Nghề nông tại tiểu bang Nam Úc

Như mọi quốc gia tiên tiến, Úc là nước sử dụng rất nhiều máy móc trong nông nghiệp. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, số người làm nông, trong đó có người Việt, đã giảm rất nhiều trong thời gian từ 20 năm qua (ABC. Greg O'Brien)

Nông dân Việt trên đất Úc

Nam Úc là tiểu bang có diện tích khoảng 940 ngàn km vuông, lớn vào hàng thứ ba của Úc với dân số khoảng 1,45 triệu người đồng thời là tiểu bang có cộng đồng người Việt đông vào hàng thứ tư, sau New South Wales, Victoria và Queensland. Cũng giống như thế mạnh của Nam Úc, thế mạnh của cộng đồng người Việt được nhiều người biết đến là nông nghiệp, đa số họ sống tập trung quanh thủ phủ Adelaide. Có thể nói bất cứ loại rau gì mà Việt Nam có thì ở Úc cũng có, từ rau răm, ngò gai, rau ôm, húng các loại, cho tới rau muống, mồng tơi, rau đay, mướp, cải bẹ xanh, cà tím… Dưa và cà là hai loại rau được trồng nhiều nhất bên cạnh rau xanh các loại.

Virginia, nơi nhiều người Việt làm chủ nông trại là vùng được quy hoạch chuyên chỉ để trồng rau.Tại đây, các loại rau thường trồng ngoài trời hoặc trong nhà nylon, nhà kính. Ở những khu vực lân cận như Stockwood, Lockwood, Sterling đều không có chủ nông trại người Việt .Tại những vùng chuyên trồng nho như Toowell, Gowler, các chủ trang trại hầu hết là người gốc Ý và người Việt chỉ đến để là để làm thuê như hái táo, nho, dâu...

Theo lời ông Lê Hoàng, một trong các nông dân tại Adelaide, các nông trại của người Việt tương đối nhỏ và chủ yếu tập trung tại vùng Virginia. Khi mùa đông tới, người Việt trồng rau trong nhà nylon để tránh cái lạnh khắc nghiệt. Với họ, mùa đông là mùa ‘có ăn’ nhất vì giá rau thường tăng gấp bội so với mùa khác. Nguyên nhân là do họ phải trồng rau trong nhà nylon, tốn nhiều công chăm bón hơn đồng thời rau khó trồng hơn và tăng trưởng cũng chậm hơn.

Một phần nhỏ sản phẩm từ các nông trại của người Việt được đem bán trực tiếp và được tiêu thụ ngay tại địa phương. Tuy nhiên, họ chủ yếu giao sản phẩm của mình cho các đại lý của cả người Việt và người Úc. Những đại lý này thu mua tất cả các mặt hàng rồi gửi đi các tiểu bang khác, cách xa hàng ngàn km.

Nghề nông thoái trào

Có một điều thú vị tại Nam Úc là giá trị của một nông trại không chỉ căn cứ trên diện tích mà còn phụ thuộc vào việc mảnh đất đó có giếng hay không. Đôi khi, có những nông trại nhỏ hơn vẫn có thể bán được giá cao hơn những nông trại lớn vì có giếng. Theo các chủ nông trại, nếu nông trại nào có giếng hoặc có đường nước thải chạy qua thì việc canh tác có phần ‘dễ thở’ hơn.

Nam Úc vốn có thế mạnh về nông nghiệp nên việc hoạch định hệ thống tưới tiêu được chính quyền tính toán rất kỹ lưỡng. Úc là lục địa khô cằn nên nguồn nước ngầm không phải là ‘của chùa’ và nông dân không được phép tự do đào giếng. Ngay cả những nông trại dù có giấy phép đào giếng nhưng trên mỗi giấy phép đều ghi rõ số lượng nước tối đa được phép sử dụng của mỗi giếng. Bà Nguyễn Phú, một nông dân, cho biết nếu vượt quá hạn mức sử dụng nước thì người dân sẽ phải trả tiền theo mức lũy tiến cao hơn rất nhiều.

Sau thời kỳ đỉnh cao của nghề nông vào khoảng thời gian từ năm 1968-1973, hiện nay, số lượng người làm nghề này ngày càng suy giảm rõ rệt. Vào cuối năm 2009, Bộ trưởng Nông, Ngư và Lâm nghiệp tiểu bang Nam Úc Tony Burke đã đến thăm Đại học Adelaide để thảo luận phương pháp khuyến khích giới trẻ theo đuổi nghề nông. Trước đó, chính phủ đã đề ra nhiều chương trình, trong đó có chương trình ‘Khuyến khích hế hệ nông dân kế tiếp’ do chính phủ tài trợ và giúp đỡ những người trẻ đi theo con đường nông nghiệp. Ngoài ra, chính phủ còn tổ chức các giải thưởng để khuyến khích người trẻ trong các lĩnh vực nông, ngư và lâm nghiệp. Theo thống kê của chính phủ, tuổi trung bình của nông dân Úc là 50, vì thế qua các chiến dịch, phần thưởng hoặc tài trợ đặc biệt, chính phủ muốn có thêm nhiều người trẻ trong lĩnh vực này.

Vào cuối năm 2008, trong bài báo có tựa đề ‘Nông dân trẻ hoạch định tương lai’ được đăng trên trang mạng của ABC của phóng viên Bronwyn Herbert, theo các nông dân trẻ trên toàn nước Úc, chỉ cần một đợt khô hạn và một mùa thất bát nữa là đủ để quét sạch thế hệ nông dân trẻ ra khỏi các nông trại của gia đình họ. Bài báo trích lời anh Robert Watt, một thanh niên 24 tuổi cho biết trong suốt 7 năm liền, gia đình anh chưa thu hoạch vụ nào có lời. Bạn bè của anh nay đều đã rời khỏi các nông trại gia đình để đi làm tại các hầm mỏ. Anh cũng cho biết nạn hạn hán cộng với giá phân bón, nhiên liệu tăng cao đã góp phần gây nên tình trạng đáng buồn này.

Thích – Không thích nghề nông!

Khi nhắc đến nông nghiệp Úc, chắc hẳn nhiều người sẽ tưởng tượng đến những trang trại bao la, bát ngát, thậm chí có cả sân bay riêng để chủ trang trại sử dụng máy bay rải phân bón, thuốc trừ sâu hoặc hạt giống ... Tuy nhiên, những điều tưởng tượng đó không hoàn toàn đúng.

Mặc dù Úc là một trong những quốc gia có ngành nông nghiệp tân tiến nên cuộc sống của nông dân Việt tại đây ‘dễ thở’ hơn nhiều nước khác nhưng nếu tiếp xúc và nói chuyện với họ, bạn sẽ được nghe họ kể về nỗi khổ của nhà nông.

Cũng có một số ít ỏi người Việt tỏ vẻ thích nghề nông vì theo họ, nghề này tuy vất vả và không khiến họ trở nên giàu có nhưng cũng đủ sống và họ hài lòng vì nó giúp họ và con cái có được cuộc sống tươm tất, thậm chí mức sống của nhiều người còn cao hơn hẳn những người làm các ngành nghề khác trong thành phố. Điều này phần nào được thể hiện qua việc họ xây nhà cao cửa rộng với đồ đạc, xe hơi hiện đại và việc gởi con theo học những trường đắt tiền.

Tuy nhiên, nhiều người Việt khác lại cho rằng vì không biết nghề nào khác hoặc không biết tiếng Anh nên họ đành đi làm nông dân. Theo chị Lê Thị Hoàng, nói chung thế hệ trẻ người Việt ngày nay, khi có điều kiện, đều không muốn nối nghiệp nông của gia đình. Nếu không có bằng cấp, tay nghề thì họ đa số đi làm ở các hãng, xưởng còn nếu có thì họ thường làm cho các công ty, văn phòng chứ chẳng mấy ai thiết tha đến nghề nông nữa.

Nhiều người trẻ gốc Việt cũng đồng tình với quan điểm đó. Một trong những lý do đưa ra là nghề nông “cực khổ quá và thấy không có nhiều tương lai, đã vậy thu nhập không ổn định”. Thực ra đây cũng chính là là quan niệm của các bậc phụ huynh. Có người đã phát biểu: “Tôi vẫn thường nói với con cái rằng: ‘Bố mẹ cực khổ quá nhiều trong việc làm farm rồi. Nay bố mẹ không muốn nhìn các con làm công việc chân tay như vậy nữa.’”

Như Mai (Bayvut)

(1) Tên các nhân vật đã được đổi.