Mới đây Mercury News đưa tin, ông Ba Le, người sáng lập hệ thống cửa hàng ăn nhanh phong cách Việt Lee’s Sandwiches tại Mỹ, đã qua đời vì bệnh ung thư, hưởng thọ 79 tuổi.
Lee's Sandwiches là chuỗi cửa hàng chuyên về bánh mỳ Việt Nam rất thành công và nổi tiếng ở Mỹ. Với 37 cửa hàng ở California, Arizona, Texas, Oklahoma và nhiều tiểu bang khác, Lee’s Sandwiches được cho là “đại diện xứng đáng” cho đồ ăn nhanh của Việt Nam.
Những chuỗi ngày khó khăn
Gia đình ông Ba Le đến định cư tại San Jose, California năm 1980. Cùng vợ là Hanh Nguyen, năm con trai và bốn con gái, ông chèo lái gia đình làm ra những sản phẩm như bánh mì, chè, chả, bánh các loại, kể cả các đồ đóng gói nhập cảng từ Pháp.
Thời gian mới đến, người con trai cả của ông là Chieu Le, ngoài thời giờ đi học tiếng Anh còn đi phụ bán hàng cho một chiếc xe bán thức ăn dạo xung quanh các nhà xưởng của thành phố.
Một năm sau, Chieu Le mua chiếc xe bán thức ăn dạo đầu tiên. Năm 1982, cùng với người em là Henry Le, anh Chieu lập ra công ty ''Lee Bros.'', tức là anh em họ Le, lấy họ của gia đình làm tên công ty. Từ khởi điểm khiêm nhường đó, họ đã tạo ra một công ty cung cấp thức ăn lớn trong vùng San Jose, phục vụ hơn 500 xe bán thức ăn dạo trên khắp vùng, mỗi xe là một người chủ riêng, trong đó có nhiều người là Việt Nam.
![]() |
| Một cửa hàng Lee's sandwiches tại Houston, Texas. Ảnh: Wikipedia |
Từ 7 tiệm ở San Jose, rồi vùng Nam California và lan qua cả miền Tây Nam, hệ thống các tiệm của ông Ba và gia đình được coi là một trong những hệ thống kinh doanh đầu tiên của người Việt, xâm nhập vào dòng chính ở các khu mua bán của Mỹ.
Thành công nhờ nhanh nhạy và đoàn kết
Không chỉ dừng lại ở đó, năm 2001, gia đình họ Le và các gia đình thông gia lập ra một loại cửa hàng bán thức ăn nhanh mới, vừa có món ăn Việt Nam vừa có món ăn Mỹ, đặc biệt nhất là món cà phê sữa đá bán rất chạy, trở thành thương hiệu riêng ''Lee's Coffee''.
![]() |
| Bên trong một cửa hàng Lee's sandwiches tại Westminster. Ảnh: Wikipedia |
Mỗi cửa hàng đều tổ chức ngăn nắp, sạch sẽ, có đặt nhiều màn hình liệt kê thực đơn bằng hai thứ tiếng. Các màn hình cũng trình bày những dịp khuyến mại, tạo cho khách cơ hội được ăn miễn phí. Nhiều cửa hàng được trang bị để khách có thể sử dụng Internet. Tháng 10 vừa qua, Lee's Sandwiches mở một chiến dịch khuyến mại đặc biệt đánh dấu sự kiện hiếm thấy, là ngày 10/10/2010, chỉ xảy ra một lần trong một thế kỷ. Trong ngày hôm đó, khách hàng nào mua 10 ly cà phê chỉ phải trả 10 USD hoặc nếu mua 10 ổ bánh mì, sẽ được tặng không 10 ổ.
![]() |
| Những ổ bánh mì thơm ngon của Lee's sandwiches. Ảnh: Gastronomy |
Nhờ những thành công đó, năm 2003, Cơ quan phát triển các doanh nghiệp nhỏ của Mỹ đã trao giải thưởng Doanh nghiệp Xuất sắc miền Tây nước Mỹ cho hệ thống cửa hàng bánh mì Lee's Sandwiches'. Tại quận Cam California, anh Chieu Le, người con cả của ông Ba, cũng được trao danh hiệu Doanh nhân Tiêu biểu của năm 2003. Hai năm sau, 2005, Lee's Sandwiches được tờ báo Modern Baking chuyên tường thuật về các nhà làm bánh Mỹ chọn là một trong 50 nhà làm bánh mì hàng đầu của nước này.
Ông Phuc Nguyen, một người Việt sống lâu năm tại thành phố San Jose, cho biết: “Khởi nghiệp của ông Ba Le cũng rất khó khăn với hai bàn tay trắng nhưng hai ông bà rất chịu khó, siêng năng, lại có sự góp sức của các con nên thành công là điều dễ hiểu. Gia đình ông cũng đóng góp rất nhiều cho cộng đồng và cũng là một trong những khuôn mặt rất được bà con ở Bắc Cali biết tiếng. Trong cửa hàng của ông bánh mì là chủ yếu, ngoài ra cà phê cũng rất hấp dẫn. Thêm vào đó có bán cơm, các món ăn trưa và nhiều thứ bánh trái, những gì mà Việt Nam có thì ở đây cũng đều có.”
Ngoài thành tích kinh doanh, gia đình ông Ba Le còn tham gia các sinh hoạt cộng đồng tại nhiều nơi. Họ đã đóng góp và gây quỹ giúp nạn nhân vụ khủng bố 11/9, nạn nhân bão Katrina ở Louisiana, nạn nhân bão lụt ở Việt Nam, động đất ở Mexico và các dịp từ thiện khác trên khắp thế giới.
Sự thành công của hệ thống cửa hàng bánh mì Lee's Sandwiches còn làm nguồn “cảm hứng” cho nhiều người Việt tại Mỹ mở ra các cửa hàng khác, như Bánh Mì Ba Lẹ, Bánh Mì Chè Cali, Bánh Mì Chợ Cũ, Bánh Mì Như Lan.


