Theo Bộ tình trạng khẩn cấp Nga, nguyên nhân hỏa hoạn có thể là các vi phạm an toàn cháy nổ được phát hiện từ mấy năm trước nhưng vẫn chưa được loại bỏ. Cũng có phương án cho rằng, đám cháy có thể do chính các tiểu thương gây ra, dựa trên nguyên tắc: “Không ăn đạp đổ”.
Thế nhưng chính các tiểu thương lại quả quyết: Nhà kho bị đốt không phải từ bàn tay của các “cựu chiến binh Cherkizon”, mà là ai đó bên ngoài. Theo họ, trước khi đám cháy xảy ra, hàng hóa đã được đánh cắp và những tên tội phạm buộc phải hành động như vậy để xóa dấu vết.
Vào đêm thứ Sáu sang ngày thứ Bảy (17/10), tại khu nhà kho tiếp giáp chợ Cherkizov cũ (mà bà con người Việt quen gọi là Chợ Vòm) đã xảy ra một vụ cháy lớn. Hơn 20 đơn vị cứu hỏa đã được huy động để dập tắt đám cháy trên diện tích 1.000m2. Đây là nơi lưu kho không chỉ của số hàng lậu trị giá 2 tỷ USD được phanh phui trong thời gian qua, mà còn của hàng hóa hợp pháp, có đầy đủ giấy phép.
Nguyên nhân chính xác vẫn chưa sáng tỏ, song đến thời điểm hiện nay đã xuất hiện một số giả thuyết đang được cho là có khả năng nhất.
Đại diện của Bộ tình trạng khẩn cấp Nga cho rằng, nguyên nhân vụ hỏa hoạn có thể là do việc không tuân thủ các quy định an toàn cháy nổ. Cụ thể, cuộc kiểm tra được tiến hành vào tháng 11/2006 đã phát hiện ra 24 vi phạm. Hàng hóa ở cả 2 tầng của khu nhà kho được lưu giữ trong các ô khoanh vùng bằng các tấm lưới. Vì vậy lửa đã được lan ra trong nháy mắt.
Bên cạnh đó, phần lớn các chuyên gia lại không tin vào khả năng tự bốc cháy. Giám đốc Ban nhân quyền khu vực Matxcơva thuộc Viện Xã hội Nga, ông Aleksandr Brod cho rằng, đốt kho với mục đích xóa dấu vết là một trong những phương án có xác suất hơn cả.
“Ở chợ đã không có những hình thức bảo vệ, kiểm tra cần thiết. Cho dù các tiểu thương không được phép tự do vào lấy hàng của mình, nhưng đã xác minh được là đã có một số xe tải hạng nặng chở đi một cách chóng vách 300 container hàng hóa. Lực lượng bảo vệ không thể không chú ý đến việc này, theo đó, tất cả đã diễn ra với sự cho phép của họ. Tôi cảm thấy như có ai đó đã quyết định thủ tiêu hàng lậu để xóa sạch tỳ vết”, ông Brod phát biểu.
Nếu suy diễn, một khi hàng hóa đã bị xác định là hàng lậu và bị thu giữ thì có thể coi là đã bị tiêu hủy. Nhưng vấn đề ở chỗ, ngoài hàng lậu ra, tại khu nhà kho này còn chứa hàng quần áo, giày dép hợp pháp với đầy đủ các giấy tờ cần thiết.
Chủ tịch công đoàn doanh nghiệp chợ Cherkizov Leonid Razvozhayev nhận định: “Hàng hóa hợp pháp này rất có thể cũng đã bị đánh cắp, việc sau đó là đốt kho. Chủ nhân của số hàng này đang có ý định đâm đơn kiện. “Nồi canh hổ lốn” tương tự (hàng lậu lưu chung với hàng hợp pháp – ND.) vẫn đang được lưu giữ ở những khu khác. Theo lời của các nhân viên bảo vệ, trong cái đêm đen đủi đó họ đã kịp ngăn chặn một số vụ tấn công của “kẻ phóng hỏa bí mật” bao trùm lên các khu nhà kho khác cũng như cả chợ”.
Đáng chú ý là trước khi xảy ra vụ cháy một ngày cũng là thời điểm kết thúc thời hạn đình chỉ hoạt động 90 ngày, được tòa án đưa ra đối với chợ Cherkizov. Không được phép tiếp cận vị trí làm việc của mình, các tiểu thương đã quyết định đến gặp chủ tịch quận Đông Matxcơva để làm sáng tỏ vấn đề. Cuộc đụng độ đường phố đã xảy ra. Hàng chục người, trong đó có phóng viên báo chí đã bị tạm giữ.
“Chủ tịch quận sau đó đã trả lời chúng tôi là, chợ Cherkizov đã chính thức bị đóng cửa và sẽ được tháo dỡ hoàn toàn vào cuối năm nay. Chúng tôi hoàn toàn không biết gì về giải pháp “hậu trường” này của ủy ban liên ngành. Vào thứ Sáu vừa qua, đoàn kiểm tra của Bộ tình trạng khẩn cấp đã làm việc tại chợ. Nếu như trước thời điểm đó đã rõ ràng số phận của chợ thì mục đích chuyến công tác của đoàn là gì?”, ông Razvozhayev đưa ra thắc mắc.
Những câu hỏi tương tự được đưa ra không ít bởi những tiểu thương bình thường. “Khó chịu hơn cả là chúng tôi đã rơi vào một cuộc chiến tranh tương tàn giữa các cơ quan lãnh đạo. Họ cãi vã lẫn nhau, còn chúng tôi chịu thiệt thòi. Theo Luật pháp hiện hành thì quyền hạn của những người thuê chỗ thực tế không được bảo vệ”, ông Razvozhayev phát biểu./.
Thiện Long (hoidoanhnghiep.ru)