 | Trung tâm thương mại Emeral những ngày hè nóng bỏng trước sự kiện chợ Vòm đóng cửa. | Mùa hè này ở Trung tâm thương mại (TTTM) Mekong Emral toạ lạc tại km số 25, đường MKAD (vành đai thành phố Mátxcơva - Mát), đang là điểm thu hút người kinh doanh của cả Việt Nam (VN) và Trung Quốc, bởi nguy cơ chợ Cherkizovsky (người VN gọi là chợ Vòm) tan vỡ đang đến rất gần. Điểm đến mới
Bầu không khí nơi đây thường ngày vốn khá lặng lẽ, nay bỗng bị khuấy động. Thật ra là từ trước cả lúc biến động chợ Vòm xảy ra ngày 22.6, dòng người tấp nập đổ đến TTTM này để đăng ký kho, quầy đã gia tăng. Những chuyến xe chở hàng hoá từ chợ Vòm ra nhập kho của chợ Emeral mãi đến 24 giờ đêm vẫn chưa nghỉ.
Thậm chí trước thời điểm 22.6, lực lượng bảo vệ và ban quản trị chợ Vòm còn không cho xe xuất hàng hoá khỏi khu vực chợ vì quyền lợi riêng của họ, khiến nhiều người giờ không có hàng hoá để giải quyết công ăn việc làm. Nhiều gia đình đã ngay lập tức lâm vào cảnh khó khăn, bởi một ngày nghỉ không bán hàng là không có thu nhập, trong khi tiền sinh hoạt, thuê nhà ở... vẫn cần chi. Đã vậy, tiền thuế tháng Bảy này bà con đã phải nộp đủ cho ban quản trị chợ Vòm vì những tưởng bán buôn vẫn bình thường. Quả là cơn bĩ cực.
Tuy nhiên đa số mọi người đổ đến Emeral như biện pháp dự phòng bởi ba lý do: Một là chợ Vòm đang trong tình trạng chờ đợi quyết định chính thức, chưa rõ bao giờ mở lại hay đóng cửa luôn? Nếu mở lại thì bao giờ? Hai là, hàng hoá vẫn nằm lại trong chợ Vòm đang đóng cửa. Ba là, mọi người nhân lúc rỗi thời gian nóng ruột đi thị sát xem bến đỗ mới Emeral như thế nào, vì lâu nay họ chỉ nghe tên mà chưa thấy mặt.
Văn phòng ban quản trị Mekong Emeral đóng tại tầng hai toà nhà chính. Công việc của ban quản trị TTTM vào thời điểm này quả là bận rộn, chủ yếu do phải tiếp khách quá nhiều. Hết trả lời vô số câu hỏi, tới dẫn khách đi nhận kho, quầy, phòng và cuối cùng là thu tiền. Điện thoại kêu rối rít. Không khí trong nhà như được hâm nóng hơn nhiệt độ +25, 26 độ C bên ngoài trời. Tuy vậy, ban quản trị rất nhiệt tình giúp đỡ, chia sẻ nỗi lo chung của bà con chợ Vòm lúc hoạn nạn.
Ông Bùi Văn Hoà - Chủ tịch TTTM Mekong Emeral - thường xuyên có mặt từ sáng sớm để điều khiển công việc. Các anh chị khác trong ban quản trị Phạm Hùng, Trung, Nghệ, Misa (người Nga), chị Thanh... cũng tối mắt tối mũi. Bản sơ đồ quy hoạch kho tàng, phòng ốc được đánh dấu nhân dày đặc và khách hàng cũng không phàn nàn gì. Họ vừa là người lạ nhưng cũng vừa là người quen, tới đây với mong muốn có chỗ ổn định để sớm trở lại công việc bán buôn.
Bên cạnh người VN, còn có khá nhiều người Trung Quốc đến đăng ký. Chỗ nào cũng vang lên cả tiếng Nga, tiếng Trung lẫn tiếng Việt như một góc nhỏ "Liên Hợp Quốc".
Có mấy anh chị ở chợ Vòm tới đang ngồi cùng nhâm nhi ly trà Thái Nguyên, mồ hôi còn đọng trên gương mặt đầy lo lắng. Anh Nhất, người Yên Thành (Nghệ An) du lịch sang Nga vào những năm 90, làm cửu vạn ở ốp chợ thuộc TTTM Saliut 2, sau này phất lên chuyển nghề thành ông chủ bán áo sơmi tại chợ Vòm và nay đã có của ăn của để, gửi về xây nhà 3 tầng ở quê.
Vừa nhấp ngụm trà nóng bỏng, anh Nhất vừa kể: "Em biết Emeral qua quảng cáo trên báo cộng đồng, rằng "Tất cả các con đường đều dẫn đến Emeral; Mọi dòng sông rồi cũng đổ về Mekong". Có ra đây mới biết cái may vẫn còn. Emeral cũng lớn, tuy không thuận tiện như chợ Vòm".
Điều anh nhận xét quả không sai. Chợ Vòm có vị trí đẹp hơn, lại nằm trong nội thành, tiện lợi về giao thông. Khách mua lẻ, lấy sỉ hàng ngày nườm nượp. Cái doi đất hồi nào chỉ là khu vực dành cho thể thao thể dục bỗng chốc trở thành mảnh đất được "quần ngư tranh thực" rộng tới 80ha, với 17 khu chợ liên hoàn. Chợ Vòm có thể coi là một TTTM đa quốc gia, với hàng chục vạn con người đổ tới từ nhiều nước. Doanh thu một ngày khoảng 1 triệu USD.
Có điều lạ là chẳng biết gốc gác người VN nào đầu tiên gọi đó là "chợ Vòm"? mãi rồi quen. Chẳng qua xuất phát từ chỗ chợ được lợp bằng mái vòm cuốn nên họ đặt tên cho tiện và cũng thật thú vị. Vậy là từ năm 1995 đến 2009, qua 14 năm tồn tại và phát triển chợ Vòm đã có một vị trí lịch sử khá ồn ào trên thị trường nước Nga. Đã làm giàu cho bao nhiêu con người. Đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cho một lượng lớn người tiêu dùng Nga. Thịnh rồi suy. Kết cục hôm nay của chợ Vòm có thể nói cũng là một điều tất yếu.
So với chợ Vòm, Emeral lại có ưu điểm nổi trội khác là nằm tại đường vành đai của thành phố, là điểm chuẩn để xây dựng một khu chợ sầm uất mang tính lâu dài và chiến lược. Nơi đây cũng khá thuận tiện cho khách hàng đường dài từ các nước Liên Xô cũ và các thành phố xa trên cả nước Nga tới lấy hàng. Tại đây diện tích đất đai khá rộng lớn, có thể phát triển thêm tuỳ theo yêu cầu của thị trường.
Một ưu điểm nổi trội khác là chợ không gây ảnh hưởng đến môi trường sinh hoạt của cư dân trong thành phố như chợ Vòm. Với số khách mua hàng lẻ thì đường đi có xa hơn, nhưng có cầu ắt sẽ có cung. Chỉ cần chi ra vài chục triệu rúp (vài trăm ngàn USD) để làm việc với ngành giao thông công chính của thành phố, khắc có ngay một bến xe buýt tại cửa ra vào của chợ.
Đó là còn chưa kể hiện tại đã có các luồng xe đón khách miễn phí hàng ngày của chợ tại các bến ga xe điện ngầm Domodedoskaia, Sarisino. Ngoài ra còn có các luồng xe khác của thành phố như xe buýt số 37. Với diện tích khoảng 40ha đất chưa khai thác hết của Emeral, chắc chắn dư sức để đáp ứng nhu cầu về sức chứa tạm thời của lượng khách bán buôn từ chợ Vòm kéo nhau ra.
Hiện tại các ông chủ chợ (thuộc Tập đoàn AST) đang tích cực triển khai xây dựng các dãy nhà theo quy chuẩn để kịp thời đón khách bán hàng. Mô hình của Emeral không khác gì mấy so với chợ Vòm tuy nhiên có vẻ nhỏ hơn về kích thước, với diện tích chỉ bằng khoảng 1/2.
Bài toán này không khó, bởi với túi tiền rủng rỉnh các ông chủ sẽ mua thêm đất đai và triển khai xây dựng kịp thời. Ngoài ra, còn có khu chợ Mátxcơva hoành tráng cũng nằm trên đường vành đai ở một vị trí khác.
Xu thế của các khu chợ lớn tại Mátxcơva là không được phép hoạt động tại nội thành. Bởi vậy, di dời chợ ra ngoại ô là một điều tất yếu nằm trong sự tính toán của lãnh đạo thành phố. Cơ hội thời khủng hoảng  | Khẩn trương xây dựng nhà để kịp phục vụ kinh doanh. |
Được đánh giá là biết nhanh nhạy nắm bắt thời cơ để chủ động ứng phó với tình hình thực tế, các ông chủ chợ người địa phương tại TTTM Emeral đã kịp thời triển khai các biện pháp được coi là khá hữu hiệu. Họ đã cho xây dựng một loạt ngôi nhà 2, 3 tầng (giao cho đội ngũ thợ xây người VN đảm nhiệm) tại sân bãi còn trống, nhằm sớm đưa vào sử dụng; Quy hoạch lại sân bãi hợp lý để tạo điều kiện cho các phương tiện xe cộ đường dài, đường ngắn vào lấy hàng, giao hàng; Phát hành các tờ quảng cáo, chỉ dẫn để bà con nơi xa đến khỏi bỡ ngỡ; Triển khai các điểm đón đưa khách hàng phù hợp; Kiểm tra các kho, phòng bán hàng. Nghĩa là mọi hoạt động tại chợ đã và đang được ráo riết hoàn tất.
Một yếu tố quan trọng lúc này mà lãnh đạo chợ không thể bỏ qua là giảm thiểu phần trăm tiền vào phòng cho bà con trong giai đoạn khó khăn. Áp dụng với quầy bán hàng tháng đầu tiên là trừ 50%. Còn với kho tàng thì giảm 10%. Các tháng sau đó sẽ có kế hoạch khác. Sự điều chỉnh hợp lý này được bà con cho là rất phù hợp.
Người VN bán buôn tại TTTM Mekong Emeral từ năm 2005 đến nay có khoảng gần 400 và vẫn thường lấy hàng hoá tại chợ Vòm. Họ chủ yếu bán lẻ nên lượng khách còn thưa thớt. Nhưng không phải vì thế mà thu nhập kém, bởi nếu không khá thì sao họ vẫn tồn tại. Nay số lượng người kinh doanh không giảm mà còn có chiều hướng gia tăng theo mùa và thời vụ.
Chợ có hàng trăm ngôi nhà lớn, bé các kiểu. Tầng một là chỗ cho bán buôn và kho để tạm hàng hoá. Trung tâm kho ở ngoài trời, an toàn tiện lợi với hàng trăm container dung tích 10 fit hoăc 20 fit. Ngoài người VN ta, còn có người Gruzia, Trung Quốc, Azerbaijian, Uzbekistan, Tajikistan... với lượng người lên tới hàng chục ngàn. Họ bán buôn đủ thứ và chủng loại, từ đồ may mặc, gia dụng đến ôtô, xe máy, thực phẩm, vật liệu xây dựng nghĩa là thượng vàng hạ cám không thiếu thứ gì. Chợ Vòm có gì thì ở đây có thứ đó.
Trong thời điểm chợ Vòm có biến động như hiện nay, Emeral được đông đảo người kinh doanh coi là điểm đến không gì tốt hơn và như vậy có thể nói bài toán khó phần nào đã được giải mã. Tầng 2 là dành cho ăn ở sinh hoạt tạm thời, quá tiện lợi. Các dịch vụ cắt tóc, hàng khô, ăn uống, sách báo, Internet, VTV4 phục vụ bà con đầy đủ. Phòng ở, bếp, nhà tắm, khu vệ sinh gọn gàng sạch sẽ.
Các cư dân của nhiều nước tới đây không chỉ toàn dân bán buôn tại chợ, mà còn có thợ may, thợ xây dựng... nên cũng khá phức tạp. Tuy nhiên trong trường hợp xảy ra vụ việc gì thì lập tức đều được giải quyết ổn thỏa. An ninh đảm bảo, mạng lưới bảo vệ (akhơran) người địa phương luôn làm tốt nhiệm vụ. Chúng tôi đùa vui với các anh chị trong ban quản trị: "Khéo ít nữa khó gặp nhau đây, có được cũng phải điện thoại hẹn trước và còn phải qua ba lớp bảo vệ nữa cơ đấy".
Bà con VN sinh sống và bán buôn ở TTTM Mekong Emeral khá thuận hoà, ban quản trị lại nhiệt tình, chu đáo. Các dịp lễ, tết nào cũng tổ chức vui chơi, gặp mặt. Không người có hoàn cảnh cơ nhỡ, khó khăn nào không được giúp đỡ. Tuy bề dày thời gian chưa nhiều, nhưng chúng tôi nhận thấy chiều sâu của tình người cũng như công việc nơi đây đều không thiếu.
Điều trăn trở của ban lãnh đạo phía người VN và cả của các ông chủ người địa phương hiện nay là làm sao để chuẩn bị tiếp nhận chu đáo một lượng lớn khách hàng từ chợ Vòm đổ về, và làm sao để phát triển khu vực chợ thành một trung tâm buôn bán lớn. Mọi điều đều có thể xảy ra và đang ở phía trước và chúng tôi có niềm tin họ sẽ cùng nhau vượt qua những trở ngại, thử thách.
Việt Khuê (Theo Lao động) |
