Hai con đường ấy sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945) đã được ông thị trưởng Hà Nội của Chính phủ Trần Trọng Kim là Bác sĩ Trần Văn Lai ký văn bản đổi tên thành 2 vị anh hùng của dân tộc ta là Đinh Tiên Hoàng và Ngô Quyền.
Thoạt nhìn vào tấm ảnh này (1) khó nhận ra địa điểm trên bản đồ Hà Nội. Tuy nhiên dòng chữ “Francis Garnier” là tên của viên sĩ quan Pháp đã đóng một vai trò rất tích cực trong các hoạt động quân sự chinh phục Hà Nội và đã tử thương trong trận Cầu Giấy lần thứ nhất khi đụng độ với quân Cờ Đen.
 |
| 1. Phía ngọn cây bên trái là đỉnh Tháp Bút |
Đương nhiên, giới thực dân coi đây là một người hùng trong gia đoạn chính phục thuộc địa nói chung, Hà Nội nói riêng và cùng với một viên sĩ quan khác cũng bị tử thương tạo Cầu Giấy trong một trận đánh khác sau đó năm. Nhân vật thứ hai là Henri Rivière.
Vì vậy cả 2 nhân vật này đều được đặt tên trên 2 con đường hình thành thuộc loại sớm nhất của Hà Nội, đó là con đường ven hồ Hoàn Kiếm và con đường song song ngang qua Phủ Thống sứ, khách sạn Metropole...
 |
| 2. Cột ống khói phí xa là Nhà Đèn Bờ Hồ |
Hai con đường ấy sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945) đã được ông thị trưởng Hà Nội của Chính phủ Trần Trọng Kim là Bác sĩ Trần Văn Lai ký văn bản đổi tên thành 2 vị anh hùng của dân tộc ta là Đinh Tiên Hoàng và Ngô Quyền.
Nếu trên tấm ảnh 1 ta còn nhận ra trên ngọn cây phía hồ nhô lên đình Tháp Bút của Án sát Nguyễn Văn Siêu dựng bên cửa Đền Ngọc Sơn, thì được đối chứng với tấm ảnh thứ 2 chụp quán “Café de Paris” phía sau lưng là Nhà Thờ lớn bên kia hồ thì ta có thể định vị người bấm máy đã hướng ống kính về phía Vườn hoa Paul Bert (nay là Lý Thái Tổ), toà thị chính và phía xa hơn là Nhà máy đèn Bờ Hồ mà bức ảnh thứ 3 làm rõ hơn.
 |
| 3. Quán Cà phê mang tên kinh đô nước Pháp |
Những lá cờ tam tài và dòng người đi lại dưới lòng đường khiến ta đoán rằng ảnh chụp vào dịp Hội Chánh trung (tức là kỷ niệm Quốc khánh Pháp) còn Hội Đình chiến thì phải sau năm 1918 mới tổ chức và chắc chắn tấm ảnh đã được chụp trước đó, có thể là cuối thế kỷ XIX sau khi Hà Nội đã thành nhượng địa của Pháp (1888) và khu vực đầu tiên được sửa sang chính là vành đai quanh Hồ Hoàn Kiếm, hoàn thành vào giao thừa 1893. Việc giải toả quanh hồ này đã được Công sứ Bonnal đề xuất từ năm 1884.
Để thực hiện việc này, nhiều vụ cháy đã bùng phát quanh Hồ Gươm để “thanh toán” những khu nhà lá, để chính quyền thực dân quy hoạch lại không gian một công viên công cộng và xây hạ tầng đường xá, cống rãnh, lắp đèn chiếu sáng công cộng. Về sau ngay quán cà phê bên hồ cũng bị dẹp bỏ trên nguyên tắc không xây bất kỳ công trình nào bên hồ. Và vi phạm duy nhất là việc xây nhà Thuỷ Tạ vào cuối những năm 30 đầu 40. Tuy nhiên công trình vi phạm duy nhất này lại là một kiến trúc đẹp.
Dương Trung Quốc (Khoa học Đời Sống)