Hội nhập – sự đầu tư vào tương lai chung

Nhóm chuyên gia thực thi dự án "Tôi là ai?". Từ trái sang phải: Trịnh Hoài Nam, Cao Thị Hà, Đào Công Ngoạn, Ewa Grabowska, Đỗ An Phương, Lê Thiết Hùng

Ngày 29.06 Hội người Viêt nam tại Ba Lan „ Đoàn kết và Hữu nghị” đã tổ chức hội thảo về chủ đề „ Hội nhập - sự đầu tư vào tương lai chung” trong khuôn khổ dự án” Tôi là ai?” tại nhà hàng „Hạ Long”, Warszawa. Trước khi diễn ra hội thảo, Ban tổ chức đã tiến hành họp báo giới thiệu mục đích và kết quả nghiên cứu. Nhiều phóng viên truyền hình, đài phát thanh, báo chí của Ba Lan như TVN Warszawa đã đến phỏng vấn trực tiếp nhóm các chuyên gia thực hiện đề tài này. Đến tham dự hội thảo có đại sứ đặc mệnh toàn quyền CHXHCN Việt Nam tại Ba Lan Nguyễn Hoằng cùng phu nhân, tham tán công sứ Ngô Hướng Nam, Tham tán thương mại Nguyễn Văn Thiêm, Bí thư Sứ quán phụ trách công tác cộng đồng Phạm Văn Mích. Về phía Ba Lan có Giáo sư–tiến sĩ Paweł Boski và nhiều cán bộ khoa học của đại học Tổng hợp Warszawa, Viện nghiên cứu những vấn đề xã hội của Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan. Đại diện nhiều tổ chức hội đoàn người Viêt nam tại Warszawa đã tham dự. Đây là lần đầu tiên có một hội thảo đề cập cụ thể, riêng về dân di trú người Viêt Nam. Trưởng nhóm nghiên cứu Cao Thị Hà nói: Người Viêt Nam ở Ba Lan đã có thế hệ thứ 3, việc có được những thông tin sâu hơn về người Viêt Nam, đặc biệt lớp thanh thiếu niên sinh ra và lớn lên ở Ba Lan của các gia đình người Viêt (thuần Viêt hay lai) là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hội nhập với nước sở tại. Tập thể thực thi đề án trong đó có nhà tâm lí học, cử nhân Ewa Grabowska đã điều tra với hơn 40 cuộc phỏng vấn trực tiếp các em ở lứa tuổi 13-18 người Việt và cả người Ba Lan đồng lứa. Ngoài ra còn có 243 phiếu thăm dò. Qua phân tích các dữ liệu có thể rút ra một số kết luận: Trẻ em tự khẳng định mình là người Việt hoặc là người Ba Lan (đôi khi không có chính kiến) phụ thuộc chủ yếu vào ngôn ngữ hàng ngày chúng xử dụng để giao tiếp, tuỳ thuộc vào giáo dục, hỗ trợ của bố mẹ và các yếu tố khách quan khác. Nếu yếu tố chính bị coi nhẹ trẻ em buộc phải đi tìm cho mình sân chơi khác để khẳng định mình. Trẻ em Viêt Nam sinh ra và lớn lên ở Ba Lan có được môi trường giáo dục tốt, không bị kì thị dân tộc, 75% không gặp khó khăn trong học tập, được thầy cô, bạn bè Ba Lan quý mến. Do bố mẹ hoạt động trong môi trường chủ yếu là kinh doanh nên giao tiếp với các gia đình người Ba Lan rất hạn chế. Trẻ em Viêt nam khó tìm được nhiều bạn thân thiết là người Ba Lan. Trong bài phát biểu của mình mang tính chất đánh giá tình hình, đại sứ Nguyễn Hoằng khẳng định: „Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hoá, nhóm người nước này đến lao động, rồi định cư ở nước khác là chuyện bình thường. Nhưng điều quan trọng nhất là họ phải tuân theo pháp luật của nước sở tạị. Đại sứ cám ơn nhà nước Ba Lan đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi để bà con người Việt được làm ăn và cư trú hợp pháp tại Ba Lan. Ngược lại người Việt tại Ba Lan đã có đóng góp nhất định vào sự phát triển kinh tế và tăng cường quan hệ hữu nghị giữa hai dân tộc”. Tham tán thương mại Nguyễn Văn Thiêm nói về lịch sử hình thành cộng đồng người Viêt tại Ba Lan và nhấn mạnh: Trong số trên dưới 30 nghìn người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Ba Lan (ở châu Âu là 600 nghìn người), người Việt cũng thành danh trong nhiều lĩnh vực: anh Tào Ngọc Tú (trong kinh doanh), giáo sư Nguyễn Ngọc Thành (trong khoa học), Chị Nguyễn Thái Linh (dịch giả), chi Vân, anh Viêm (cả trong khoa hoc và giáo dục ), có người là chuyên gia giỏi trong tài chính, chứng khoán…… Tuy vậy số người Viêt Nam sống bất hợp pháp còn chiếm tỷ lệ cao, họ muốn được đóng thuế, đóng bảo hiểm, được sống hợp pháp nhưng nhà nước Ba Lan giải quyết vấn đề này còn chậm. Giáo sư Paweł Boski so sánh người di trú Viêt Nam với người di trú thuộc số nước Đông Âu làm việc tại Ba Lan, có nhận xét: Người Viêt Nam rất cần cù trong lao động, họ làm việc nhiều hơn 65 giờ/tuần, trong khi người từ các nước Đông Âu sang chỉ làm việc 55 giờ /tuần. Người Việt cảm thấy không mệt mỏi, thoải mái với công việc, tiền kiếm được nhiều hơn và lại chi tiêu tiết kiệm, ngược hẳn với người châu Âu nói chung. Giáo sư cho rằng chúng ta cũng không phải xấu hổ gì với từ „ người di trú” vì nước nào cũng có người di trú ở nước khác. Ông còn ví người Ba Lan sang Anh lại có tính cách gần giống người Viêt Nam tại Ba Lan.

Nguyễn Thái Linh - dịch giả cuốn tiểu thuyết "Cuộc hành trình cùng Herodot" từ tiếng Ba Lan

Cuộc hội thảo diễn ra trong không khí sôi nổi bởi các câu hỏi được đặt ra cho các tác giả thực thi dự án như: định nghĩa thế nào là Dyskryminacja (phân biệt chủng tộc) trong nhà trường, cái gì là cốt lõi trong quá trình integracja (hội nhập).

Dự án „Tôi là ai?” được coi như sự khởi đầu cho sự quan tâm của xã hội đối với các thanh thiếu niên gốc Việt tại Ba Lan. Những kết quả nghiện cứu được trình bày mang tính khái quát, chỉ dựa trên một số đối tượng được hỏi và trong phạm vi hẹp (ở Warszawa và các vùng phụ cận).Tuy nhiên, những vấn đề nêu ra rất đáng cho chúng ta quan tâm. Thí dụ: Đa số thanh niên được hỏi cho rằng vấn đề phân biệt sắc tộc chúng không gặp phải, chúng luôn cảm thấy vui vẻ an toàn khi chơi với bạn bè người Ba Lan hay người nước nào khác ở Ba Lan. Tuy vậy, do được sống với gia đình, bố mẹ hàng ngày, nên các thanh thiếu niên gốc Việt cảm thấy họ là người Việt Nam hơn là người Ba Lan. Có tới 46% số em được hỏi cho rằng mình là người Việt Nam đích thị, 38% cho rằng mình vừa là người Việt vừa là người Ba Lan, chỉ có 10% cho rằng mình là người Ba Lan (những đối tượng này thường là các em nói kém tiếng Việt hoặc là con lai). Số phần trăm còn lại không biết xếp mình là người Việt hay Ba Lan.

Thanh niên gốc Việt tại Ba Lan chuẩn bị đón mừng năm mới

Các kết quả nghiên cứu cũng cho thấy đa số thanh niên gốc Việt sống ở Ba Lan cảm thấy không có vấn đề nan giải. Chỉ có 3% nói rằng họ bị kì thị. Có tới 70% người Ba Lan được hỏi cho rằng trẻ em người việt có quan hệ và giao tiếp tốt với trẻ em Ba Lan. Trong lời phát biểu trước đông đảo các nhà báo, sinh viên Đỗ An Phương (23 tuổi) khảng định rằng cô được các bạn bè Ba Lan quý mến và chưa bao giờ bị kì thị. An Phương sang Ba Lan theo bố mẹ từ khi mới 3 tuổi, em đã học trong các trường phổ thông ở đây và bây giờ đang học đại học ngành Quản trị Kinh doanh. Sắp tới An Phương sẽ bảo vệ luận án tốt nghiệp và em đang tính sẽ tiếp tục làm nghiên cứu sinh. Bố mẹ Phương muốn em sau này trở về Việt Nam để làm việc nhưng em còn chưa định hướng được mình sẽ sống ở đâu, có thể Ba Lan sẽ là nơi em sống và làm việc suốt cuộc đời. Theo An Phương, những thanh niên gốc Việt sống và học tập ở Ba Lan từ bé, khi về Việt Nam cũng có nhiều khó khăn không chỉ trong công việc mà cả trong cuộc sống đời thường.

Một vấn đề rất quan trọng cũng được nêu lên trong hội thảo là vẫn còn một số ít thanh niên gốc Việt có quan hệ dè dặt với bạn bè Ba Lan. Một phần do các em không thích giao tiếp, nhưng một phần cũng vì các bậc phụ huynh quá khe khắt với con mình. Họ cho rằng những sự giao du của con mình với bạn bè Ba Lan có thể sẽ ảnh hưởng đến học tập hoặc nhiễm các thói ăn chơi không giống người Việt. Ngược lại, có những gia đình do bận rộn với công việc làm ăn đã bỏ mặc con cái trong quan hệ sinh hoạt và học tập hàng ngày. Một số người lo sợ con mình kết hôn với người Ba Lan, điều mà họ cho rằng cuộc sống của con cháu họ sẽ không được hạnh phúc.

Tại quán ăn nhanh của người Việt ở chợ "Sân Vận Động 10 năm"

Người Việt Nam ta có câu: „Vạn sự khởi đầu nan”, thế hệ đầu tiên của người Việt ở Ba Lan đã chứng kiến những sự gian nan vất vả. Họ không than phiền về những điều đó, họ làm việc quên mình và tằn tiện trong chi tiêu. Tất cả cũng chỉ vì để con cháu của họ được hưởng những hạnh phúc mà trẻ em ở Ba Lan nói riêng và ở châu Âu nói chung đang được hưởng. Mong rằng những vấn đề tương tự như đã đề cập trong cuộc hội thảo này sẽ được các cơ quan và tổ chức xã hội ngày càng lưu ý hơn, đặng giúp cho các thế hệ thanh niên gốc Việt tại Ba Lan hòa nhập được tốt hơn.