ung Văn Long, trưởng thôn 9, kể lại sự mất mát của người dân nơi đây: Tháng 10-2009, núi Sũng Mùn hung hãn trỗi dậy chôn sống sáu mạng người đang làm lều ở bên mép núi. Trong sáu cái chết oan nghiệt ấy có ba người trong một gia đình nghèo. Họ bị núi rừng chôn sống đến mấy ngày sau mới được người dân phát hiện và đưa thi hài về mai táng. Khi đó cả xã Tam Lãnh huy động gần 300 người đi đào bới đống đất đá vừa sập xuống. Hàng vạn tấn đất đá trút xuống như bom dội. Cả thôn 9 rung chuyển mạnh như động đất.
Trước đó, người dân Tam Lãnh từng chứng kiến những lần đất đá sạt lở nhưng chưa có thiệt hại về người và chưa lần nào nhìn thấy cảnh tượng rùng rợn như vậy.
Trẻ thơ côi cút
Vợ chồng anh Nguyễn Văn Dũng cùng người con trai chết tức tưởi trong vụ sập núi Sũng Mùn. Hai đứa con nhỏ còn lại côi cút, thiếu vắng tình thương cha mẹ.
“Thằng Dũng trước đây sống ở Sũng Mùn nhưng rồi bỏ làng đi về thôn Đàng Thượng. Khi nó quay về thôn cũ thì bị đất lở vùi chết. Nó đang làm nhà chưa xong thì gia đình gặp đại họa” - trưởng thôn Ung Văn Long bàng hoàng nhớ lại.
Chị Võ Thị Ngọ bị núi lở đè chết, để lại hai con nhỏ và người chồng ngày đêm khóc thương. Ảnh: LÊ PHI
Ông Long kể, ngày xưa thôn 9 kéo dài đến Sũng Mùn và có trên 120 hộ dân. Tuy nhiên, nhiều hộ sợ bị sạt lở đành bỏ làng mà đi. Nay cả làng chỉ còn vỏn vẹn 99 hộ với 378 nhân khẩu. Sau vụ sập đất làm chết sáu người có bảy hộ di tản tiếp.
Theo chân trưởng thôn 6 Lê Văn Hùng, chúng tôi ghé thăm nhà anh Ngô Nhật Cường có vợ chết vì núi sập vào ngày 10-11 vừa qua. Hôm ấy, anh Cường cùng vợ là chị Võ Thị Ngọ và hàng trăm người trên đường đi làm rẫy về thì núi nứt ra và vùi lấp chị Ngọ. Hàng trăm khối đất đá ập xuống người chị. Dù được đưa đi cấp cứu kịp thời nhưng chị đã chết tại BV Quảng Nam vì vết thương quá nặng.
Anh Cường ôm con nhỏ khóc thương vợ suốt từ ngày mất vợ. Thân hình tiều tụy, khắc khổ, anh nghẹn ngào nhớ lại: Con đường ấy vốn là lối đi bao đời nay. Hằng ngày vẫn có hàng trăm người qua lại. Lúc đi qua quả đồi ấy hầu như không nghe thấy động tĩnh gì. Khi anh ngoảnh đầu nhìn lại thì thấy vợ mình đã bị vùi trong đất đá. Lúc này anh nghe tiếng kêu “rào rào” của đất đá đổ xuống chia cắt luôn con đường. Cô con gái đầu lòng Ngô Võ Như Hiền mà chị Ngọ bỏ lại cứ mỗi lần nhớ mẹ lại ngất đi vì bệnh tim. Đôi mắt em buồn thiu và luôn đỏ hoe. Còn cô bé Ngô Võ Ngọc Hân mới 5 tuổi thì còn quá nhỏ để đối mặt với sự thật là mẹ đã ra đi vĩnh viễn. Bé Hân hồn nhiên: “Mẹ con đi xa mấy năm thôi chứ có đi luôn mô mà buồn. Giờ mẹ đang ở trên trời rồi, mẹ sẽ về mua áo đẹp cho con”.
Lòng đất dậy sóng
Ông Hùng, trưởng thôn, khẳng định: “Đó là con đường mà dân đãi vàng vẫn thường vào nạo vét. Chắc núi bị khoét rỗng ruột nên đất đá đổ ụp xuống chôn sống người như thế. Tui từng làm cán bộ địa chính xã lâu năm nên tui biết đất Tam Lãnh thổ nhưỡng và địa chất rất bền vững”.
Trưởng thôn 6 Lê Văn Hùng kinh hãi khi nhớ lại vụ đất đá lở chôn vùi sáu mạng người năm 2009. Ảnh: LÊ PHI
Rồi ông Hùng kể tiếp về cái chết thương tâm của gia đình ông Huỳnh Chiến. Chỉ trong một ngày, đất đá đã vùi dập làm chết hai đứa con là Huỳnh Văn Xin và Huỳnh Văn Lin của ông Chiến. Theo ông Hùng thì từ những năm 1990 đến nay, người dân Tam Lãnh đã ồ ạt đi đào vàng sa khoáng làm kinh động đến lòng đất. Có tới 40% dân số trong làng đi đào, đãi vàng sa khoáng khiến lòng núi ngày càng bị khoét sâu.
“Vùng Tam Lãnh nhỏ bé có tới hàng trăm hang hốc bị khoét sâu để đào, đãi vàng. Bao đời nay đâu hề có chuyện núi đổ chôn sống con người, vùi lấp nhà cửa để người dân phải bỏ làng mà chạy nạn” - anh Ngô Văn Bình nói, giọng đầy tâm trạng.
Theo thống kê thì Tam Lãnh có gần 7.000 ha đất núi rừng và chỉ có 200 ha đất ruộng. Tuy nhiên, đất ruộng đang dần bị thu nhỏ vì đất đá trên núi đã theo những cơn mưa tràn xuống xâm lấn. Hiện tại, người dân thôn 9 vẫn đang sống trong sợ hãi. Trong làng sẽ còn nhiều đợt di dân, bỏ làng mà chạy bởi ngọn núi bao quanh làng đã nứt một vệt dài. Ngọn núi như bị xẻ làm đôi khi vết nứt đã sâu và rộng đến mức có thể đút lọt ngón tay.
Vụ nửa quả đồi Sũng Mùn đổ sập chôn sống người, buộc dân làng phải bỏ làng lánh nạn vẫn là lời cảnh tỉnh đối với người dân nơi đây. Và chắc chắn như lời tiên đoán của anh Hiền, người dân tộc Co nơi đây thì: “Khi nào con người ngừng lại việc khoét sâu vào lòng đất để đào, đãi vàng thì khi đó thần núi mới hết nổi giận”. Giữa khoảng lặng có lúc chúng tôi lại nghe tiếng răng rắc của lòng đất.
| Ở Quảng Nam, hàng chục hộ dân người Ca Dong (huyện Bắc Trà My) cũng phải bỏ làng để chạy trốn khi đồi núi đổ xuống chôn vùi hàng chục ngôi nhà. Trên núi Vang Râu xuất hiện những vết nứt, xẻ sâu vào lòng đất trào ra những tảng đá khổng lồ lăn xuống. Người dân sống trong sợ hãi và những cuộc di dân diễn ra. |
LÊ PHI (PLTP)