Chợ Vòm được “tẩy rửa vệ sinh” ngày nào thì người buôn bán chỉ thiệt ngày đó. Nhưng các xưởng may của người Việt thì chịu tác động “dài hơi” hơn nhiều. Một số chủ xưởng đã tuyên bố cho thợ “nghỉ Hè một tháng”. Thậm chí có người tính tới việc đóng cửa, bán tống máy móc và “tháo khoán” công nhân.
Chợ Vòm đã 4 ngày ngưng hoạt động. Ảnh: VBA
Ngày 1/7 chợ Vòm (chợ Cherkizovsky) vẫn đóng cửa im ỉm. Cảnh sát đứng chặn các ngả đường. Nhưng cách đó không xa người Việt, người Trung Quốc, người Azerbaijan, người Tajikistan… vẫn tụ tập thành từng nhóm. Họ thấp thỏm chờ đợi, thì thào bàn tán, ai cũng bảo “mai chợ mở” nhưng không đưa được nguồn tin có thẩm quyền. Trong khi đó nhiều người lại đồn đại “chợ nghỉ 1 tháng”. Khá nhiều người mất luôn nơi ăn chốn ở mấy ngày qua bởi phòng trọ của họ nằm luôn trong lãnh thổ chợ.
Thị trưởng Moskva “phản pháo”
Suốt tháng 6/2009 các tờ báo cấp liên bang ở Nga rầm rộ đưa tin về các vụ vi phạm pháp luật ở chợ Vòm, về “tình bạn đặc biệt” giữa chủ chợ, tỷ phú gốc Azerbaijan Telman Ismaylov với Thị trưởng Yury Luzhkov. Sau một thời gian im lặng, ngày 1/7 ông Luzhkov đã lên tiếng trên kênh truyền hình thủ đô TVS, nói rằng ông chẳng nhận được bất cứ công văn nào về việc đóng cửa chợ Vòm từ Cơ quan Điều tra của Viện Kiểm sát Tối cao LB Nga cả.
Thị trưởng nói: “Chợ Vòm cần phải đóng cửa, và lẽ ra cần làm từ lâu rồi. Tuy nhiên, chợ nằm trên đất của liên bang, mà vì chợ nằm trên đất liên bang ở thành phố thì các cơ cấu liên bang phải đưa ra quyết định, đó là thẩm quyền của nhà nước”.
Ông Luzhkov nhắc rằng đã hai lần ông đưa ra tòa vấn đề đóng cửa chợ Vòm song các cấp tòa án đã công nhận việc “chủ đất” – Trường Đại học Thể dục, Thể thao và Du lịch, cho chợ Vòm thuê là “hợp pháp”. Ông bất bình chất vấn ngược: “Tại sao Cơ quan Điều tra lại đặt câu hỏi cho chính quyền thành phố về khu chợ nằm trên phần đất liên bang? Tại sao không đặt ra câu hỏi lượng hàng lậu trị giá 2 tỷ rúp (hơn 31 rúp/USD) lọt vào chợ bằng cách nào? Hải quan, biên phòng ở đâu? Tại sao “của quý” đó nằm trong chợ mà không truy ra được chợ?”. Ông cho rằng những vấn đề cần được giải quyết chẳng liên quan gì tới thẩm quyền của một thị trưởng.
Báo chí Trung Quốc bình luận rằng việc chợ Vòm “đóng cửa tạm thời” khiến một lượng hàng hóa của nước này trị giá 5 tỷ USD bị “treo”. Dưới con mắt của các nhà báo ở Bắc Kinh, do thực trạng hiện nay của ngành hải quan Nga mà hàng Trung Quốc phải đi “đường vòng” để đến chợ Vòm. Và như vậy các doanh nghiệp của Trung Quốc không chỉ là nạn nhân của hệ thống hải quan “phiền nhiễu” ở Nga mà còn là cái van xì hơi của những mâu thuẫn nội bộ giữa các thế lực ở Moskva.
Xưởng may Việt lao đao
Một xưởng may của người Việt tại Nga. Ảnh: Quang Vinh
Chị Thy Ngân cũng như hầu hết người Việt ở Moskva không nghe được lời “phản biện” của Thị trưởng Luzhkov. Với họ, chợ nghỉ có nghĩa là đói, là phá sản cho dù thẩm quyền quyết định thuộc về ai.
Ba ngày nay chị Ngân túc trực ở cổng khu chợ AST, từ sáng sớm đến tối mịt, đêm ngủ nhờ ở căn hộ thuê của bạn gái gần đó. Chị là chủ một xưởng may nhỏ ở ngoại ô. Chị không sốt ruột chờ ngày chợ mở cửa trở lại như những người buôn bán. Chị “canh” cổng là để đề phòng đối tác làm ăn tẩu tản hàng hóa. Chị Thy Ngân than thở: “20 ngày rồi hầu như em không thu được tiền hàng. Nợ đọng ở các chủ “công” (congteiner bán hàng) lên đến hàng triệu rúp. Chỉ nghe phong thanh chợ tạm nghỉ là người bán đã ghim tiền hàng lại, không chịu thanh toán cho xưởng may. Nếu chợ mở cửa trở lại, cũng phải mất cả tuần đi đòi gắt gao thì mới hòng thu được chút ít. Chủ xưởng như chúng em hết cả vốn liếng để quay vòng”.
Tất cả xưởng may của người Việt ở thành phố Moskva và ngoại ô đều nghỉ theo chợ Vòm khiến các kho vải của Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ cũng điêu đứng. Chị Nga Ly, người chuyên thiết kế hàng nữ cho một xưởng may, giải thích: “Các xưởng may chịu thiệt thòi nặng nhất là vì trước khi ra một mẫu sản phẩm mọi người phải tính đến yếu tố thời tiết. Trời nóng thì may hàng mỏng, trời lạnh thì vải dày.
Mà khí hậu ở Nga thay đổi từng ngày. Sau khi đã “căn” nhiệt độ thì đặt vải ở các đối tác Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Ấn Độ. Vải đã mua về, cắt, may thành thành phẩm, các bạn hàng đã đặt số lượng cụ thể mà chợ nghỉ chỉ mấy ngày thôi, thời tiết đã khác, thị hiếu khách đã khác, váy áo thời trang thành hàng SIDA. Lô hàng của xưởng chúng tôi xuất ngày 29/6 đến nay vẫn nằm nguyên trên xe tải, không nhập kho được chứ nói gì đến việc chuyển đến tay người buôn”.
Phần lớn các xưởng may “thu mình”, ngừng hoạt động để chờ đợi. Nếu chợ Vòm nghỉ một tháng nhiều xưởng sẽ “đứt” vì gánh nặng tiền thuê mặt bằng. Các “chúa đất” ở Nga có đặc tính “sòng phẳng rợn người”. Nếu hạn nộp tiền thuê mặt bằng và “phí an ninh” được quy định là ngày 25 hàng tháng thì dù bạn bị ốm, xe bị tai nạn, chợ đóng cửa, ngân hàng nghỉ lễ, kinh tế khủng hoảng khiến hàng hóa ế ẩm…. vẫn phải thực hiện hợp đồng trước 12 giờ đêm của ngày đó. Lời khất đến 6 giờ sáng của ngày 26 thường bị khước từ và có nhiều khả năng xưởng phải đóng cửa vì thất tín.
Chiều 1/7 một số xưởng may của người Việt ở ngoại ô Moskva đã tuyên bố đóng cửa “có thời hạn”, cho phép công nhân “tùy nghi di tản” trong khi chờ việc. Trong tình trạng nước sôi lửa bỏng hiện nay các chủ xưởng không dám tiếp nhận thêm thợ mặc dù bình thường vào mùa hè vẫn hay xảy ra cảnh tranh cướp công nhân của nhau.
Một hệ lụy của việc chợ Vòm đóng cửa là các xưởng may Việt mất nguồn tiếp phẩm. Anh Phạm Hiền, quản đốc xưởng may nằm ở Đông – Nam ngoại ô Moskva, cho biết: “Ba ngày rồi chúng tôi không biết mua các loại thức ăn quen thuộc đối với công nhân Việt ở đâu. Xưa nay đầu mối ở chợ Vòm là lớn nhất, đầy đủ và rẻ nhất đối với các xưởng may ở thủ đô và vùng lân cận”./.
Hoàng Lan (Theo hoidoanhnghiep)