Trước nguy cơ việc đánh bắt hải sản ở vịnh Mexico (Mỹ) bị ảnh hưởng lâu dài do thảm họa tràn dầu của BP, các tổ chức cộng đồng người Việt ở đây đang lên kế hoạch cung cấp thông tin về chuyển đổi nghề nghiệp cho ngư dân.
Ông Tuan Nguyen, Phó Giám đốc Công ty Phát triển Cộng đồng Việt Nam Mary Qeen cho biết: "Chúng tôi đang cố gắng tìm hiểu các ngư dân gốc Việt có thể làm gì. Chúng tôi muốn bắt đầu với những người có quan tâm tới các ngành công nghiệp khác. Hiện một số ngư dân đã bày tỏ quan tâm đến việc chuyển sang các ngành công nghiệp chế biến thực phẩm hoặc nuôi gà thả vườn".
Mới đây, các quan chức phụ trách ngành công nghiệp đánh bắt của bang Louisiana đã bãi bỏ lệnh cấm hoạt động ở một số khu vực trong Vịnh Mexico. Tuy nhiên, các luật sư của ngư dân gốc Việt vẫn nhận định, cộng đồng đang phải đối mặt với một tương lai bấp bênh.
Cơ quan Bảo tồn động vật hoang dã và công nghiệp thủy sản Louisiana đã cho phép mở lại việc đánh bắt cá và tôm ở phía Tây sông Mississippi và phía Bắc Pass a Loutre. Tuyên bố này được đưa ra sau khi các quan chức của Cơ quan Thực phẩm và Thuốc kiểm tra và đưa ra kết luận, cá ở các khu vực nêu trên an toàn cho tiêu dùng. Mặc dù vậy, việc đánh bắt cua và hàu vẫn bị cấm.
 |
| Các ngư dân gốc Việt và Spike Lee (đội mũ), Đạo diễn một chương trình đặc biệt của Hãng HBO sắp trình chiếu về thảm họa tràn dầu trên Vịnh Mexico. |
Sự cố tràn dầu của hãng BP này được coi là một thảm họa lớn thứ hai đối với cộng đồng người Mỹ gốc Việt ở vịnh Mexico, sau cơn bão Katrina hồi năm 2005. Ông Tuan Nguyen nói, bão Katrina qua đi, ít nhất người dân còn có nơi ở để quay lại, còn vụ tràn dầu sẽ gây ra những biến đổi về nguồn hài sản. “Chúng ta không biết chuyện gì sẽ xảy ra. Vụ việc này đã đẩy người Việt vào tình trạng bấp bênh, không biết làm gì để nuôi sống gia đình”, ông Tuan Nguyen nói.
Theo ông, nguồn hải sản ở Vịnh Mexico có thể phải mất nhiều năm mới hồi phục được. Chẳng hạn như sau vụ tràn dầu của Exxon Valdez hồi năm 1989, nguồn tôm cá chỉ có lại sau 20 năm.
Trong khi đó, hầu hết các ngư dân người Việt ở đây đều không trông mong vào sự trợ giúp của cộng đồng về vật chất, mà vẫn hy vọng có thể khôi phục được công việc đánh bắt của mình. Là một người từng làm phim tài liệu về khó khăn của cộng đồng người Việt, Leo Chiang nói: “Tôi không nghĩ người Việt ở đây chỉ ngồi đó và lo lắng. Đây là một thách thức đáng lo ngại và họ phải vượt qua”. Một số người đang làm việc với chương trình “Con thuyền của Cơ hội” của BP với nỗ lực làm sạch dầu trên Vịnh.
Ở phương diện khác, Giám đốc Quốc gia của Liên đoàn công dân Mỹ gốc Nhật Bản (JACL), ông Floyd Mori lo lắng cho biết, “Họ đang gặp khó khăn về việc điền thông tin trong các đơn đề nghị, vì họ vẫn sử dụng các số liệu cũ để ước tính khoản tài chính. Đồng thời, họ cảnh giác với các trợ giúp về mặt pháp lý”.
Đồng tình với ý kiến này, ông Tuan Nguyen nói rõ hơn, một số luật sư cố gắng tiếp cận ngư dân, lợi dụng họ để “hưởng” một phần trong Quỹ Trợ giúp 20 tỷ USD của BP. “Chúng tôi gọi họ là cá mập. Sự thực là có những ngư dân ký tài liệu nhưng không biết là mình ký cái gì”. Một số người bị gọi là "ngư dân được thết đãi”, cố chiếm một miếng trong "chiếc bánh cứu trợ".
Trong khi đó, với mục tiêu góp phần trợ giúp cộng đồng ở Vịnh Mexico, ông Thao Tran, trợ lý của Thị trưởng Thành phố Seattle Mike McGinn đã chuyển kỳ nghỉ của mình thành chuyến thăm tại Mexico. “Tôi muốn đến xem hiện trạng và có thể giúp gì cho ngư dân ở đây, vì tôi cũng là người Việt. Tôi từng chứng kiến khó khăn của họ và nỗ lực xây dựng lại cuộc sống sau cơn bão Katrina", ông nói.
Ông Thao Tran đã tới vịnh Mexico để hỗ trợ các ngư dân về thực phẩm và thuê nhà. Đồng thời, ông đã gặp gỡ, phỏng vấn và chụp ảnh một số người, những khu vực trên Vịnh bị ảnh hưởng do dầu tràn.
Thực tế cho thấy, BP có chi trả tiền bồi thường cho ngư dân nhưng không đủ như cam kết. Có người chỉ nhận được 98 USD, quá ít so với thu nhập họ mất đi trong 3 tháng qua (kể từ khi xảy ra tràn dầu), là khoảng 5.000 USD. Tất nhiên, khoản gần 100 USD này cũng không kham nổi tiền thuê nhà, ông Thao Tran nói.