Tại Ba Lan, người ta càng ngày càng dễ dàng nhận ra cộng đồng Việt Nam. Điều đó thấy rõ trong các trường Vác Sa Va, nơi trẻ em Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong giới học sinh. Mặc dù có nhiều học sinh Việt Nam, thế nhưng các truờng học vẫn không nhận ra những khó khăn của chúng, bố mẹ thì không có khả năng để giúp đỡ con cái mình giải quyết vấn đề này. Những khó khăn đó có thể xuất phát từ nhiều lý do ví dụ, cách tiếp cận với việc học hành khác nhau hoặc với việc bị bỏ rơi.
Phóng viên nhà báo nổi tiếng Ba Lan Ryszard Kapuściński đã viết trong một quyển sách của mình: „Chúng ta coi Người Khác biệt là người lạ (nhưng Người Khác Biệt không nhất thiết có nghĩa là – xa lạ, là đại diện của" lòai" khác), điều quan trọng nhất là – người đó được coi là mối đe doạ.” Chúng ta thường cho rằng người khác biệt là mối đe dọa vì chúng ta không biết người đó và vì vậy thường phân biệt đối xử với họ. Vấn đề này thể hiện rõ nhất ở những nơi mà người Ba Lan và người Việt Nam không tiếp xúc với nhau. Trẻ em thường ít nói về những khó khăn ở trường học hoặc chẳng nói gì về điều đó, bố mẹ thì lại ít khi gặp thầy cô giáo do không nói được tiếng Ba Lan. Cũng chính vì thế một lỗ hổng thông tin xuất hiện và các thầy cô giáo không biết làm gì để giúp đỡ chúng.
Nhưng hiện nay có dự án „Tôi là ai?” của Ewa Grabowska. Mục đích của dự án này là tìm hiểu về cuộc sống và cách thức mà những người trẻ tuổi Việt Nam hòa nhập vào xã hội Ba Lan, về những khó khăn của chúng và cũng muốn biết họ coi mình là ai: là người Việt Nam, hay là người Ba Lan v.v. Chúng tôi quan tâm đến các thanh thiếu niên có bố mẹ là người Việt Nam hoăc một nửa (bố hoặc mẹ) là người Việt Nam. Hội Người Việt Nam tại Ba Lan „Đòan Kết và Hữu Nghị” quyết định thực hiện dự án nghiên cứu này để chỉ ra cho bố mẹ người Việt Nam biết con cái họ có những khó khăn gì và ở mức độ nào. Nhờ có dự án này, các cơ quan Ba Lan quan tâm đến những vấn đề trẻ em Việt Nam ở Ba Lan sẽ biết được những khó khăn của trẻ thuộc phạm vi nào. Do đó sẽ có dịp để chuẩn bị những chương trình hỗ trợ trẻ em có hiệu lực. Cuối cùng dự án này lại sẽ giúp cho các bậc cha mẹ.
Dự án được kéo dài đến cuối tháng 6 năm 2010. Hiện nay chúng tôi đang có những cuộc phỏng vấn các bậc người cha mẹ và con cái. Chúng tôi sắp có cuộc điều tra với thanh thiếu niên. Kết thúc việc nghiên cứu này chúng tôi sẽ có một báo cáo. Trong báo cáo này mọi ngươi đều có thể đọc về kết quả của nghiên cứu. Chúng tôi sẽ chuyển báo cáo này cho các trường học và các cơ quan chức năng muốn biết thêm về cuộc sống và khó khăn trong vấn đề hội nhập của những người trẻ tuổi Việt Nam tại Ba Lan. Kết quả của dự án này sẽ được đưa ra thế nào? Báo cáo này sẽ nói chung về cuộc sống của thanh thiếu niên Việt Nam ở Vác Sa Va. Báo cáo này sẽ đề cập đến những vấn đề thí dụ như bao nhiêu phần trăm thanh thiếu niên Việt Nam gặp khó khăn ở trường hoặc ở nhà của mình, chúng thấy khó khăn nào quan trọng nhất, khi gặp khó khăn thì chúng làm gì vv. Trong báo cáo này chúng tôi cũng sẽ đưa ra những góp ý cho các cơ quan chức năng, các thầy cô giáo và các bậc phụ huynh để trao đổi.
Chúng tôi chắc chắn rằng dự án này là một trong số ít dự án nghiên cứu về người Việt mà mục đích của nó không chỉ là việc nghiên cứu mà còn là việc tìm ra phương pháp có hiệu lực nhất để giúp đỡ thanh thiếu niên Việt Nam. Nghiên cưú này sẽ giúp các thấy cô giáo hiểu biết hơn và hỗ trợ cho các học sinh của mình trước việc bị phân biệt đối xử cũng như các vấn đề khác mà các học sinh Việt Nam gặp phải.
Ewa Grabowska