Nhà chức trách Australia cho hay họ vẫn chưa tìm thấy mười bảy thanh thiếu niên người Việt bị ‘mất tích’. Những em này là ai và hành trình của các em từ Việt Nam tới Australia như thế nào?
Bộ Di trú Australia xác nhận có 36 em đa quốc tịch tới Australia bằng tàu bỏ trốn trong thời gian từ tháng 7/2010 tới ngày 17/1/2012.
Từ đó tới nay, cơ quan hữu trách đã tìm thấy toàn thể 19 em người Afghananistan, Iran và Iraq. Riêng 17 em còn lại, tất cả là nam và là người Việt, hiện vẫn đang ‘mất tích’.
Ông Nguyễn Thế Phong, Chủ tịch Cộng đồng Người Việt Tự do Liên bang Úc châu, người từng hai lần gặp gỡ và sinh hoạt với một số em trong nhóm, cũng bác bỏ việc giới truyền thông loan tin các em này đã bỏ trốn “trong khi chờ xin tỵ nạn tại Úc châu”.
Ông cho biết “thực ra toàn thể các em này đều đã bị bác đơn tỵ nạn ngay từ khi còn tạm trú trên Đảo Christmas”.
Hành trình từ Việt Nam
Theo ông Phong, những em vừa nêu nằm trong số khoảng từ 50 tới 60 em “hoàn toàn không có người lớn đi kèm” đã đến Đảo Christmas vào khoảng giữa năm 2011.
Qua tiếp xúc với các em, ông Phong cho biết toàn thể những em này đều phát xuất từ miền Bắc Việt Nam và ở một số tỉnh như Nghệ An, Hà Tĩnh, Hải Phòng...
Trước ngày đi, các em được đưa từ miền Bắc vào miền Nam và từ đó tàu đưa các em tới Đảo Christmas của Australia.
Những em này nói người tổ chức chuyến đi đòi gia đình các em phải trả “rất nhiều tiền” vì họ cho rằng Chính phủ Australia sẽ phải thu nhận và không giam cầm các em vì tất cả còn trong tuổi vị thành niên. Theo lời khai của các em khi đến Australia, hầu hết đều trong độ tuổi từ 12 tới 18.
Sau khi vào lãnh thổ Australia, các em được ưu tiên đưa từ Đảo Christmas vào đất liền “trước cả những người lớn” từng tới đảo này trước đó.
Bỏ trốn
Vẫn theo lời Chủ tịch Cộng đồng Người Việt Tự do Liên bang Úc Châu, một số em đã bỏ trốn ngay sau khi được đưa vào thủ phủ Darwin thuộc Lãnh thổ Bắc Úc.
Sau đó, khi xuống tới tiểu bang Victoria, trong thời gian ở trung tâm giam giữ Maribyrnong tại tiểu bang Victoria, một số em khác cũng đã theo gót những em vừa nêu.
Ông Phong cho hay “có thể một số người nghĩ rằng việc trốn khỏi trung tâm giam giữ cũng đầy khó khăn và nguy hiểm như khi trốn tù”.
Trong thực tế, các em không trốn từ trại tạm giam mà bỏ trốn khi ra ngoài trong lúc được cho ra ngoài để lo các thủ tục giấy tờ hoặc khám bệnh...
Việc ‘tự mất tích’ trong những lúc như vậy khá dễ dàng vì “chắc chắn không có chuyện các em bị còng tay hay có người áp giải như cai tù. Vả lại việc đưa các em đi khám bệnh, lo giấy tờ... cũng diễn ra khá thoải mái và lỏng lẻo”, ông Phong nói.
Khi gặp nhóm thiếu niên đến từ Việt Nam, ông Phong thấy các em rất khỏe mạnh. Những em này hiện được các Hội thiện nguyện Australia chăm sóc và nuôi nấng.
Các em được học hành và trong những dịp lễ hội như hội chợ Tết, Tết Trung Thu... được nhân viên các tổ chức thiện nguyện đưa tham gia các sinh hoạt của cộng đồng người Việt, trong đó có sinh hoạt tại Đền thờ Quốc tổ.
Tất cả những em bỏ trốn lẫn những em đang sống “trong cộng đồng” và được các cơ quan thiện nguyện chăm sóc đều đã bị bác đơn xin tỵ nạn.
Quan tâm đến sự an toàn
Cộng đồng Người Việt Tự do Liên bang Úc châu rất “ưu tư về vấn đề an toàn và về số phận của các em”.
“Chẳng lẽ các em sẽ sống bất hợp pháp như vậy suốt đời?”, ông Phong đặt dấu hỏi. Nếu các em này không được đi học và sau này không được đi làm thì “điều gì sẽ xảy ra nếu các em bệnh tật, đau ốm”.
Điều Cộng đồng người gốc Việt quan tâm hơn cả là nếu rơi vào tay vào tay bọn xấu thì không hiểu số phận và tương lai các em sẽ đi về đâu. Những hoạt động của bọn bất lương rất đa dạng như “trồng cần sa, bài bạc, rửa tiền thậm chí cả nhà chứa...”.
Ông Phong cho biết Bộ trưởng Di trú Australia phải lên tiếng về vấn đề này để “cho dân chúng biết chính phủ, thông qua Bộ Di trú, và bản thân Bộ trưởng đang làm gì để giải quyết vấn đề”.
Trả lời câu hỏi của Bay Vút “Nếu chính phủ đề nghị Cộng đồng góp tay vào vụ này thì Cộng đồng sẽ làm gì?”, ông Nguyễn Thế Phong đáp: “Cho tới giờ này, có lẽ nhiều em không còn trong tiểu bang Victoria nữa mà đã di chuyển sang những nơi khác như Sydney, Adelaide, Brisbane...”
Cộng đồng người Việt có nhiều văn phòng khác nhau ở các tiểu bang nên những nơi này sẽ phối hợp nỗ lực để tìm kiếm trong cộng đồng người Việt.
Hôm 31/1, theo lời mời của ông Bernie Geary, người đứng đầu Ủy ban Đặc trách An toàn Trẻ em tiểu bang Victoria, ông Thế Phong đã gặp gỡ và trao đổi với ủy ban về vấn đề này.
Ông Geary tỏ ra rất quan tâm tới vấn đề và muốn biết ủy ban “có thể giúp những gì trong việc liên lạc với các cơ quan tiểu bang cũng như liên bang để giúp cho các em được an toàn”.
Chủ tịch Nguyễn Thế Phong nói: “Tôi muốn chính phủ phải tích cực hơn trong việc bảo vệ an toàn cho các em. Vì sự an nguy của các em các cơ quan chính phủ cần phối hợp với Cộng đồng để bảo đảm rằng các em được chăm sóc đầy đủ và không rơi vào tay bọn xấu”.
Quỳnh Mai (Bayvut)