Kiều bào Pháp Trần Quang Hải với 'giai điệu muỗng'

Là con trai của GS Trần Văn Khê, GS Hải nổi tiếng trong lĩnh vực âm nhạc dân tộc không kém cha mình ở cả trong và ngoài nước. Tiếp nối cha, ông mang những kiến thức ấy về lại quê nhà…

Đàn... muỗng

Hơn 70 quốc gia với khoảng 3.000 buổi thuyết trình âm nhạc dân tộc Việt Nam là một phần công việc của ông trong những năm ở nước ngoài. Âm nhạc dân tộc đã ăn sâu vào máu ông từ khi còn rất nhỏ. Đến nay, với trình độ "thượng thừa", một cái muỗng trong tay ông cũng có thể phát ra giai điệu. Bất cứ vật dụng gì khi ông đưa lên môi đều trở thành nhạc cụ.
 

Vợ chồng GS Trần Quang Hải biểu diễn âm nhạc truyền thống tại TP.HCM  (Ảnh: Võ Hà)

Để có được kỹ năng đó, GS Hải phải mất đến mấy chục năm rèn luyện. Như với “giai điệu muỗng”, ông tìm hiểu, nghiên cứu, luyện tập đến mấy chục năm mới "làm chủ" được nó. Khi ông biểu diễn "giai điệu muỗng", cả đám đông trầm trồ, thán phục.

GS Hải bảo: ông đã đi không biết bao nhiêu nước để biểu diễn những chiếc "đàn muỗng" này, và luôn làm khán giả sững sờ. Nhiều lần, bị hải quan sân bay ách loại "nhạc cụ" này vì cho là vật sắc nhọn, ông bèn đưa nó lên môi để diễn giải cho các nhân viên kiểm soát. Và hình ảnh vừa lạ lùng vừa buồn cười diễn ra tại phòng check in: một người đàn ông mải mê thổi vào chiếc muỗng, xung quanh là hàng loạt nhân viên hải quan say sưa đứng nghe, đã in đậm vào tâm trí nhiều người.

Nhiều công trình nghiên cứu nổi tiếng

Khi GS Trần Văn Khê và GS Trần Văn Hải đàn lên một khúc nhạc dân tộc, người ta mới thấy hết hai tiếng quê hương sâu trong tâm hồn hai cha con mà phần lớn thời gian là sinh sống ở nước ngoài này. Sẽ không thể nào kể hết niềm tự hào của GS Trần Văn Khê khi ông nói về con mình: “Hải trưởng thành ở Pháp nhưng đã làm rạng danh âm nhạc Việt Nam bằng lối đi riêng của mình. Hải không chỉ là đứa con làm tôi tự hào, mà còn là một người bạn âm nhạc tương ý”.

Sự hấp dẫn ở những buổi thuyết trình của ông còn nằm ở sự hài hước. Diễn giải một điều gì, ông thường dẫn chứng bằng nhiều hình ảnh rất ngộ nghĩnh khiến tiếng vỗ tay và tiếng cười cùng rộ lên. “Trong những lần hội họp bạn bè, anh luôn là người khuấy động không khí", ca sĩ Bạch Yến, vợ ông, nói. Với ông, sự hài hước đó gần như là một bí quyết, để mọi thứ trở nên sinh động hơn, hài hòa hơn và dễ thẩm thấu hơn.

Cũng như cha mình, GS Hải mong mỏi sau này về Việt Nam, tìm một ai đó để truyền hết những tinh hoa âm nhạc dân tộc mà ông đã nghiên cứu bao nhiêu năm qua. Theo ông, nhạc học dân tộc chứa những điều kỳ thú mà càng nghiên cứu lại càng thấy mới lạ và thú vị. Thực tế, ít ai biết rằng để có được sự hiểu biết và nhiều công trình nghiên cứu như hiện nay, ông đã lấy bản thân làm thí nghiệm. Ông tập đến khản cả giọng, nghe lại, rồi ông phân tích… Đã có lần vì quá nghiên cứu và tập luyện mà thanh quản ông bị tổn thương, bác sĩ khuyên ông không được tiếp tục, nhưng rồi ông vẫn thử nghiệm.

Hiện nay, dù là một người nổi tiếng, GS chỉ có một mong mỏi “rồi đây, giới trẻ Việt Nam sẽ biết hơn về âm nhạc dân tộc Việt Nam, vì nó hay lắm, hay không thua bất cứ của một quốc gia nào”.