LTS: Trong những năm gần đây, những vụ kiểm tra, giải tán các xưởng may đen không còn là hiếm hoi. Đặc biệt từ giữa năm 2009 đến nay, tần số xuất hiện các thông tin về việc các xưởng may đen của người Việt bị "đập" (theo cách nói của người Việt tại Nga) tăng đáng kể. Nguyên nhân kiểm tra, thu giữ, bắt bớ công nhân, đóng cửa các xưởng may đen có nhiều: từ lý do đơn giản là vi phạm luật lao động, luật cư trú; tiến đến là nạn làm hàng giả, hàng nhái mác... Động cơ của việc kiểm tra cũng rất đa dạng: Đó có thể là các chiến dịch kiểm tra, cũng có thể do "đơn đặt hàng"... Song đây là lần đầu tiên báo chí Nga đề cập đến "nạn tham nhũng" liên quan đến việc bao che, dung túng cho các xưởng may đen. Đây cũng là lần đầu tiên một chiến dịch ngăn chặn xưởng may đen có sự tham gia của nhiều bộ ngành như vậy. Phải chăng, đây chỉ là trận lũ đầu tiên báo hiệu một "mùa lũ lớn" đang bắt đầu?
Theo tờ zelenograd.ru, trong những ngày qua các cán bộ Vụ an ninh kinh tế thuộc Bộ nội vụ LB Nga đã phát hiện và chặn đứng hoạt động của 3 xưởng may đen với khoảng 500 cỗ máy may tại thành phố Zelenograd thuộc tỉnh Matxcơva.
![]() |
| 3 xưởng may đen đồng thời bị phát hiện tại TP. Zelenograd |
Các xưởng may đen này được đặt trong tòa nhà bốn tầng của xí nghiệp quốc phòng thời Xô Viết mang tên "Kvant" trên phố Zapadny proyezd số 3, nhà số 3. Tại đây những mặt hàng nhái mác Chanel, D&G, Gucci, Armani, Hugo Boss, Roberto Cavalli đã được sản xuất và phân phối trên khắp các chợ ở Matxcơva. Hơn 400 công dân Việt Nam làm việc và sinh hoạt ngay trong tòa nhà này (Tờ Thanh niên Matxcơva lại đưa ra con số hơn 500 người Việt Nam, trong đó gần 10 người sinh sống tại Nga bất hợp pháp). Hơn 445 máy may, hơn 15 nghìn thành phẩm được dán nhãn hiệu hàng hóa bất hợp pháp đã bị thu giữ.
Người phát ngôn Vụ an ninh kinh tế thuộc Bộ nội vụ LB Nga, đại tá công an Andrey Pilipchuk phát biểu trước báo giới: “Lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy điều này. Đây đúng là một nhà máy may thực sự - tòa nhà 4 tầng rộng lớn, các xưởng sản xuất và nhà kho sáng sủa, chứ không sập sệ như các xưởng may chui dưới tầng ngầm ở chợ Cherkizov một thời. Có thể nói đây là một xí nghiệp may hàng giả lớn nhất bị phanh phui trong thời gian gần đây”.
Ông Pilipchuk nhấn mạnh, đây không phải là chiến dịch đầu tiên, nhưng cũng không phải là cuối cùng. Đã có những thông tin về hoạt động của các xưởng may đen khác tại khu vực Matxcơva.
Đại diện Vụ an ninh kinh tế cho biết: “Có cơ sở để khẳng định về hành vi tham nhũng tại Sở nội vụ thành phố Zelenograd”. “Sẽ không thể thực hiện hoạt động sản xuất tầm cỡ hàng trăm công nhân, vận chuyển sản phẩm ra khỏi địa bàn, tập kết nguyên vật liệu… nếu như không có sự cho phép của các quan chức và thậm chí các cán bộ Bộ nội vụ. Chính vì vậy chúng tôi không loại trừ khả năng về những vụ tai tiếng lớn sẽ diễn ra trong nay mai”, đại diện Vụ an ninh kinh tế quả quyết.
Tờ báo điện tử của Cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng LB Nga (OZPP) đánh giá: "Những thiệt hại cho quốc gia mà các nhà sản xuất hàng may mặc đen gây ra có thể tính bằng các khoản tiền cực lớn. Bởi xí nghiệp may này đã hình thành và tồn tại ở Matxcơva không dưới 1 năm". Theo đánh giá của các chuyên gia dựa trên thống kê số lượng thành phẩm cũng như nguyên liệu may bị phát hiện, chiến dịch này đã loại trừ thiệt hại cho các chủ thương hiệu, nhãn mác với tổng trị giá gần 800 triệu RUB.
Vấn đề khởi tố vụ án hình sự liên quan đến sử dụng nhãn mác bất hợp pháp (mục 3, điều 180 BLHS LB Nga) đang được các cơ quan chức năng cân nhắc. Chưa có thông tin chi tiết về chủ của các xưởng may đen này. Song OZPP cho biết, đại diện pháp lý của chúng cũng chính là những người Việt Nam.
Hiện nay Cục di trú LB Nga đang tiến hành kiểm tra tính hợp pháp trong vấn đề sống và làm việc của những công dân Việt Nam tại thành phố Zelenograd.
Tham gia vào chiến dịch này có sự góp sức của Bộ tình trạng khẩn cấp, Cục di trú Liên bang và đơn vị An ninh xã hội Bộ nội vụ tại thành phố Zelenograd.
Bình luận về nạn xưởng may bất hợp pháp tại Nga, luật sư của Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Maria Sviridova viết: "Rất tiếc là những tình huống kiểu này ngày càng trở nên phổ biến. Hơn nữa các xưởng may đen bị phanh phui trong thời gian qua không chỉ ở Nga mà còn ở khắp nơi trên thế giới. Bị thiệt hại hơn cả chính là người tiêu dùng. Thông thường những sản phẩm này được làm từ chất liệu có chất lượng đáng ngờ. Chúng không chỉ được tiêu thụ ở các khu chợ, mà còn được bày bán trong các cửa hàng với mức giá cao hơn nhiều, khiến người mua ngộ nhận chúng là hàng hiệu thứ thiệt".
Đài truyền hình TW Nga bình luận: "Nếu như không có chuyến "viếng thăm" của các nhà điều tra, con số 800 triệu RUB có thể tăng lên hàng chục lần. Chỉ riêng vải may thôi đã có đến hàng trăm (thậm chí hàng nghìn) kiểu. Những chiếc hộp nhãn mác còn nhiều hơn thế. Tất cả chúng sẽ bị thủ tiêu. Còn chủ nhân của những sản phẩm may mặc "hàng hiệu" này - hơn 400 công nhân may đến từ Việt Nam, mặc dù không mong muốn, sẽ buộc phải ra khỏi Nga... Thế nhưng, trong khi một nhóm công nhân bị "đuổi ra phố" thì những người khác vẫn lao động hăng say".
Cách đây gần 2 tuần, các nhà điều tra Nga đã phát hiện và chặn đứng hoạt động của 4 xưởng may đen trên địa bàn nhà máy “Krasny bogatyr” ở thủ đô Matxcơva. Trong chiến dịch này đã bắt giữ 103 công dân Việt Nam, 4 người Kirgizia, 1 người Uzbekistan và 1 người đến từ Thổ Nhĩ Kỳ. Phần lớn trong số họ (85 trường hợp) không có quyền lao động. Những người nước ngoài này đã may các bộ quần áo thể thao nhái mác. Họ làm việc trong những điều kiện nặng nhọc, sinh hoạt trong những căn phòng tối tăm, chật hẹp. Công tác điều tra vẫn đang được tiếp tục.
Một trường hợp cũng được coi là scandal xảy ra vào cuối tháng 3 năm nay tại thành phố Yegoryevsk, tỉnh Matxcơva. Tại đó các nhà điều tra Nga đã giải thoát 30 công dân Việt Nam khỏi một xưởng may đen. Họ bị buộc phải lao động không công, sống và sinh hoạt như những người nô lệ thực thụ - bị theo dõi ngặt nghèo, không có giấy tờ tùy thân vì đã bị tước mất ngay sau khi vào Nga.
Những người này được tuyển dụng tại Việt Nam, được hứa hẹn về một mức lương lý tưởng khi làm việc ở Nga. Những nỗ lực chạy trốn của những người Việt Nam bị trừng phạt tàn nhẫn bởi những người bảo vệ. Hai cô gái Việt Nam có ý định chạy trốn bằng cách tụt xuống đường từ cửa sổ tầng 4 nhờ những sợi dây làm từ vải thun. Dây đứt, một người gẫy cột sống, người thứ hai gãy chân…
Trong chiến dịch nói trên, những người bảo vệ và tổng giám đốc công ty – người gốc Armenya đã bị tạm giam vì tình nghi phạm tội theo mục 2 điều 127 BLHS LB Nga (sử dụng lao động nô lệ với những tình tiết tăng nặng).
Thiện Long (hoidoanhnghiep.ru)
