Lúc tôi 15 tuổi, một ngày khi tôi trên đường từ trường về nhà, một tay đi xe đạp đi ngang qua nhổ nước bọt vào tôi, hét lên: „Cút mẹ mày về Việt Nam!". Tôi cảm thấy điều gì đó đã thay đổi. Tôi cảm thấy niềm tự hào của tôi về những người Ba Lan bị lung lay, bởi vì đây là lầnđầu tiên thay vì gọi tôi là một người Trung Quốc, thì người ta đã công nhận nguồn gốc của mình một cách chính xác.
Ngày hôm nay, một công dân bình bình thường ở Vác- sa- va đều biết rằng khi nói đến từ '”vàng” là ám chỉ người Việt Nam. Nếu bạn sống ở quận Praga, Mokotów, hay trong khu Zęlażna Brama, trung tâm thành phố bạn luôn có thể có một người hàng xóm là người Việt. Sinh viên Vac-sa-va luôn có quán bar Việt Nam yêu thích của mình- quán Vân Bỉnh gần khu ký túc xá Đại học Tổng hợp, quán bar ở bến tàu điện ngầm Mokotowskie, hay trên đường Torwar. Ngay thậm chí món phở và bầu không khí lý thú ở chợ trời Sân vận động đã từng được đề cử vào giải „Wdechy”. Một bà mẹ ở Vac-sa-va cũng luôn nghe từ các con của mình về một cô bé Việt Nam nào đó, ví dụ: „Ania, người luôn luôn có hai điểm cao hơn và thường đạt điểm 5 từ môn tiếng Ba Lan". Người dân Thủ đô có thể chứng kiến người Việt Nam làm đa dạng hóa các cảnh quan văn hóa xã hội của địa phương, hoặc nói rằng người Việt Nam ở đây quá nhiều và chiếm lĩnh, độc quyền hệ thống chợ búa. Nhưng chắc chắn một điều, không có bất cứ ai có thể nói chính xác được số lượng người Việt Nam ở đây, dù có người cho rằng người Việt Nam chiếm 1% dân số Vác-sa-va.
Người bình thường ở Vac-sa-va nay đã biết nhóm người nước ngoài đông đúc nhất đến từ các quốc gia nào. Mặc dù không có gì đặc biệt để nhận ra sự khác biệt, tuy nhiên thực tế là người châu Á mà thường bắt gặp đó là từ Việt Nam, chứ không phải từ Trung Quốc hay Nhật Bản. Đối với dân Ba Lan, nhóm 1% cư dân Thủ đô trên đều sản xuất quần jeans và sử dụng chữ tượng hình. Sự thật là Việt Nam không dùng chữ viết kiểu „đao kiếm”, và tuyệt đại đa số người Việt Nam không sản xuất quần jeans. Vậy thì, người Việt Nam khác gì so với người châu Á khác khi đến Ba Lan?
Người Việt nói tiếng Việt, tuyên bố như vậy thật là tầm thường, nhưng rõ ràng đó là giá trị nổi bật. Bởi vì không phải tất cả mọi người biết một điều, tiếng Việt Nam khác tiếng Trung Quốc và Nhật Bản không chỉ là ngữ pháp, phát âm, nhưng cả bảng chữ cái. Việt Nam không sử dụng chữ tượng hình mà dùng bảng chữ cái Latin „bình thường” abc. Một phần của từ vựng có nguồn gốc từ tiếng Trung Quốc, nhưng nó không có vai trò trong sự hiểu nhau khi giao tiếp nếu như có giữa người Việt Nam và Trung Quốc. Tiếng Việt có nhạc điệu cao hơn tiếng Trung Quốc, đôi khi tiếng Việt có thể so sánh với lời ca khi ai đó hát.
Người Việt nhìn khác với Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Người châu Á có nhiều khả năng nhìn thấy sự khác nhau giữa các dân tộc khu vực. Có một vài sự khác biệt được dựa vào để xác định xem người đó là Nhật Bản, Trung Quốc hoặc nguồn gốc châu Á khác.
Người Việt đến Ba Lan chủ yếu là để kiếm tiền, kiếm tiền và kiếm tiền. Nhưng không có nghĩa là họ luôn muốn kiếm được số tiền khổng lồ- đơn giản, họ muốn kiếm được nhiều hơn và có điều kiện sống tốt hơn so với ở quê hương. Người Nhật thì đến Ba Lan, rất có thể với tư cách là nhà khoa học, nhạc sĩ hoặc doanh nhân, người làm việc trong các công ty lớn.
Rất nhiều người Trung Quốc buôn bán bên cạnh người Việt Nam ở các khu buôn bán. Về mặt lý thuyết, điều này có thể kết hợp hai cộng đồng thành một, nhưng các rào cản như ngôn ngữ và công việc yêu cầu không để lại nhiều thời gian cho họ có cơ hội đến với nhau gần gũi hơn. Bởi vậy, hai cộng đồng này ngoài mối quan hệ trao đổi buôn bán thuần túy thì hầu như là tách biệt.
Người Việt Nam cởi mở hơn nhiều người gốc châu Á khác, bởi vì họ sống ở đây đã lâu và nhiều, Warszawa không làm họ ngại ngùng. Người Việt ở đây quen với người Ba Lan, cảm thấy tự tin hơn và do đó dễ dàng hơn khi liên hệ với cư dân khác của thủ đô. Chúng ta có thể gặp rất nhiều người Việt Nam lớn lên ở đây và nói thông thạo tiếng Ba Lan. Trái với nhiều người châu Á khác, những người chỉ đi ngang qua Ba Lan và ở tạm thời - phần lớn người Việt Nam muốn sống và làm việc ở đây vĩnh viễn.
Sinh viên Việt đang học tập tại các trường Đại học Warszawa là nhóm lớn nhất có gốc từ châu Á. Theo báo cáo từ Phòng Giáo dục thành phố Warszawa, trong năm học 2008/2009 tại Warszawa có 96 SV Việt Nam và 55 SV Trung Quốc. Các bạn trẻ Việt thường chọn trường Đại học Tổng hợp, Trường Đại học Bách khoa,…. Dựa trên kinh nghiệm của bản thân, tôi dám chắc rằng hầu hết bạn trẻ Việt Nam chọn các ngành học Quản trị kinh doanh và Kinh tế. Trong khi đó, SV Hàn Quốc và Nhật Bản thường đến Ba Lan để học tập tại Học viện âm nhạc. Trong năm 2008/2009 tại Ba Lan, có 2.899 người châu Á (lớn nhất tại Đài Loan - 612 người) đến Ba Lan nghiên cứu học tập.
Thường, người Việt Nam không hiểu biết và quan tâm đến âm nhạc. Người Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc có khả năng cảm nhận và sáng tác ra kể cả nhạc cổ điển, nhạc jazz, pop thậm chí r’n’b. Người Việt nói chung thì lại hay đắm mình trong thứ âm nhạc nhạt nhờ về tình yêu và sự khao khát, hoặc trong đám cưới thì gào lên những bài hát ca ngợi chiến tranh, gửi hồn qua những bài hát karaoke để bay về quê hương, làng xóm. Tuy nhiên, hầu hết lớp trẻ Việt Nam nghe nhạc pop và R & B, cảm thấy dị ứng với thứ nhạc thấm đẫm bản sắc dân tộc Việt.
Người Việt nấu ăn tốt hơn và rất ngon. Ở đây cũng phải biết rằng những gì người ta đưa cho bạn trong một quán bar trung bình, đó không phải là ẩm thực Việt Nam – Những người Việt sẽ không bao giờ ăn thứ cám lợn bẩn thỉu đó ở nhà họ. Đừng ngại nói về điều đó- Người Trung Quốc thích đồ ăn béo, và người Nhật thích món không có hương vị. Còn người Việt Nam có thể hoàn hảo kết hợp hương vị của các loại rau thơm tươi và có thể cân bằng giữa thịt và các thành phần món ăn chay. Vị vịt quay Bắc Kinh, hay sushi trên đường Nowy Świat không thể sánh với món phở trên chợ trời Sân vận động khi còn tồn tại.
Một vài sự khác biệt người viết đã đề cập trên, có thể còn chủ quan và chưa đầy đủ nhưng đó là thông tin để những người dân Warszawa nhận biết và nhận biết như thế nào đối với người Việt Nam - là người châu Á, nhưng hoàn toàn khác so với những người gốc Á khác. Trong một thế giới văn minh, mỗi người chúng ta cảm nhận được và tôn trọng tính riêng tư, khác biệt. Chúng ta nên có cái nhìn bình thường, không phân biệt tuổi tác, giới tính, hoặc nguồn gốc dân tộc.
Khi người Ba Lan ra nước ngoài, họ cũng không muốn bị nhầm lẫn với người Nga hoặc người Ukraina. Bất cứ ai sống ở nước ngoài, dù có phàn nàn, chê trách Tổ quốc của mình và các tệ nạn do đồng bào mình gây ra, thì điều đó đều có thể xảy ra với kể cả người Ba Lan, người Mỹ, người Senegal hay người Việt Nam. Không phải tất cả các cư dân Trung và Đông Âu có vẻ bên ngoài giống nhau, ngôn ngữ như nhau nhưng đôi khi trông họ có vẻ là khách từ vùng Viễn Đông hay phương Tây tới. Cũng như người ta có thể nói về sự tồn tại điều gì đó trong tinh thần Slaver, hoặc văn hóa Á Đông một cách chung chung, nhưng chính những đặc điểm riêng biệt của từng cá nhân thể hiện sự khác biệt trong đám đông mới tạo nên cá tính riêng biệt của mình.
Đàm Vân Anh (nguồn Vietinfo.eu)