Ngày 12.03.2009, Viện Nghiên cứu Châu Âu thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Cộng đồng người Việt Nam tại một số nước Đông Âu: Thực trạng và vai trò trong bối cảnh mới”.Tham dự Hội thảo gồm các nhà khoa học đến từ: các viện nghiên cứu chuyên ngành thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Đại sứ quán Ba Lan và Séc tại Việt Nam, Viện Hàn lâm khoa học Ba Lan; các bộ, ban ngành và các trường đại học ở Hà Nội.
GS.TS. Đỗ Hoài Nam, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Khoa học xã hội Việt Nam và ngài Janusz Bilski đại diện Đại sứ quán Ba Lan tại Việt Nam đã phát biểu khai mạc và chào mừng Hội thảo.
Hội thảo này nằm trong khuôn khổ nhiệm vụ hợp tác khoa học công nghệ cấp Nhà nước theo Nghị định thư Việt Nam Ba Lan về “Trí thức người Việt Nam ở một số nước Đông Âu: Thực trạng và vai trò trong bối cảnh mới”, do Viện Nghiên cứu Châu Âu chủ trì phối hợp cùng với Viện Hàn lâm khoa học Ba Lan.
Cộng đồng người Việt Nam tại một số nước Đông Âu nói chung, đội ngũ trí thức người Việt Nam ở các nước này nói riêng được hình thành chủ yếu từ những năm 80 và đầu những năm 90 của thế kỷ XX, so với cộng đồng người Việt Nam ở các nơi khác thì cộng đồng người Việt Nam ở đây còn khá non trẻ, số lượng không nhiều và tính ổn định còn thấp. Mặc dù số lượng ít nhưng cộng đồng người Việt Nam ở đây có vai trò khá quan trọng trong việc phát triển quan hệ của Việt Nam với các nước này, đặc biệt trong những năm cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX. Đáng chú ý là trong số người Việt ở Đông Âu, những người có trình độ cao khá đông và hiện nay họ đang làm nhiều công việc khác nhau nhưng hầu hết là khá thành công trong các lĩnh vực hoạt động của mình. Ước tính sơ bộ, tại Đông Âu và Liên bang Nga có khoảng 4000 người có trình độ đại học trở lên, trong đó có 500 giáo sư, tiến sỹ. Cộng đồng người Việt Nam ở Đông Âu có sự găn bó chặt chẽ và thường xuyên với quê hương đất nước.
Chính sách của Đảng và Nhà nước ta ngày càng quan tâm tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, coi đây là bộ phận không thể tách rời và là nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 36 và Chỉ thị 19/2008/CT-TTg ngày 6/6/2008 về việc tiếp tục tăng cường triển khai chương trình hành động của Chính phủ khẳng định “Tiềm lực của người Việt Nam ở nước ngoài đặc biệt là về khoa học và công nghệ, về vốn, về khả năng tạo các mối quan hệ giữa các tổ chức và cá nhân ở nước ngoài với nước ta là một lợi thế và một nguồn lực quan trọng cần phải phát huy để bổ sung và hỗ trợ cho sự phát triển đất nước”.
Trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi, các nước Đông Âu đã là thành viên của EU, Việt Nam cũng đã đạt được rất nhiều thành tựu trong công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế thì việc phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam nói chung và đội ngũ trí thức người Việt Nam nói riêng có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Hội thảo đã tập trung phân tích bối cảnh mới, những chính sách nhập cư của EU nói chung, của các nước Đông Âu nói riêng tác động đến cộng đồng người Việt Nam ở các nước này và phân tích, đánh giá thực trạng, vai trò của cộng đồng người Việt Nam nói chung và đội ngũ trí thức người Việt Nam nói riêng tại các nước Đông Âu trong bối cảnh mới hiện nay và đưa ra những kiến nghị, giải pháp nhằm tăng cường hơn nữa vai trò của cộng đồng người Việt Nam trong bối cảnh mới.
Sau khi nghe 13 tham luận của các học giả Ba Lan và Việt Nam, các đại biểu tham dự đã thảo luận sôi nổi, các câu hỏi nêu lên đã được các diễn giả phân tích, giải đáp đầy sức thuyết phục.
Nguyễn Vũ