Người gốc Việt vào viện dưỡng lão hay về quê hương?

Người già Việt Nam muốn sống ở đâu?

Định cư ở Úc hơn 10 năm nhưng Ông Nguyễn Văn Long, 68 tuổi, vẫn giữ thói quen về quê vào dịp cuối năm để chơi, thăm họ hàng và hưởng gió mùa đông bắc ở Hà Nội.

“Cuối năm là thời điểm bận rộn ở Việt Nam, các gia đình tất bật lo chuyện cưới xin cho con cháu, bốc mộ, chuẩn bị Tết. Khi còn ở trong nước, đôi khi tôi cảm thấy mệt mỏi vì quá nhiều lễ lạc, giỗ chạp trong năm nhưng giờ đây những việc này lại trở nên ý nghĩa và thú vị đối với tôi”, ông Long nói.

Một lý do nữa để ông Long thường xuyên trở về Việt Nam là do cuộc sống ở Úc quá buồn tẻ. Con cái ông đều có gia đình riêng và công việc ổn định, cũng chính vì vậy họ không có nhiều thời gian dành cho ông.

“Các con tôi rất thương tôi nhưng không thể hàng ngày gặp gỡ, nói chuyện ăn cơm cùng tôi, vì vậy chúng muốn đưa tôi vào viện dưỡng lão để tôi có người chăm sóc và chuyện trò nhưng tôi không muốn. Tôi có nhà, tại sao tôi lại phải sống trong viện dưỡng lão”, ôngLong nhún vai nói.

Ông Long không phải người Việt Nam duy nhất không muốn sống trong viện dưỡng lão.

Theo chị Vân Anh, một nhân viên ngành Y tế Công cộng, trong suốt thời gian học tại Úc, chị từng có thời gian chăm sóc người già trong một viện dưỡng lão. Chị chỉ gặp một người Việt nhưng vì bà bị đột qụy nên chị không trò chuyện được. Sau khi tốt nghiệp, chị Vân Anh có đi làm ở bệnh viện nhưng cũng chỉ gặp một người trước đây quê ở Sài Gòn. Tuy nhiên, vì não bộ người này bị tổn thương nên chị cũng không trao đổi được nhiều mà chỉ biết con cái của ông rất thành đạt và giàu có nhưng họ không thể chăm sóc ông trực tiếp nên họ đưa cha mình vào viện dưỡng lão.

Chị Vân Anh cho biết ở tiểu bang Queensland, nơi chị ở, có ít người Việt sống trong viện dưỡng lão, còn ở Melbourne thuộc tiểu bang Victoria thì có nhiều người hơn và nơi này còn có cả một viện dưỡng lão dành cho người Việt. Theo chị, vấn đề chủ yếu là văn hóa: đa số người Việt không thích sống trong viện dưỡng lão và ai cũng muốn sống gần con cháu. Tuy nhiên, nếu đã sống lâu ở Úc thì nhiều người già cũng phải chấp nhận thực tế vì ‘cuộc sống ở đây là như vậy’.

Cùng chia sẻ suy nghĩ với Vân Anh, chị Hương, 49 tuổi ở Melbourne, cho biết mặc dù rất yêu cha nhưng vì công việc bận rộn chị không thể ở nhà chăm sóc ông nên chị đành đưa ông vào viện dưỡng lão.

“Lúc đầu, cha tôi không đồng ý nhưng tôi đã thuyết phục ông là tôi luôn bên ông và tôi sẽ đến thăm ông bất cứ lúc nào tôi có thời gian”, chị Hương nhớ lại.

Trên thực tế, hệ thống nhà dưỡng lão ở Úc rất tốt. Tuy nhiên, vẫn theo chị Vân Anh, mặc dù người Úc đã quen thuộc với khái niệm nhà dưỡng lão nhưng chưa hẳn là họ hoàn toàn thích thú với nơi này mà họ cũng vẫn muốn về nhà hơn nếu có gia đình.

John Ball, một người li dị và không có con hiện cư ngụ tại Sydney, là một ví dụ: năm nay ngoài 70 tuổi, mặc dù không còn khoẻ và lẽ ra nên vào viện dưỡng lão để an hưởng tuổi già thì ông lại chọn sang Việt Nam sinh sống vì ở đây vẫn cần người biết tiếng Anh như ông.

“Mặc dù ở Việt Nam mọi thứ dịch vụ xã hội không được tốt như ở Úc nhưng ở đây có một thứ tốt hơn nhiều: đó là môi trường giao tiếp. Tôi có nhiều bạn bè và cuộc sống ở đây rất thú vị”, ông Ball nói.

“Khi ốm tôi cũng được các đồng nghiệp, hàng xóm Việt Nam thăm hỏi, giúp tôi nhập viện”. Ông cũng cho biết thêm sẽ có lúc ông phải vào viện dưỡng lão nhưng đó là khi ông không còn khả năng tự phục vụ bản thân.

Người già ở Việt Nam và nhà dưỡng lão

Ở Việt Nam chưa có nhà dưỡng lão thực thụ, đó là nhận xét của ông Nguyễn Tuấn Ngọc, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc Sức khoẻ Người Cao tuổi huyện Từ Liêm, Hà Nội khi trao đổi với báo Thể thao Văn hóa.

“Ngoài việc cơ sở vật chất thiếu thốn, đa phần người ta gửi bố mẹ vào các trung tâm vì các cụ mắc bệnh thần kinh nên gia đình khó quản lý”, ông Ngọc nói.

Chỉ có một số rất ít người vào sống trong viện dưỡng lão một cách tự nguyện khi còn sức khoẻ và tinh thần minh mẫn. Tỷ lệ người già minh mẫn và khoẻ mạnh ở Trung tâm Từ Liêm chỉ chiếm hơn 10%.

Ở Trung tâm Phù Đổng (Gia Lâm, Hà Nội), một trung tâm có tiếng về dịch vụ tốt, thì có đến 90% khách hàng mắc bệnh tật và chỉ có khoảng một nửa còn tinh thần minh mẫn.

Ông Ngọc thừa nhận lúc đầu ông định xây nhà dưỡng lão cho người khoẻ nhưng thất bại vì ít “khách” quá, nên phải chuyển hướng chăm người ốm nếu không thì thất bại.

Trần Tố Như, một phóng viên ở Hà Nội, cho biết cô rất muốn đưa bố chồng ốm vào nhà dưỡng lão để cụ được chăm sóc thường xuyên hơn vì vợ chồng cô thường xuyên vắng nhà. Tuy nhiên, cô không thể làm như vậy vì ông không chịu đi. Hơn nữa theo lời chị Như “họ hàng sẽ cho mình là bất hiếu, quá quắt khi có nhà cao cửa rộng mà lại đưa bố chồng vào nhà dưỡng lão”.

Bà Nguyễn Thị Loan, cán bộ thủy lợi nghỉ hưu, sống độc thân cũng kiên quyết không vào nhà dưỡng lão mà đi thuê nhà để ở sau khi bán nốt căn nhà cuối cùng của mình. Theo bà, “sống như vậy tự do hơn, trong nhà dưỡng lão toàn những người lẩm cẩm. Chán chết”.

Trái ngược với bà Loan, bà Lan, chị họ của bà, lại rất muốn sống trong nhà dưỡng lão nhưng vì bà còn khỏe nên con cái nhờ bà trông nhà, chăm cháu nên bà không thể đi.

Nếu tạm gọi các trung tâm chăm sóc người già này là những nhà dưỡng lão thì những nhà dưỡng lão đầu tiên ở Hà Nội xuất hiện đầu những năm 2000. Đến nay, tuy chưa có con số thống kê chính xác nhưng cả Việt Nam có đến hàng chục nhà dưỡng lão tập trung ở Hà Nội và Sài Gòn.

Rõ ràng là việc ít người Việt Nam chịu sống trong nhà dưỡng lão không chỉ đơn thuần là những quan niệm sống mà còn là điều kiện sống. Khi người trẻ có khả năng sống độc lập hơn, người già được xã hội hỗ trợ tốt hơn thì việc vào sống trong viện dưỡng lão mới có thể trở thành một điều bình thường như ở Úc.

Theo Bayvut