Cộng đồng Việt ở Úc và quan niệm về bệnh tâm thần

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết khoảng 12% dân số thế giới, tương đương với 450 triệu người bị mắc các triệu chứng liên quan đến sức khỏe tâm thần, trong đó phổ biến nhất là bệnh trầm cảm và tâm thần phân liệt.

Theo số liệu của Cục Thống kê Úc, có tới 1/5 người Úc bị mắc các căn bệnh liên quan đến sức khỏe tâm thần.

Chuyên gia tâm lý Nguyễn Bạch Yến ở thành phố Melbourne, tiểu bang Victoria cho biết, một trong những nguyên nhân dẫn đến việc mắc các chứng bệnh liên quan đến sức khỏe tâm thần đối với thế hệ những Việt tị nạn đến Úc là do chiến tranh, loạn lạc và những khó khăn, mất mát mà họ đã trải qua trong hành trình vượt biên cũng như sự lạc lõng ở một đất nước mới… Còn đối với giới trẻ gốc Việt ngày nay thì nguyên nhân có thể xuất phát từ những trục trặc, thậm chí là xung đột văn hóa trong gia đình cũng như ảnh hưởng của ma túy và rượu.

Khá nhiều người Việt cho rằng các bệnh nhân tâm thần thường có những hành động rất khác thường như la hét, cào cấu, đập phá… Tuy nhiên, bà Bạch Yến cho biết quan niệm này không hoàn toàn đúng bởi bệnh tâm thần có rất nhiều loại với các mức độ khác nhau, từ lo âu, trầm cảm… cho tới tâm thần phân liệt. Vì vậy, có nhiều người tuy bị các triệu chứng liên quan đến sức khỏe tâm thần nhưng lại cư xử rất khéo léo và sắc sảo nên rất khó nhận biết.

Một nhà tư vấn tâm lý khác, bà Đinh Thanh Thủy, thành phố Melbourne cũng nhận định rằng để có thể đưa ra kết luận về bệnh tâm thần đối với một người nào đó thì các chuyên gia phải thực hiện rất nhiều cuộc kiểm tra. Tuy nhiên, một trong những cách thông thường nhất để nhận diện người mắc bệnh tâm thần là thông qua hành vi, cử chỉ và thái độ. Nếu người đó có những biểu hiện khác lạ trong hành động hoặc cảm xúc kéo dài liên tục trên hai tuần lễ thì có thể nghi ngờ rằng người đó đã mắc các triệu chứng liên quan đến bệnh tâm thần.

Các chuyên gia tâm lý giàu nhiều kinh nghiệm tại Úc cho biết, một trong những vấn đề nan giải hiện nay là người Việt thường không công nhận tình trạng bệnh tật của bản thân hoặc của người thân nên họ hay từ chối điều trị. Vì vậy, có tới 90% bệnh nhân người Việt đến gặp bác sĩ chuyên khoa trong tình trạng căn bệnh đã trở nên trầm trọng.

Chuyên gia Bạch Yến đưa ra dẫn chứng về một học sinh có lực học rất xuất sắc trong lớp. Sau giờ học, em chỉ vào thư viện để đọc sách và học thêm. Mặc dù bác sĩ đã phát hiện em có những biểu hiện liên quan đến sức khỏe bệnh tâm thần trong một thời gian dài, tuy nhiên, gia đình học sinh này vẫn bỏ qua lời khuyên của bác sĩ trong việc điều trị vì cho rằng con họ vẫn bình thường.

Mặc dù cho tới nay vẫn chưa có một số liệu thống kê, so sánh cụ thể nào về tình trạng bị mắc các căn bệnh liên quan đến sức khỏe tâm thần giữa cộng đồng Úc chính mạch và cộng đồng người Việt ở Úc nhưng bà Bạch Yến cho biết, những bệnh nhân ‘Tây’ thường đi gặp chuyên viên tâm lý để xin tư vấn trong việc điều trị hơn.

Bác sĩ Lê Phương Thúy hiện làm việc ở San Jose, California đã nêu lên ba lý do khiến người Việt e ngại trong việc điều trị các triệu chứng liên quan đến sức khỏe tâm thần.Thứ nhất là họ cho rằng bệnh của mình không thể chữa trị được. Thứ hai là tâm lí xấu hổ và sợ bị mang tiếng là ‘tâm thần’ hoặc ‘điên’. Thứ ba là ảo tưởng cho rằng mình có thể tự chữa trị bệnh tật. “Câu nói mà tôi nghe thường xuyên nhất là: “Tôi có thể cố gắng tập thể thao, ngồi thiền hoặc sinh hoạt lành mạnh để trị bệnh” nhưng những điều đó đó đều không đúng”, bà nhận định.

Theo bà Thanh Thủy, các bệnh nhân và gia đình họ cần được nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần để có được những liệu pháp điều trị đúng đắn. Các cuộc nghiên cứu cho thấy có tới 90% các căn bệnh tâm thần là do sự mất cân đối các hợp chất trong não bộ gây ra cũng như sự tác động của môi trường sống. Vì vậy, nếu xác định được chính xác nguyên nhân thì các bác sĩ sẽ sử dụng thuốc men hoặc các phương pháp khoa học để giúp điều hòa các hóa chất trong não song song với các liệu pháp tâm lí để giúp người bệnh sớm trở về cuộc sống bình thường.

Việc xấu hổ, tìm cách che giấu hoặc không công nhận tình trạng bệnh tật của bản thân hoặc của người thân là việc làm thiếu hiểu biết, phản khoa học và có thể khiến cho tình trạng bệnh tật chuyển biến theo chiều hướng xấu hơn.

Tiên Mai (Bayvut)