Hơn một tháng sau tai nạn tràn dầu của Công ty dầu khí BP, cuộc sống của khoảng 14.000 ngư dân Mỹ gốc Việt ở bờ vịnh Duyên Hải (Gulf Coast) vẫn bị ảnh hưởng nặng nề.
Lúc này lẽ ra đang là đỉnh điểm của đợt thu hoạch tôm ở vịnh Mexico. Nhưng các con tàu neo lờ lững trên mặt nước, xác chim bồ câu nổi lềnh bềnh, và ngư dân không công ăn việc làm đi bộ lang thang trên các bến tàu.
| Cần cẩn thận VOA dẫn lời một luật sư lưu ý các chủ tàu người Việt được Hãng dầu BP thuê mướn để dọn dẹp cho họ phải xem xét kỹ những điều khoản trong hợp đồng. “Hiển nhiên là khi hãng muốn giảm thiểu các thiệt hại của họ thì một mặt họ muốn mướn thẳng người dân vào làm việc cho họ, mặt khác trong hợp đồng sẽ có những điều khoản bất lợi cho nhân viên vào làm việc cho họ. Ví dụ, nếu muốn nhận công việc này thì quý vị hứa sẽ không đeo đuổi các vụ kiện với BP trong tương lai. Đây là một mánh khóe rất thông thường vẫn được các hãng dầu lớn sử dụng để vô hiệu hóa các vụ kiện sau này do các nạn nhân đi kiện”. Khoảng 20 năm trước, có một thảm họa dầu loang rất lớn tại tiểu bang Alaska, gọi là vụ Exxon Valdez. Hãng dầu Exxon lúc đó cũng mướn những nạn nhân đang không có việc làm; sau này các nạn nhân đó không thể nào kiện lại Exxon, hay có kiện cũng không được đền bù thỏa đáng. K.L. |
Thất nghiệp vì dầu tràn
Cùng với khoảng 26.000 ngư dân khác trong khu vực, các ngư dân Mỹ gốc Việt đang chuẩn bị lưới để đánh bắt hải sản thì giàn khoan của BP nổ vào ngày 2-4, khiến mỗi ngày có tới 760.000 lít dầu tràn đến bờ biển (các con số dự đoán ở nhiều nguồn là khác nhau).
Vụ tràn dầu đã khiến nhiều người Mỹ gốc Việt thất nghiệp. Tính đến nay, ngư dân Nam Nguyen đã nhận 5.000 USD bồi thường từ BP. Anh sống với vợ và con gái ở Biloxi, nơi anh bắt đầu đánh bắt tôm 20 năm trước và bây giờ là cua. Hiện nay anh ở nhà cả ngày vì bị cấm trở lại ngư trường. Nhưng nếu không tìm được việc nhanh, anh sợ rằng có thể mất luôn chiếc tàu anh đang có, vì anh còn nợ ngân hàng 15.000 USD.
“Tôi chỉ biết có biển - anh Nguyen nói - Tôi không biết nghề gì khác cả.” Anh dự định cho thuê tàu và thủy thủ để giúp làm sạch dầu. Anh đang đợi thêm thông tin về chương trình Vessels of Opportunity (Tàu cơ hội) của BP, cung cấp các chương trình đào tạo an toàn và trả bồi hoàn cho ngư dân tùy vào cỡ tàu họ sở hữu.
Daniel Le, một người làm trong tổ chức phi chính phủ hỗ trợ người Mỹ gốc Việt trong vụ tràn dầu, nghĩ rằng khoản tiền 1.000-5.000 USD/tháng mà BP sẽ trả cho các ngư dân là không đủ. “Thay vì trả bồi thường hằng tháng, các ngư dân muốn có hai, ba tháng bồi thường liên tục để không phải đến nhận tiền mỗi tháng như thế”.
Rào cản ngôn ngữ
Dân biểu Joseph Cao của Louisiana nhận định trong một thông cáo báo chí là cộng đồng người Việt đã “chịu những sự vất vả khó khăn nhiều hơn trong vụ tràn dầu vì rào cản ngôn ngữ và văn hóa, cả những thủ tục quan liêu của các cơ quan cứu trợ chính phủ”.
Các tổ chức cộng đồng đang vất vả tìm cách hỗ trợ họ, như giới thiệu người phiên dịch cho những người không nói tiếng Anh, giúp thảo đơn kiện BP đòi bồi thường thiệt hại và đưa tới các nguồn để tìm sự hỗ trợ tối thiểu như thực phẩm. Nhưng điều quan trọng hơn cả, họ giúp cộng đồng có thông tin.
“Mục đích chính là đưa thông tin đúng tới những ngư dân này, để họ có cơ hội đặt câu hỏi” - Hoa Nguyen, người giúp tổ chức nhiều cuộc gặp với hàng trăm người ở New Orleans, nói. Các thông tin mà Hoa Nguyen nói tới gồm Luật ô nhiễm dầu năm 1990 được đưa ra sau vụ tràn dầu rất lớn liên quan tới Exxon Valdez ở nam California. Luật yêu cầu các công ty dầu khí phải bồi thường cho những người có thu nhập giảm sút vì dầu tràn.
Hôm 22-5, Công ty phát triển cộng đồng Việt Nam Mary Queen, thành lập sau trận bão Katrina nhằm giúp xây dựng lại cộng đồng Việt Nam, đã hợp tác với tổ chức thiện nguyện Thiên Chúa giáo để gửi phiếu ăn tới các gia đình bị ảnh hưởng từ thảm họa. Ngoài ra họ cũng cung cấp tư vấn về tâm lý và gặp các đại diện của BP để thảo luận về những yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại. BP cho biết tính tới ngày 20-5, họ đã bồi thường 8.000 người trong số 19.000 đơn kiện.
Còn quá sớm để phỏng đoán về ảnh hưởng lâu dài trong vụ tràn dầu, nhưng chắc chắn thảm họa này đã làm thay đổi môi trường, sức khỏe, lượng kiều hối về Việt Nam và xu hướng công việc của người Mỹ gốc Việt. Theo anh Daniel Le, “đây là lần đầu tiên thảm họa có quy mô lớn như vậy xảy đến, nên tất nhiên cộng đồng không chuẩn bị gì để đối phó.”
LIEN HOANG (Tuổi Trẻ)