Bản dân ca ‘Lý con sáo’ sẽ được trình diễn trong chương trình Gillawarna Festival của các trường tiểu học và trung học vùng Tây Nam Sydney. Buổi tập dượt đầu tiên đã diễn ra với sự có mặt của gần 300 em nhỏ.
Nhạc sỹ Lê Tuyên, giữa, và các đồng sự trong ban tổ chức Festival. (Anh Đức)
“Việt Nam ở đâu?”
Người góp công đầu đưa ‘Lý con sáo’ vào chương trình Festival năm nay là nhạc sỹ Nguyễn Lê Tuyên mà Bay Vút đã có lần giới thiệu. Anh lên sân khấu hướng dẫn các em phát âm và đệm đàn.
Câu hỏi đầu tiên Lê Tuyên đưa ra là: Các em có biết nước Việt Nam ở đâu không? Một số cánh tay đưa lên. Một em được gọi đến, lắc đầu nói không biết. Rồi những tiếng rì rầm: Châu Á! Anh Tuyên lại hỏi, “ở phần nào của Châu Á?” Một bạn nhóc nhanh nhảu: “phía Bắc!” “Ồ, sai mất rồi”. Bạn khác tiếp lời: “Phía Nam!”
“Đúng rồi!” - lúc này nhạc sỹ Lê Tuyên mới gật đầu và dẫn các em vào bài tập phát âm ‘Lý con sáo’ theo giọng miền Nam rặt. Kế đến, cô Ngọc Oanh, giáo viên Trường Tiểu học Lansvale East được mời đến để hát mẫu cho các em. Những cái miệng xinh lần đầu tiên cùng hát một bản nhạc dân ca Việt Nam: “Ai đem con sáo sang sông, cho nó sổ lồng, sổ lồng bay xa…” Các cô phụ trách cũng say sưa hát theo.
Nếu chỉ nghe phần âm thanh, bạn có thể nghĩ rằng, đây là một buổi tập của các em thiếu nhi Việt Nam, chứ không phải của gần 300 em nhỏ từ lớp 1 đến lớp 6, đủ mọi sắc dân trên đất Úc.
Đất lành…sáo đậu!
‘Gillawarna’ trong tiếng thổ dân ở Úc có nghĩa là ‘đất lành chim đậu’. Anh Tuyên chia vui: “Con sáo Việt Nam đã vượt đại dương để đậu xuống đất Úc!”
Là giáo viên dạy nhạc của Trường Chester Hill, thị trấn trung tâm của khu vực Tây Nam Sydney, anh Tuyên từ lâu đã muốn tìm cách giới thiệu âm nhạc truyền thống Việt Nam vào chương trình giảng dạy ở Úc. Festival Gillawarna là cơ hội tốt để anh ‘lobby’ bài dân ca ‘Lý con sáo’ vào danh mục tuyển chọn, với lợi thế là người điều phối ban nhạc của cả chương trình.
Mơ ước của anh đã thành hiện thực, ‘Lý con sáo’ đã có mặt ở phần hợp ca của Festival, cùng với một bài hát Châu Phi, là hai bản thuộc sắc dân tạm gọi là ‘thiểu số’, so với 10 bản nhạc còn lại đều của Mỹ, Âu và Úc.
Bà Chris James, đạo diễn âm nhạc của Festival kể: “Khi Lê Tuyên ngỏ ý muốn tiến cử một bản dân ca Việt Nam, tôi rất quan tâm nhưng hơi băn khoăn. Tôi nghĩ, hẳn sẽ là một bản nhạc chơi với dàn nhạc dân tộc, theo lối mà tôi từng xem chương trình biểu diễn âm nhạc Trung Quốc. Nếu như thế thì không phù hợp với sân khấu của Festival. Thế nhưng thật bất ngờ và thú vị, Lê Tuyên đã giới thiệu một bài hát tuyệt vời mà chỉ cần đệm bằng cây guitar do chính anh chuyển soạn.”
Chris cũng là người đầu tiên hát thử ‘Lý con sáo’. “Rất khó chứ”, bà nói, “tôi gặp phải vấn đề phát âm. Nhưng chính giai điệu và âm hưởng của bản nhạc đã thuyết phục tôi. Tôi thấy nó hoàn toàn khác với bất kỳ giai điệu dân ca Á Châu nào. Nghe như một bài hát ru vậy. Đó chắc chắn là một điểm nhấn thú vị trong chương trình mà phần lớn là những bài pop, rock với tiết tấu vui nhộn.”
Bà vui vẻ nói thêm: “Ở đây chúng tôi có rất nhiều học sinh gốc Việt trong số nhiều sắc dân khác nhau, và chúng tôi hãnh diện giới thiệu đến mọi người một bản dân ca Việt Nam!”
“Happy song”!
Gillawarna Festival được tổ chức hàng năm với sự tham gia của 11 trường tiểu học và trung học vùng Tây Nam Sydney, do Bộ Giáo dục bảo trợ. 12 bài hát do dàn hợp ca trình bày sẽ được xen kẽ với các tiết mục riêng của từng trường trong đêm diễn quan trọng nhất của Festival.
Cô Amanda Davies, người sản xuất, cho biết: “Dàn hợp ca này do các trường tuyển lựa và giới thiệu, mỗi trường 30 em là các bạn có năng khiếu ca hát. Các cô phụ trách đi theo để tổ chức và trông nom các em.”
Ở Úc, các quy định về bảo về trẻ em rất nghiêm. Phóng viên không được chụp ảnh hay ghi hình khi các em tập dượt. Chụp hình ngoài phòng tập cũng không được phép. Muốn phỏng vấn các em phải được sự đồng ý và giám sát của các cô phụ trách.
Tuy nhiên, hôm nay chỉ có phóng viên Việt Nam, nên các cô rất nhiệt tình. Đích thân cô Amanda, theo đề nghị, đã chọn bốn em nhỏ để chúng tôi hỏi trong lúc giải lao: bạn Lan người gốc Việt, bạn Grace gốc Trung Quốc, còn hai bạn Madison và Talis đều là người Úc.
Lan nói em thích bài này, rất dễ hát, vì ở nhà có mẹ tập cho em. Cô bé này là người duy nhất trong số bốn bạn hiểu nội dung ‘Lý con sáo’, như thế này: “Đó là bài hát về con chim ‘black-bird’, nó bay đi đâu đó rất là xa và không về nữa.”
Các bạn khác thì lắc đầu khi được hỏi có hiểu bài hát nói gì không. Anh bạn trẻ Talis nhanh trí nói: “Trước không hiểu nhưng bây giờ thì biết rồi”. Tức là sau khi nghe bạn Lan nói đấy. Cô bé Grace lớn tuổi hơn cả thì trầm ngâm: “Bài hát này cho em một cảm nhận mới lạ. Em không gặp phải khó khăn gì khi phát âm.” Madison tự tin nói: “Rất hay và giai điệu cũng dễ hát.” Bốn bạn đều có chung nhận xét là “thích thú” và thấy “khác biệt”.
Ngoài Lan ra, ba bạn còn lại đều chưa hề nghe qua một bài hát Việt Nam nào. Chúng tôi hỏi câu cuối cùng: “Thế các em cảm nhận về tâm trạng của bài hát này ra sao?” Lan hơi ngập ngừng: “Có lẽ là happy”. Madison trả lời ngay: “Happy!”. Grace: “Em cũng nghĩ là happy”. Talis nói dứt khoát: “A happy song” (một bài hát vui).
Ồ, vậy là ‘con sáo Việt Nam’ - sau khi ‘bay’ qua Úc đã trở thành một bài hát vui, trong cách cảm nhận rất dễ thương của các em nhỏ, chứ không còn là lời trách than ai đó nỡ lòng đi xa bỏ lại ai đó mãi đợi chờ. Thế thì phải xem lại, có thể là dân ca Việt Nam đặc biệt ở chỗ đó, dù trong lòng nặng trĩu, xa người yêu ai mà không buồn nhưng nỗi buồn trải trên ngũ cung nhẹ tựa một lời thở dài, thôi thì dù gì con sáo cũng bay xa…
Dù gì chăng nữa, chúng tôi tin chắc rằng, những người góp công đưa ‘con sáo’ đến với xứ sở đa văn hóa này cũng rất ‘happy’, theo cách mà nhạc sỹ Lê Tuyên lúc ở trên sân khấu, trước mặt các em thì ra dáng ông thầy nghiêm túc bao nhiêu, đến lúc buông cây guitar xuống đã không thể giấu được sự bồi hồi trong đôi mắt cười.
Anh Đức (Bayvut.com)