Ngày 23/8 Tham tán, Trưởng phòng Lãnh sự Đại sứ quán Việt Nam tại LB Nga Trịnh Đình Hùng cho biết: 65 người Việt bị tạm giữ tại khu rừng Malakhovka, ngoại ô Moskva, đã được trả tự do. Ông cũng nói rằng không có “người rừng Việt ở Nga”.
Báo chí Nga nói gì?
Trong những ngày qua nhiều tờ báo ở Nga đã đưa tin về việc “cảnh sát bắt giữ 65 “người rừng Việt”, tất cả đều dẫn nguồn của ITAR-TASS và Sở Di trú tỉnh Moskva.
Tờ Dolgonline viết: “Đầu tiên cảnh sát phát hiện 48 người nhập cư sống trong rừng, cách ga tàu hỏa Korenevo 500 mét ở huyện Lyubertsy (tỉnh Moskva). Họ không có giấy tờ tùy thân nhưng có thể phán đoán đây là công dân Việt Nam.
Những người này được đưa về đồn cảnh sát để lấy dấu vân tay. Cán bộ Đại sứ quán Việt Nam tại Nga được mời đến để xác nhận nhân thân của những người bị bắt giữ.
Những lều bạt ở tạm của các thợ may Việt ở khu rừng Malakhovka. Ảnh Đức Sáu
Sau đó mấy ngày, cũng trong khu rừng đó có thêm 17 người nhập cư trái phép bị bắt giữ và cũng có khả năng đây là người Việt. Cảnh sát tiếp tục truy quét nhiều đợt trong rừng nhưng không phát hiện thêm được người nào nữa.
Xin nhắc lại là trước đó các phương tiện thông tin đại chúng đưa tin rằng ở huyện Lyubertsy, tỉnh Moskva (cách trung tâm thành phố Moskva hơn 30 km về phía Tây Nam) cảnh sát đã tìm ra “khu phố lều bạt” của những người nước ngoài trước đây làm thuê ở chợ Cherkizovksy (người Việt gọi là chợ Vòm) và các cựu công nhân các xưởng may chuyên cung cấp hàng cho chợ. Trong khu rừng ở gần thị trấn Malakhovka, các cựu nhân viên chợ Vòm sống trong lều bạt, ăn những thứ mà “mẹ thiên nhiên” ban tặng.
Đây là một thảm họa thiên nhiên thực sự. Sau khi “người chợ Vòm” được bốc đi còn lại những đống rác và các bếp lửa trong rừng. Những người này đã đào (trộm) một vạt lớn ruộng khoai tây của một nông trang gần đấy và giẫm nát cánh đồng kiều mạch”.
Trong một căn phòng của Trạm Kiểm lâm (chụp lại từ kênh truyền hình Vesti, Nga).
Báo chí Nga cũng đưa tin gần 300 công dân Việt Nam sống lẩn lút trong các căn nhà sắp bị phá dỡ ở trung tâm Moskva. Hiện tại vấn đề khởi tố hình sự vụ “vượt biên trái phép” đang được xem xét. Sắp tới các cơ quan chức trách sẽ quyết định vấn đề trục xuất những người nước ngoài nói trên”.
Thông tin về việc “tìm được người rừng Việt” ở một nơi gần khu dân cư và chỉ cách đường vành đai thủ đô 15 km gây sốc đối với người Nga và làm ảnh hưởng đến hình ảnh của cộng đồng người Việt tại LB Nga. Tin này lan về nước cũng gây hoang mang, lo lắng cho các gia đình có con em đang làm ăn ở Nga.
Và ý kiến của người Việt
Tuy nhiên, nguồn tin cộng đồng người Việt ở Moskva cho biết rằng sự việc không hoàn toàn như vậy và tính chất cũng không đến mức nghiêm trọng để có thể gọi những thợ may Việt được tìm thấy ở gần thị trấn Malakhovka là “người rừng”.
Thật ra, chuyện 65 người Việt bị cảnh sát tỉnh Moskva tạm giữ đã xảy ra từ ngày 30/7 và 6/8 nhưng báo chí mới được cung cấp chi tiết từ ngày 19/8. Đó là thợ của một số xưởng may nằm ở một địa điểm mà người Việt quen gọi với nhau là “Khu biệt thự”, cách không xa huyện lỵ Lyubertsy. Từ khi chợ Vòm đóng cửa (25/6) nhiều xưởng may khốn khó do không có nơi tiêu thụ sản phẩm, không thu được tiền từ hàng gửi bán ở chợ Vòm cũng như ở các thành phố xa, mất điểm giao dịch với bạn hàng...
Những chủ xưởng cụt vốn phải nghỉ sản xuất thường gửi công nhân đến các xưởng khác hoặc thông báo trước với thợ để họ chủ động tìm nơi cư trú tạm thời và chỗ làm việc mới. Trường hợp của 65 thợ may, cả nam lẫn nữ, lâm vào cảnh “ở rừng” là do các ông chủ thiếu trách nhiệm hoặc gặp sự cố bất khả kháng. Công nhân không kịp di chuyển đến xưởng khác trong khi mặt bằng xưởng đã bị thu hồi và họ tìm đến khu nhà bỏ trống của Trạm Kiểm lâm trong rừng để ở tạm vài ngày.
Một số người căng bạt ở ngoài trời trong những ngày ấm áp và tạnh ráo. Tại Moskva vào thời gian này trời hay mưa và khá lạnh, ban ngày nhiệt độ khoảng + 8 độ C, đêm có hôm nhiệt độ tụt xuống gần 0 độ C. Công nhân Việt Nam mang theo cả chăn, áo ấm, đồ dùng cá nhân. Họ có gạo và mì tôm để ăn chứ không đến mức “sống bằng hái lượm” như báo chí Nga đưa tin.
Trong mấy ngày sống ở Trạm Kiểm lâm trong khu rừng Makakhovka 65 người Việt vẫn liên lạc với người quen để nắm tình hình và xin việc làm mới. Nhiều người muốn về nước nhưng phải chờ gia đình gửi tiền sang để mua vé máy bay. Hoàn toàn không có ai định “sống hẳn” trong rừng vì điều này hoàn toàn là không thể được và không hợp logic. Tuy các thợ may Việt không mang theo hộ chiếu (thông thường các chủ xưởng cất giữ hộ chiếu của công nhân để tránh thất lạc) nhưng họ có giấy phép lao động ở Nga.
Bản thân đại diện chính thức của Sở Di trú tỉnh Moskva, ông Vitaly Streltsov, cũng bác bỏ thông tin trên báo chí Nga về việc gần 200 công dân Việt Nam bị mất việc tại chợ Cherkizovsky đã dựng lều bạt trong một khu rừng ở gần thị trấn Malakhovka và có ý định “định cư” tại đây. Ông Streltsov cho biết, đúng là đã phát hiện ra các công dân Việt Nam trong rừng, nhưng hoàn toàn không có chuyện họ có ý “định cư”. Ông nói: “Những người nước ngoài này là công nhân của một số xưởng may tại thị trấn Malakhovka, họ hoàn toàn không có mối liên hệ nào với chợ Cherkizovsky”.
Tham tán Trịnh Đình Hùng cho biết: Sau các thủ tục xác nhận nhân thân của 65 người Việt bị phát hiện ở Malakhovka cảnh sát tỉnh Moskva đã trả lại tự do cho họ.
Tuy nhiên, theo Tham tán Trịnh Đình Hùng, điều không thể phủnhận là cộng đồng người Việt tại Moskva đang gặp khó khăn hơn bao giờ hết. Rất nhiều người không có việc làm, không có tiền để thuê nhà mà phải sống “co cụm” với những người đồng hương. Đặc biệt, có một số ít phải sống lang thang, nay ở nhờ người này, mai đến nơi khác, giấy tờ tùy thân đã hết hạn.
Không hiếm các trường hợp muốn về nước nhưng không có tiền mua vé, gia đình ở Việt Nam cũng không có khả năng hỗ trợ. Vé máy bay một chiều từ Moskva về Hà Nội đã tăng lên 24.000 rúp (hơn 800 USD) và không dễ mua, hơn nữa những người hết hạn hộ khẩu cũng gặp trở ngại về thủ tục sân bay. Những người Việt ở Nga gặp hoạn nạn rất cần sư giúp đỡ từ phía các cơ quan đại điện của nhà nước ta ở Nga, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng.
Trần Nguyễn Gia Bảo, (Moskva)