Nhức nhối tệ nạn xưởng may đen

Những ngày tháng tư này, lực lượng cảnh sát thuộc Bộ Nội vụ và các nhà chức trách Nga đang tổ chức truy quét tệ nạn xưởng may đen – hoạt động chui của người Việt Nam trên địa bàn Mátxcơva và vùng ngoại ô. Ban công tác cộng đồng của Đại sứ quán Việt Nam tại Nga cũng đã ra thông báo ngày 29/3 cảnh báo cho bà con về tác hại của loại mô hình này làm ảnh hưởng rất xấu đến hình ảnh chịu thương chịu khó của người Việt Nam tại Nga. Vụ hỏa hoạn tại 1 xưởng may đen xảy ra tối  12/4 làm thiệt mạng 4 người và hơn chục người khác bị thương, càng làm cho tình hình thêm phức tạp (1).

 Một xưởng may của người Việt tại Nga. Ảnh: Quang Vinh. (doanhnghiep)

LÒNG THAM VÔ ĐÁY

Lòng tham không đáy đã dẫn đến cách làm ăn chụp giựt, ăn xổi ở thì lâu nay của số đông các ông chủ xưởng may đen.  Họ đã hết sức coi thường pháp luật  của nước sở tại, cố tình lờ đi quyền lợi tối thiểu của người làm thuê. Nơi ăn chốn ở của người làm thuê hết sức tệ hại thiếu thốn, chẳng khác nào phạm nhân. Họ làm việc như nô lệ, chưa nói tới việc còn bị hành hạ đánh đập nếu có ý định bỏ trốn hoặc chống lại. Các biện pháp của mấy ông chủ thường là: giữ hộ chiếu, cắt cử bảo vệ trông coi 24/24 giờ, bắt công nhân làm việc quá 12 tiếng / 1 ngày, quỵt tiền công, bắt ăn uống kham khổ, ở chật chội tù túng, các điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho 1 con người không có…

Báo chí và cả các nạn nhân đã tố cáo rất nhiều về những chuyện tệ hại này, nhưng rồi vẫn không làm họ thay đổi. Cơ quan pháp luật Nga đã bắt giữ người, con số lên đến hàng mấy trăm, tịch thu hoặc phá hủy máy móc, xóa sổ địa bàn đang hoạt động, nhưng rồi dăm bữa nửa tháng họ lại vẫn ngựa quen đường cũ, thay đổi vị trí mới, tiếp tục mở xưởng tuyển thêm công nhân từ trong nước sang hoặc ở tại Nga. Con số các xưởng may đen của người Việt Nam tại  Mát và vùng ngoại ô theo ước tính của các nhà chức trách Nga lên tới hàng trăm! Cái trò dẹp chỗ này lại nổi lên chỗ khác thật chẳng khác nào “ bắt cóc bỏ đĩa”!  Có nhiều lí do để họ vẫn lì đòn: bà con ta còn nghèo quá nên chấp nhận cảnh làm thuê, một cách vô tình tiếp tay cho họ; cơ quan pháp luật Nga chưa thực sự mạnh tay trấn áp, giải quyết tận gốc rễ ( giải quyết bằng biện pháp…tiền phạt hành chính nên chưa có tính thuyết phục răn đe và đã có tình trạng ăn hối lộ); sự phối hợp giữa Ban công tác cộng đồng và các cơ quan chức năng của Nga còn chưa triệt để… Sự coi thường pháp luật cộng với lòng tham vô đáy bất chấp lương tâm đã khiến họ như con thiêu thân lao vào lửa!

Chúng tôi đã từng có mặt vài lần ở một số xưởng may đen, tận mắt chứng kiến cảnh công nhân khổ sở như thế nào, biết các ông bà chủ sung sướng giàu có như thế nào, nhưng cũng chỉ ngậm ngùi. Có những loại xưởng may trắng (hợp pháp), hoặc nửa đen nửa trắng  nhằm qua mắt chính quyền. Khi các nhà chức trách phát hiện ra,  họ mới thật sự kinh ngạc và… ngả mũ “thán phục” các ông chủ xưởng may! Nhưng đó lại là nỗi đau, nỗi nhục cho những ai còn có lương tâm và sĩ diện quốc thể, khi truyền hình, báo chí Nga thỉnh thoảng lại phát đi những bản tin không mấy đẹp đẽ đó.

BAO GIỜ THÌ HẾT TỆ NẠN?

Chúng tôi nghĩ rằng: câu trả lời là một bài toán khó, nếu như các biện pháp thi hành cưỡng chế không triệt để. Sẽ còn và còn tồn tại các loại hình xưởng may đen trên đất Nga như nó đã từng tồn tại mười mấy năm nay (kể từ khi có những chợ trời của người Việt Nam mọc lên như nấm ở Mátxcơva nhất là thời điểm thịnh hành của chợ Vòm cũ).

Mấy nhà có bà con làm thợ may ở các xưởng nói trên cũng muốn tìm cho người thân của mình một công việc khác phù hợp và có thu nhập. Anh Lê Viết Đào, bán hàng thể thao ở chợ Liubliuno tâm sự: “ Tôi có cô cháu bên đằng vợ làm ở xưởng may của ông chủ tên C. ở ngoại ô Mát cũng cực lắm, cứ điện thoại cho vợ tôi bảo cô thương cháu cho về ở cùng bán hàng hoặc làm gì cũng được! Chắc mấy hôm nữa cô ấy sẽ về đây phụ giúp với vợ chồng tôi ”. Như vậy cũng là may mắn cho cô ấy, còn bao nhiêu người không được như cô cháu của vợ chồng anh Đào?

Chị Hoàng Thị Sương, chủ nhân sạp giày dép tại chợ Chim kể: “ Mấy hôm trước tôi thấy có mấy cô thợ may phờ phạc dạt ra đây, vì xưởng đang bị truy quét. Thương tình tôi cho các cô ấy một ít tiền và khuyên các cô nếu  không tìm được việc thì nên bảo người nhà thu xếp mua vé mà về Việt Nam ”.

Mới chiều qua 16/4, một anh bạn cũ làm việc ở  xưởng may trắng tại ngoại ô Mát  gọi điện cho tôi, cho biết lực lượng Omon (cảnh sát đặc nhiệm) và các nhà chức trách Nga đang truy lùng gắt gao các xưởng may đen. Đã có một vài xưởng đen bị đập tan toàn bộ máy móc. Cánh thợ may đang chạy tán loạn, tá hỏa cả lên!

Anh Nguyễn Văn Tình ở chợ Liubliuno  kể : “Vừa rồi tôi phải mua lại 1 cuốn hộ chiếu của 1 người khác trước làm ở xưởng may…” (do hộ chiếu của anh bị mất).  Đã  có hiện tượng một số người mang hộ chiếu của công nhân không rõ nguồn gốc (?) đi rao bán lén lút. Chúng tôi nghĩ: các cơ quan chức năng của ta nên nhập cuộc theo dõi phát hiện và bắt giữ hoặc cảnh báo cho bà con biết để cảnh giác và thông báo cho chính quyền. Có nhiều khả năng số hộ chiếu này là của các công nhân ở các xưởng may đen bị chủ giữ tìm cách bán tống bán tháo thu lợi nhuận một cách bất minh.

Trong thông báo của Ban công tác cộng đồng Việt Nam tại Nga ra ngày 29/3,  đã yêu cầu các ông bà chủ các xưởng may tuyệt đối tuân thủ luật pháp nước sở tại đồng thời phải quan tâm đến công việc, đời sống của thợ. Riêng về phía bà con, khi có sự cố cần thông báo kịp thời cho Ban công tác cộng đồng để giảm thiểu rủi ro…Các tổ chức đoàn thể xã hội như Hội doanh nghiệp, Hội người Việt Nam tại Nga v.v…cần phối hợp với bà con nhằm tạo điều kiện giúp đỡ nhanh chóng khi có yêu cầu cần thiết.

Võ Hoài Nam (Mekongnet)