Nhà hàng Việt ở Moscow không nhiều và cũng “ba chìm, bảy nổi” cùng với thế vận lên xuống của gần 80.000 người Việt tại thành phố này. Những nhà hàng dù đông khách hay vắng vẻ đều góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực Việt Nam ở thủ đô xứ Tuyết.
Anh Nguyễn Văn Bảo, sang Nga theo diện lao động hợp tác, có một gian hàng kinh doanh quần áo tại chợ Vòm cho biết: “Tôi ở Moscow gần 30 năm nên biết ít nhiều về những nhà hàng Việt tại đây. 30 năm qua là giai đoạn thăng trầm của bà con mình trong việc mưu sinh bằng nghề bếp núc này”.
Những cái tên từ quá khứ đến hiện tại
Theo anh Bảo, nói đến nhà hàng Việt Nam tại Moscow thì phải nhắc tới nhà hàng Hà Nội thời kỳ những năm 1980 -1990. "Đây là niềm tự hào của người Việt. Nhà hàng Hà Nội khi đó có quy mô như một khách sạn: diện tích rộng, địa thế đẹp, thuận tiện, nằm gần Metro Viện Hàn lâm với thực đơn là các món đậm chất Việt Nam như nem rán, giò chả, tôm bọc bột; nộm bò khô, bánh phồng tôm, rượu Lúa mới…”, anh Bảo nhớ lại.
 |
| Bạn bè Việt-Nga gặp gỡ tại nhà hàng Nem's |
Sau đó, nhiều nhà hàng khác nối nhau ra đời như Cửu Long, Hồng Hà… đều rất thu hút thực khách Nga và những lao động, lưu học sinh Việt Nam. Đây còn là nơi diễn ra các lễ cưới theo phong tục truyền thống, các buổi họp lớn nhỏ của cộng đồng người Việt. Tuy nhiên, những khó khăn trong kinh doanh dần dần khiến các nhà hàng Việt phải đóng cửa, dần lùi vào dĩ vãng.
Anh Nguyễn Huy Hoàng, cũng là người sống nhiều năm ở Moscow, nói một cách ví von: “Tất cả các nhà hàng Việt Nam giống như các diễn viên lần lượt có mặt điểm danh trên sân khấu và rồi thay nhau lùi vào hậu trường như thể đã hoàn thành vở diễn”.
Khi những nhà hàng lớn đóng cửa, tạm lùi bước thì thay thế vào đó là những quán ăn nhỏ được mở ngày càng nhiều tại các khu chợ, khu “ốp” có đông người Việt với tính chất tự phục vụ, “quán mình bán cho dân mình”. Cách bày biện, bố trí tại những nơi này không cầu kỳ, món ăn ở mức “thường thường bậc trung”, giá cả phải chăng nhưng cung khá thu hút vì đáp ứng được nhu cầu của số đông. Người kinh doanh cũng thoải mái vì giá thực phẩm, nhất là đồ khô, rẻ, tiền thuê gian hàng cũng không đắt.
Thế rồi, cùng sự chuyển mình thay đổi của nước Nga, các nhà hàng Việt tái xuất với diện mạo mới. Anh Nguyễn Văn Bảo cho hay: “Nếu đúng nghĩa nhà hàng thì hiện nay ở Moscow chỉ có ba nhà hàng Việt Nam là Hương Giang, Sông Lam và Hà Nội (mới). Ngoài ra, còn có những nhà hàng vừa vừa hoặc quán cà phê (quán ăn nhỏ theo cách gọi của người Nga) như quán Tiến “bờm”, Vinh Huệ, Nem’s, Bích Câu, Dân tộc quán…”.
Trong số đó, quán Nem’s nổi tiếng với món nem làm chủ đạo nhưng được chế biến với nguyên liệu khác nhau tạo sự đa dạng trong thực đơn. Ông Nguyễn Đình Hoàng, chủ quán, cho biết, thấy các quán ăn nhanh McDonalds mở ngày càng nhiều ở Nga nên có ý tưởng xây dựng một hệ thống quán ăn nhanh kiểu Việt và để quảng bá món ăn dân tộc nên lấy tên nhà hàng là Nem’s. Trải qua khó khăn ban đầu, dần dần thương hiệu Nem’s được khẳng định, thu hút lượng khách Nga đông đảo. Trong tương lai sẽ mở rộng quy mô với kế hoạch triển khai hệ thống 5-10 quán Nem’s ở Moscow là dự tính của ông Hoàng.
Ngoài cách chế biến truyền thống, quán Nem’s còn tăng, giảm gia vị để phù hợp với khẩu vị của người dân địa phương nhưng vẫn đảm bảo mùi vị đặc trưng của món ăn. Với thực đơn đa dạng, các món nem có hương vị và mức giá khác nhau như nem tôm, nem hải sản, nem giòn có giá 25 rup một chiếc (15.500 VND); nem rau, nem rế, nem thịt 20 rup (12.500 VND). Ông Hoàng cho hay, nhà hàng còn sáng tạo thêm một số loại nem khác, như món nemshi là sự kết hợp giữa nem cuốn Việt Nam với món sushi của Nhật Bản.
Dòng Hương Giang giữa Mạc Tư Khoa
Để có thể tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, các nhà hàng Việt Nam phải tìm cho mình những cách thức, hướng đi phù hợp, bắt đầu từ tên gọi.
Với người dân Việt, dòng sông luôn gợi về nguồn cội, quê hương. Cũng vì thế, nhiều nhà hàng của người Việt tại Moscow lấy tên sông để gây dựng thương hiệu trên đất khách. Có một nhà hàng khá nổi tiếng mang tên Hương Giang, chủ nhân là ông Trần Hưng Tấn, người gốc Huế. Sau nhiều năm lăn lộn tại Nga, ông thấy mở nhà hàng là nghề hợp với mình nhất bởi từ nhỏ đã mê bếp núc, thích ăn ngon, khi làm đối ngoại đã được thưởng thức nhiều món lạ, học được cách quản lý, điều hành của “Tây” nên quyết mở nhà hàng.
 |
| Hai nữ thực khách Nga thưởng thức món ăn Việt. |
Cái tên Hương Giang nay đã quen thuộc với cộng đồng người Việt tại Moscow và đã có một lượng “khách ruột” là người bản địa. Hương Giang 1 khai trương cách đây ngót mười năm, nằm gần nhà ga Savelovsky, hiện tiếp tục mở cửa đón khách mặc dù khu thương xá Salut-5 của người Việt ngừng hoạt động đã mấy năm.
Anh Nguyễn Thế Thắng, phụ trách quản lý nhà hàng, cho biết: “Mặc dù khách không tấp nập như trước nhưng lượng khách đều và chủ yếu là người Nga. Các món ẩm thực thuần Việt qua bàn tay chế biến của các đầu bếp được tuyển chọn kỹ từ Việt Nam sang đã tạo dấu ấn trong thực khách. Và cùng với chất lượng thì giá cả ở đây cũng rất “mềm” so với các quán Tây, Tàu khác.
Còn Hương Giang 2 mở cửa mới hơn 2 năm, nằm khiêm tốn trong con phố nhỏ Tokmakov và là một trong số ít nhà hàng ở Moscow vẫn “sống khỏe, sống tốt” mà không cần quảng cáo theo cách thông thường. Nói như vậy là vì cách quảng cáo của ông chủ Tấn cũng khá nhẹ nhàng, tạo một sắc thái riêng: quán là một không gian Việt thu nhỏ, ấm cúng với đèn lồng, mành trúc, nón lá, tranh sơn mài... Ông Tấn cho biết, có lần đã mua cả nghìn chiếc nón để tặng cho thực khách Nga. Còn người Việt thì lại thấy thú vị vì mỗi lần đến với nhà hàng lại đuợc cầm về những ấn phẩm “Quê hương” của Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài. Rồi đến cái việc nhà hàng kỳ công đặt mua riêng loại xoài cát Việt Nam, gửi theo các chuyến bay sang để khách đến nhà hàng được thưởng thức cũng đã cho thấy sự tinh tế của ông chủ quán.
 |
| Một góc Việt ở nhà hàng Hương Giang |
Món ăn của Hương Giang khá phong phú, thực đơn bắt mắt bằng cả tiếng Việt và tiếng Nga, được minh họa bằng hình ảnh. Ngoài các món truyền thống như nộm, nem, phở, bánh tôm… nếu khách có nhu cầu ăn bánh cuốn, bún, phở thì chỉ sau 10 phút là được phục vụ. Các món ăn Tây hoặc Việt được chế biến theo khẩu vị của khách Nga cũng được các đầu bếp của nhà hàng trổ tài nếu có yêu cầu.
Ông Trần Hưng Tấn cho biết, mặc dù giá thuê mặt bằng kinh doanh ở Moscow khá đắt, trung bình khoảng 18.000 USD một tháng (303.390.000 VND) nhưng ông vẫn đang ấp ủ kế hoạch mở thêm nhiều Hương Giang nữa tại Moscow trong tương lai gần bở ngoài yếu tố kinh tế, đây cũng là một cách giới thiệu nền ẩm thực Việt Nam, mà sự gặt hái nặng về khía cạnh tinh thần.
Nhân nói về yếu tố tinh thần, anh Thắng, phụ trách nhà hàng, kể: “Cuối tuần vừa rồi, cô sinh viên người Nga Nikita cùng 5 người bạn rủ nhau thử món ăn Việt tại Hương Giang. Họ chọn phở, nộm, phồng tôm, bún bò. Dù lần đầu nếm thử những món ăn Việt nhưng đều tỏ ra rất thích thú. Khi ra về Nikita đã nói rằng họ được thưởng thức một bữa ngon miệng mà chỉ hết khoảng 20 USD mỗi người. Tất cả hẹn nhau tiếp tục khám phá các món Việt ở những nhà hàng khác”.
Giới thiệu một khía cạnh văn hóa dân tộc và khẳng định được thương hiệu ẩm thực Việt tại nước Nga là niềm vui không chỉ của các chủ nhà hàng mà của cả những đầu bếp Việt Nam. Họ, dù còn có những trở ngại nhưng vẫn là những nhân tố tích cực tham gia các hoạt động chung của cộng đồng, là người bắc cầu nối văn hóa Việt Nam đến với đất nước và con người Nga nồng hậu, nghĩa tình.
Hoang Lan (Theo baodatviet)