Địa lợi, nhân hoà
Xét về vị trí, Trung tâm thương mại (TTTM) Sông Hồng Mới có thế mạnh là lưng tựa sát ga tàu Elechktronhika "Peskudnikovo", khách bước xuống sân ga có thể đi thẳng vào TTTM. Mặt trước trung tâm là bến đỗ của xe ôtô buýt và xe buýt chạy điện chỉ cách có 15 mét, với 7 luồng xe chạy từ các tuyến xe điện ngầm và các đường phố đổ về. Quả là đắc địa.
Tòa nhà TTTM khang trang, ẩn mình dưới bóng những cây sồi, bạch dương xanh rì. Khác hẳn những TTTM trước đây của người VN như Saliut 2,3,5, Sông Hồng 1, Sông Hồng 3, Voikov, Togi, Asean hầu hết là tu sửa lại từ nhà cũ đi thuê, TTTM Sông Hồng Mới là một công trình kiến trúc hoàn toàn mới bằng chất liệu nhôm, kính, gạch trắng, được xây dựng từ tháng 10.2007, đến tháng 3.2008 thì hoàn thành.
Trên toàn diện tích có 115 quầy hàng, mỗi quầy rộng 9 mét vuông. Các hệ thống điều hòa không khí, phòng, chống cháy, công trình vệ sinh đều hoàn hảo. Kinh phí đầu tư xây dựng nội thất từ chỗ dự trù 4,5 triệu rúp (140.000USD), sau phát sinh thêm 1 triệu rúp. Hợp đồng ký kết thuê mặt bằng là 49 năm, 5 năm đầu giá cả không thay đổi.
Bao quanh TTTM là khu vực bãi xe đến tháng 8.2009 sẽ dần dần đưa vào hoạt động. Không chỉ có khu nhà 6a/2 là trung tâm bán buôn đồ gia dụng và may mặc, TTTM còn có khu nhà 6a/1 bên cạnh cách đó 15 mét là trung tâm phục vụ cho hàng thực phẩm. Lãnh đạo trung tâm và phía Nga đang mong muốn các đối tác doanh nghiệp tại VN sang có thể cùng hợp tác phát triển kinh doanh nguồn hải sản như cá tra, ba sa, tôm.
Trong thời điểm khủng hoảng hiện nay, điều rất đáng quý là phía Nga vẫn tạo các điều kiện thuận lợi như hợp đồng không thay đổi, có bảo lãnh về giá cả giữa lúc tỉ giá rúp/USD dao động từ 23 đến 34,37 rúp/1USD, giảm thuế cho các tháng đầu hoạt động.
Ngoài ra, chính quyền Nga còn hỗ trợ tạo điều kiện giúp đỡ như: Bộ phận tư pháp Sở Ngoại kiều giúp về các thủ tục pháp lý, bởi chỉ cần có khoảng hai hoặc ba vụ vi phạm là TTTM phải đóng cửa và còn phải nộp phạt từ 800.000 rúp (25.000USD) trở lên. Phía cảnh sát cũng làm việc đơn giản trong quan hệ về giấy tờ, tiền bạc nhằm tạo điều kiện dễ dàng và đảm bảo an ninh cho những người kinh doanh.
Về vấn đề đặt ra là phải làm sao đảm bảo thuế má thì mới duy trì tốt việc làm ăn được hợp pháp lâu dài, Ban quản trị TTTM cũng hết sức cố gắng tạo điều kiện giúp đỡ. Ví dụ với trường hợp túng thiếu chưa có tiền được khuyến mãi 60 đến 70% thuế (11.000 rúp tương đương 340USD/quầy) và đặc biệt không tính thuế ba tháng đầu, cũng không mất tiền mua quầy như điều bắt buộc ở các chợ khác. Thu thuế tháng cũng chủ yếu là nhắc nhở để các hộ kinh doanh tự giác nộp. Với những trường hợp khó khăn còn được miễn - giảm hoặc xóa nợ.
Nhờ những quan tâm cụ thể nhằm tạo sức bật cho người kinh doanh thời kỳ đầu, tới nay tổng số người Việt tham gia kinh doanh tại chợ đã lên tới hơn 200. TTTM cũng chú trọng mô hình bán hàng kiểu siêu thị văn minh tại tầng ba như các siêu thị mà phía Nga đang áp dụng, với các mặt hàng và giá cả đúng tiêu chuẩn. Trong đội ngũ nhân viên bán hàng sẽ có cả người địa phương, một mặt nhằm củng cố tình hữu nghị và mặt khác cũng góp phần tạo thêm công ăn việc làm cho phía bạn.
Tại các tầng, ngoài các quầy bán hàng còn kiêm thêm các dịch vụ sửa chữa quần áo, may mặc theo dây chuyền, tiệm ăn theo kiểu quán bar, các dịch vụ làm đẹp cho phụ nữ như làm móng, cắt tóc, gội đầu, massage lành mạnh, trang điểm cô dâu và các quầy bán sách báo, điện thoại, Internet.
Đặc biệt TTTM Sông Hồng Mới hiện đang duy trì một lớp học tiếng Nga miễn phí tại tầng ba mỗi tuần hai buổi, nhằm đầu tư chất xám nâng cao khả năng giao tiếp cho những người Việt làm ăn tại đây.
|
| Sông Hồng Mới nhìn từ bên ngoài. |
Thiên thời
Chúng tôi nhận xét vui với anh Phạm Văn Phóng - Chủ tịch TTTM Sông Hồng Mới: "Trung tâm đã có địa lợi và nhân hòa, nhưng còn thiếu thiên thời".
Quả thực, là đứa con sinh sau đẻ muộn vào cái thời khủng hoảng kinh tế ở Nga hàng hóa đã bão hòa, đâu đâu cũng chỉ thấy người bán nên bà con người Việt ta làm ăn ngày một khó khăn. Mặc dù tâm lý người mua hàng ở khu vực này luôn nhớ về TTTM Sông Hồng cũ và họ đã quan tâm đến TTTM Sông Hồng Mới, nhưng túi tiền cũng hạn hẹp, bởi thế nên dù có thuận lợi mấy cũng có phần hạn chế. Hay như tâm lý của bà con ta bán hàng tại đây tuy cảm thấy thoải mái với điều kiện môi trường của TTTM mới, nhưng do thu nhập còn hạn hẹp, chủ yếu vẫn phải ở căn hộ (kva) thuê của người địa phương.
Hiểu rõ những khó khăn về ăn ở của bà con, nhưng trong điều kiện thủ tục mở ký túc xá khá phức tạp, thì tình thế vẫn là "cái khó bó cái khôn" với Ban quản trị TTTM.
Nếu chỉ nói về TTTM Sông Hồng Mới mà không nhắc đến người chủ của nó thì sẽ là một thiếu sót. Đó là anh Phạm Văn Phóng - sinh năm 1957, quê ở Lý Nhân - Hà Nam.
Học xong đại học luyện kim ở Tiệp Khắc (cũ), anh Phóng trở về VN công tác. Năm 1993, anh dạt sang Nga làm ăn và ở lại cho đến nay. Là người có nhiều kinh nghiệm trong vấn đề mở chợ, từ những năm 1990 cùng thời với anh Võ Kim Thanh - chủ chợ KT cũ (thuộc quần thể chợ Vòm Cherkizovsky), anh đứng ra lập hết chợ này đến chợ khác ở quanh thủ đô Mátxcơva.
Hợp rồi tan, tan lại hợp, cũng chính vì thế mà anh lại càng có nhiều kinh nghiệm về mở chợ sau những lần thất bại. Thời điểm Sông Hồng cũ tan vỡ năm 2007, anh Phóng cùng những người cùng ý tưởng dốc sức tìm tòi hướng đi mới và đã may mắn tìm được địa điểm đắc địa này.
Với vốn kinh nghiệm "xương máu" của mình, ngoài chuyện lo tích luỹ tiền, anh Phóng còn khá suôn sẻ trong mọi thủ tục từ mở mang thuê đất tới lập đồ án xây dựng. Cái tên TTTM Sông Hồng Mới được chọn, theo anh, vì muốn người dân địa phương cùng như bà con người Việt ta nhớ về một khu vực bán buôn thời huy hoàng là TTTM Sông Hồng cũ của anh Nguyễn Văn Niên, coi đó như một cái "lộc".
Dẫn chúng tôi đi dọc các tầng của tòa nhà 3 tầng 6a/2 và 6a/1 cùng chụp ảnh, trò chuyện với bà con, anh Phóng cho biết thêm: "Nguyện vọng của bà con và ban quản trị chúng tôi là muốn duy trì và phát triển trung tâm ngày một vững chắc theo cơ chế mới thông thoáng hiện đại. Tạo mọi điều kiện để bà con người Việt gắn bó lâu dài và tự do bán buôn. Nhưng do mới đi vào hoạt động nên trung tâm chưa có đóng góp gì nhiều cho các mục đích xã hội, song tương lai chắc chắn sẽ khác".
Qua trao đổi với một số người quen hầu hết là chuyển từ Sông Hồng cũ, Saliut, Voikop, Togi và thậm chí cả chợ Vòm sang, chúng tôi nhận thấy hầu như tất cả hiện vẫn còn khó khăn, cụ thể là thu nhập còn thấp.
Anh Lê Vĩnh Tường - quê ở Nghệ An, trước ở chợ Togi sang bán quần áo bò (jeans) - kể: "Một năm sau khi Togi vỡ, tôi đã về VN một năm, nhưng không tìm được việc gì làm, đành lại "Nga quay" đến với Sông Hồng Mới. Tạm thời cứ biết trú ở đây đã, khấm khá thì trụ lại, khó khăn quá lại ra đi tìm đất mới".
Chị Nguyễn Thị Hằng - dân thủ đô Hà Nội, kinh doanh hàng da và vốn là người cũ của Sông Hồng - nói rất thật lòng: "Em và bà con Sông Hồng cũ trở về với vùng đất xưa, hy vọng có chút gì may mắn như ngày trước. Tuy tương lai còn mong manh, nhưng cũng có đồng ra đồng vào".
Cô gái Trần Thị Nga - quê Hải Dương, thuộc "thế hệ F3" sang Nga theo tiếng gọi tình yêu - mở quầy bán đồ thể thao cùng bạn trai. Nga cười rúc rích: "Cháu sẽ theo học lớp tiếng Nga của chú Phóng cho thật khá để kéo được nhiều khách, chứ bán hàng mà không có "nghệ thuật" vì tiếng Nga kém thì đuội lắm chú ơi!".
Chúng tôi hỏi một khách hàng người Nga - bà Maina, khoảng ngoài 50 tuổi, to béo đẫy đà trông rất phúc hậu. Bà cười vui vẻ: "Khi TTTM Sông Hồng Mới mở, chúng tôi chưa biết, nhưng nhờ họ quảng cáo tốt nên chúng tôi lại đến. Mọi cái ở đây đều tốt, nhà to đẹp, hàng hóa phong phú, giá cả phải chăng. Tuy thời buổi khó khăn quá, nhưng chúng tôi vẫn thích đến đây mua hàng của các bạn vì đã "quen hơi, bén tiếng" rồi".
Một ngày hè ở TTTM Sông Hồng Mới trôi qua rất nhanh, với bao kỷ niệm cũ - mới đan xen cùng những sẻ chia, lo toan của ban quản trị và bà con nơi đây. Chúng tôi hy vọng mai này trở lại sẽ chứng kiến thêm nhiều điều mới ở Sông Hồng Mới.
