 |
| Chuyên cơ Tu-154 của Ba Lan |
Tờ "Gazeta Wyborcza " vừa đăng bài điểm lại một số sự việc diễn ra trước khi chiếc chuyên cơ Tu-154 của tổng thống Ba Lan gặp nạn lúc 8 giờ 56 phút sáng 10 tháng Tư năm 2010 trong lúc cố gắng hạ cánh xuống sân bay ở Smoleńsk. Tổng thống Lech Kaczyński, phu nhân và một số linh mục, nghị sĩ Quốc hội, quan chức cấp cao, đại diện các gia đình nạn nhân Katyń, tướng lĩnh quân đội, phi hành đoàn ..., tổng cộng 96 người đã thiệt mạng.
Phần I. Trước chuyến bay
Ngày 3 tháng Hai. Hãng thông tấn Nga ITAR-TASS đưa tin, Thủ tướng Nga Vladimir Putin mời Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk sang dự lễ kỷ niệm 70 năm vụ thảm sát Katyń. „Thủ tướng Tusk đã cảm ơn và vui vẻ nhận lời mời” - ITAR-TASS viết.
Ngày 4 tháng Hai. Nhận được thông tin trên, Tổng thống Lech Kaczyński phản ứng bằng tuyên bố: - Tôi rất mừng là ngài Thủ tướng sẽ đến Katyń, nhưng người đại diện tối cao của Cộng hòa Ba Lan là Tổng thống, cho nên tôi cũng sẽ có mặt tại đó. Tôi hy vọng là tôi sẽ nhận được thị thực.
Ngày 9 tháng Hai. – Nếu ngài Tổng thống muốn có mặt ở Katyń thì ngài sẽ đi đến đó. Nhưng với từ cách cá nhân, tôi có thể khuyên ngài làm khác – người đứng đầu ngành ngoại giao Ba Lan, ông Radosław Sikorski nói. Ông kêu gọi Tổng thống „hãy để việc đi dự lễ kỷ niệm vụ thảm sát Katyń cho Thủ tướng và không nên tạo ra những sự việc khiến mọi người dễ hiểu theo nhiều nghĩa”. Ông chỉ ra rằng Tổng thống có thể đại diện cho Ba Lan trong đợt kỷ niệm ngày kết thúc chiến tranh thế giới thứ II ở Maxkva vào mồng 9 tháng 5 năm nay.
Ngày 20 tháng Hai. Đại sứ Nga Vladimir Grinin tuyên bố rằng ông không nhận được thư của Tổng thống Kaczyński liên quan đến việc Tổng muốn có mặt trong lễ kỷ niệm tại Katyń. Văn phòng Tổng thống nói đã gửi thư từ ngày 27 tháng Một.
Ngày 21 tháng Hai. Đại sứ Grinin cải chính rằng ông đã nhận được thư, nhưng trong thư „không thấy có những đề nghị cụ thể”.
Ngày 22 tháng Hai. Bộ trưởng Ngoại giao kêu gọi kết thúc tranh cãi. – Chúng tôi xin tuyên bố và chúng tôi trân trọng khẳng định là một khi ngài Tổng thống muốn đi, Chính phủ, và đặc biệt là Bộ Ngoại giao, sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi để Tổng thống đi – ông Sikorski nói.
Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Tổng thống Władysław Stasiak nói với các nhà báo rằng Tổng thống và Thủ tướng sẽ không cạnh tranh nhau trong vấn đề tưởng niệm các nạn nhân Katyń.
Hai phái đoàn
Ngày 3 tháng Ba. Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Thủ tướng Tomasz Arabski tuyên bố kết thúc tranh cãi – Một khi Thủ tướng Putin đã mời Thủ tướng Tusk, thì Thủ tướng Ba Lan sẽ có mặt để cùng Thủ tướng Nga trong các hoạt động kỷ niệm vào ngày 7 tháng Tư. Ngài tổng thống Kaczyński sẽ đến đó 3 ngày sau để dự lễ kỷ niệm đặc biệt do Văn phòng Tổng thống phối hợp với „Hội đồng Tưởng niệm Chiến tranh và Đày đọa” tổ chức.
Từ thời điểm đó việc xác định danh sách những người sẽ đi bắt đầu được triển khai.
Thủ tướng và những người đi cùng ông sẽ bay bằng chiếc chuyên cơ của Tổng thống và Chính phủ, tức chiếc Tu-154 M. Máy bay Jak-40 sẽ chở nhóm công tác „Ba Lan-Nga về Các vấn đề khó giải quyết” (gồm 14 người). Máy bay quân sự CASA chở Đội danh dự quân đội Ba Lan (11 người).
Cuối cùng trên chuyến bay của Thủ tướng chốt lại danh sách 49 người, trong đó có 9 bộ trưởng, 11 nghị sĩ và thượng nghị sĩ (nhiều nhất là của PO – 5 người), các quan chức cao cấp của Văn phòng Chủ tịch hội đồng bộ trưởng. Khách mời của Thủ tướng (gồm 19 người) là những người đứng đầu các tôn giáo cùng cựu tổng thống Lech Wałęsa, cựu thủ tướng Tadeusz Mazowiecki, đạo diễn điện ảnh Andrzej Wajda và nhà sử học Norman Davies.
Ngày 10 tháng 4 Tổng thống cũng bay bằng chuyên cơ Tu-154 M. Trên chuyến bay này có 96 người, gồm cả phi hành đoàn và đội bảo vệ Tổng thống. Một ngày trước đó 460 người (gồm đại diện các gia đình nạn nhân Katyń và những người khác) đã khởi hành bằng tàu hỏa đến Katyń.
Trong thành phần đoàn – ngoài đại diện các giới các ngành liên quan đến Katyń như các vị linh mục, các mục sư của quân đội và tư lệnh các quân binh chủng của quân đội – còn có 18 nghị sĩ (nhiều nhất của PiS – 7 người). Thêm vào đó là Người phát ngôn về Quyền công dân và lãnh đạo Viện Tưởng niệm Quốc gia, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước – những người được bầu vào các chức vụ này từ thời chính phủ của đảng PiS. Trong cả hai bản danh sách, của chính phủ và của tổng thống, cùng có tên 3 người: Andrzej Przewoźnik (Thư ký ROPWiM -Hội đồng Tưởng niệm Chiến tranh và Đày đọa, Andrzej Kremer (Phó quốc vụ khanh Văn phòng Hội đồng bộ trưởng i Mariusz Kazana (Vụ trưởng Vụ lễ tân Bộ ngoại giao). Trong cả hai chuyến bay đều có các ông Andrzej Sariusz-Skąpski (Đại diện các gia đình nạn nhân Katyń) và trung tá Jarosław Florczak (Cục Cảnh vệ).
Danh sách „đoàn bay cùng tổng thống” do Văn phòng Tổng thống Kaczyński và ROPWiM lập. Có 9 chỗ dành cho các nghị sĩ và thượng nghị sĩ không phải người thuộc đảng PiS. Bản danh sách này thay đổi cho đến ngày bay (cũng giống như trong trường hợp chuyến bay của Thủ tướng).
Trong danh sách của đảng PiS có chỗ cho Jarosław Kaczyński (nhưng ông này phải ở lại vì mẹ ốm) cho nên Zbigniew Wassermann đã đi thay ông. Trong danh sách của PSL (Đảng Nông dân) có tên ông Stanisław Żelichowski, nhưng ông nhường lại cho ông Wiesław Woda. Ông Jan Ołdakowski (PiS) và hai cán bộ của ông đã từ chối đi để nhường lại chỗ cho thành viên một số gia đình nạn nhân Katyń.
- Cho đến đêm thứ 6 rạng ngày thứ 7, thượng nghị sĩ Stanisław Zając (đảng PiS) vẫn đòi phải có chỗ cho mình trên máy bay. Các trường hợp tương tự như thế rất nhiều. Bà Kasia Doraczyńska (phó vụ trưởng một vụ của Văn phòng Tổng thống) lẽ ra phải đi tàu hỏa, nhưng vì không muốn để con nhỏ ở nhà 2 ngày liền nên Bộ trưởng chủ nhiệm Văn phòng Tổng thống đã nhường cho bà đi máy bay – một người trong Văn phòng Tổng thống kể.
- Tất cả đều muốn đi máy bay. Mọi người đấu tranh quyết liệt để có chỗ trên chuyên cơ – Chủ tịch Thượng viện Bogdan Borusewicz khẳng định. Ông cũng đã tiết lộ bí mật rằng có tới mấy chục thượng nghị sĩ nhờ ông làm việc này.
Chiếc máy bay thứ 2, Jak-40 được dành riêng cho các nhà báo. – Mọi lần họ luôn bay cùng Tổng thống, nhưng lần này thì không vì thiếu chỗ. Chúng tôi cũng đã thảo luận: cho họ đi cùng hay để bay chuyến khác – người của Văn phòng Tổng thống mà chúng tôi đã có dịp chuyện trò, cho biết.
Đội bay của bên quân sự, trang bị máy bay và sân bay chất lượng tồi ...
Đội bay điều khiển máy bay của Tổng thống gồm những phi công giàu kinh nghiệm.
Chỉ huy đội bay, cơ trưởng Arkadiusz Protasiuk (36 tuổi) là phi công đẳng cấp cao. Anh đã lái chủ yếu loại máy bay này. Trong tổng số 3528 giờ đã bay của mình, anh đã có 2937 giờ ngồi trong buồng lái Tupolev (theo chuẩn của bên quân đội thì đó là số giờ bay khá lớn mặc dù không thể đem nó so sánh với các phi công dân sự bay đường dài được).
Phi công thứ hai, thiếu tá Robert Grzywna (cùng tuổi với Protasiuk) là phi công hạng 1, đã có 1939 giờ bay. Với danh nghĩa phi công Tu-154 anh đã bay trên không được 506 giờ.
Người ít kinh nghiệm hơn về loại máy bay này là hoa tiêu, trung úy Artur Ziętek (34 tuổi) - 1069 giờ bay, trong đó bay Tu-154 mới có 59 giờ.
Cơ trưởng Protasiuk đã quen với sân bay Siewiernyj ở Smoleńsk. Anh đã hạ cánh ở đó ngày 7 tháng Tư với danh nghĩa là phi công thứ hai trên máy bay của Thủ tướng Tusk. Theo đại tá Bartosz Stroiński, người hôm đó chỉ huy đội bay, trong chuyến bay đó, chính Protasiuk đã nói chuyện với trạm giám sát bay. Anh thông thạo tiếng Nga cho nên khi đó không gặp khó khăn gì về vấn đề hoa tiêu. Anh đã bay đến thủ đô tất cả các nước châu Âu và Afganistan, nơi mà điều kiện cho máy bay hạ cánh rất phức tạp.
Tu-154 M được sản xuất vào năm 1990 r. Mùa đông năm ngoái nó được đại tu ở Nga. Các chuyên gia Ba Lan nhận lại máy bay ngày 7 tháng Một. Máy bay đã qua tất cả các thủ tục về mặt kỹ thuật. Trước chuyến bay đến Smoleńsk, theo sự bảo đảm của lãnh đạo Trung đoàn không quân 36, máy bay đã qua kiểm tra kỹ thuật định kỳ và bay thử nghiệm chuẩn.
Máy bay được lắp đặt tất cả các thiết bị hoa tiêu mới nhất có thể có cho loại máy bay này – trong đó có hệ thống cảnh báo các vật cản, radio đo độ cao (một loại rada thông báo các trở ngại phía trước máy bay với độ chính xác đến 1 mét) và máy đo áp suất không khí. Trong quá trình bay đến Smoleńsk, máy bay chịu sức nặng hầu như tối đa.
Theo các phi công đã từng hạ cánh 3 ngày trước đó ở sân bay Smoleńsk, sân bay này thuộc loại khó hạ cánh do trang bị của nó ít hiện đại và do những điều kiện thời tiết khí hậu ở đó – xung quanh là các khu vực ẩm ướt luôn tạo thuận lợi cho sương mù hình thành, trong ngày xảy ra tai nạn quanh sân bay vẫn còn tuyết phủ.
Nhưng các phi công cũng đã chỉ ra những ưu điểm của sân bay này - ở khu vực xung quanh không có những vật cản về địa hình. Đường băng dài 2 500 m, mặc dù không thật phẳng phiu, song – như họ nhấn mạnh – đạt chuẩn tối thiểu.
Theo lời giải thích của đại tá Stroiński, Siewiernyj là sân bay quân sự nhưng cho phép các máy bay dân sự sử dụng. Trang bị của nó khiến mọi người liên tưởng đến các sân bay quân sự Ba Lan cách đây 10 năm. Ở sân bay này có 2 đài chỉ huy, một gần, một xa – để dẫn đường cho máy bay hạ cánh) và một rađa hướng dẫn hạ cánh chính xác. Không có hệ thống ILS, tức là hệ thống giúp hạ cánh an toàn thậm chí trong những điều kiện vô cùng khó khăn.
Phần 2. Cất cánh muộn
Vào lúc 7 giờ 23 (một số nguồn tin nói lúc 7 giờ 28) – máy bay cất cánh. Tại sao máy bay không cất cánh đúng giờ?
Ngày 10 tháng Tư. Các vị khách của tổng thống phải có mặt ở phần sân bay quân sự của Okęcie trong khoảng thời gian từ 6 giờ đến 6 giờ 10 phút. Giờ máy bay cất cánh dự định vào lúc 7 giờ, thời gian quay về Varsava là 18 giờ.
Hành khách ngồi vào chỗ theo đúng quy định lễ tân. Ở một trong ba phòng khách của máy bay, gần buồng lái nhất – Maria và Lech Kaczyński.
Ở phòng thứ hai: Ryszard Kaczorowski, Jerzy Szmajdziński, Krystyna Bochenek, Krzysztof Putra, các bộ trưởng của Văn phòng Tổng thống: Aleksander Szczygło, Władysław Stasiak, Paweł Wypych.
Ở phòng thứ ba có 18 người – gồm tướng lĩnh và quan chức cao cấp nhà nước. Những thành viên còn lại ngồi ở phần dành cho hành khách bình thường của máy bay.
Vào lúc 7 giờ 23 (một số nguồn tin nói lúc 7 giờ 28) – máy bay cất cánh.
Tại sao máy bay không cất cánh đúng giờ? – Không phải vì lý do kỹ thuật – trung tá Robert Kupracz, Trưởng phòng Báo chí của Bộ tư lệnh không quân bảo đảm.
Theo các nguồn tin của "Gazety", có chuyện đó là vì Tổng thống có mặt ở sân bay muộn, do đêm hôm trước ông đã chuyện trò với các cán bộ của mình đến tận khuya. Trong số những cán bộ này lẽ ra phải có bà Zofia Kruszyńska-Gust, Phó văn phòng Phủ tổng thống. Bà là người duy nhất có tên trong danh sách nhưng không ra sân bay, nên đã thoát chết. Chánh văn phòng Maciej Łopiński đã không trả lời câu hỏi của chúng tôi về nguyên nhân Tổng thống đến muộn. – Tôi không thể nói chuyện thêm vì tôi còn phải tham dự đám tang tiếp theo – ông nói.
- Tôi xác nhận sự việc Tổng thống là người cuối cùng bước vào khoang máy bay – thiếu tá Dariusz Aleksandrowicz, người phát ngôn của Cục cảnh vệ nói, - Nhưng quy định ngoại giao là như vậy – Tổng thống bao giờ cũng là người cuối cùng bước vào khoang máy bay.
- Thường thì Tổng thống đến sân bay vào phút cuối cùng – Phó cục trưởng Cục cảnh bệ, ông Witold Waszczykowski nói với „Gazeta”. – Giờ ghi trong kế hoạch chuyến đi mà vụ lễ tân chuẩn bị chỉ mang tính ước lệ. Các nhà chính trị bay chuyên cơ là để không phụ thuộc vào giờ bay.
Ông Waszczykowski nhớ lại là vào năm 2008 , khi ông cùng Tổng thống Lech Kaczyński đến Macedonia dự cuộc gặp thượng đỉnh các nước Bancăng với Thổ Nhĩ Kỳ: - Buổi sáng Tổng thống nhận thấy là chúng tôi phải khẩn trương cất cánh vì chúng tôi còn có cuộc gặp những người lính Ba Lan ở Kosovo. Và sự thay đổi đó đã không gặp trở ngại gì.
- Không thể nói như thế là đến chậm - đại tá Wiesław Grzegorzewski, Vụ trưởng Vụ báo chí Bộ quốc phòng nói. Theo ý kiến của ông, „giờ cất cánh đi Smoleńsk nằm gọn một cách lý tưởng trong khoảng thời gian trống của hàng không”.
Thời gian trống của hàng không là thời gian trong đó máy bay phải cất cánh để bảo đảm hạ cánh đúng kế hoạch và có hành lang tự do trên không.
Vào lúc 7 giờ 22 phút – trên sân bay ở Smoleńsk máy bay Jak-40 chở các nhà báo hạ cánh. Nó cũng cất cánh muộn giống như máy bay của Tổng thống – lẽ ra cất cánh lúc 5 giờ, nhưng tận 5 giờ 29 phút mới cất cánh.
Máy bay của Thủ tướng ba hôm trước cũng cất cánh muộn 50 phút.
Phần 3. Thời tiết đã thay đổi như thế nào
Có phải việc máy bay tổng Thống cất cánh muộn đã góp phần gây ra tai nạn không? Chúng ta biết rằng phi công nửa giờ trước khi cất cánh đã nhận được thông tin sơ bộ về dự báo thời tiết ở Smoleńsk. Thông tin thứ hai – là thông tin về khả năng đang xấu đi của điều kiện thời tiết khu vực thành phố Smoleńsk - phi công nhận được khi đang bay trên bầu tời Białorus (Bạch Nga).
Vào lúc 8 giờ 46 phút (10 phút trước khi chuẩn bị hạ cánh) – các phi công nhận được từ trạm giám sát bay lời gợi ý rằng điều kiện hạ cánh rất xấu, sương mù đang dày đặc lên, cho nên cần hạ cánh tại sân bay dự phòng. Đó là thông tin do phía Nga đưa ra. Điều kiện đó là – nhiệt độ 0,9 độ C, độ ẩm không khí 100 phần trăm, trời nhiều mây, sương mù, tốc độ gió 3 m/s, tầm nhìn khoảng 500 m nhìn từ trạm giám sát.
Theo chuẩn của ngành hàng không dân dụng, các điều kiện tối thiểu để có thể hạ cánh trên các sân bay loại này là tầm nhìn ít nhất phải đạt 800 m nhìn từ độ cao 60 m. Điều đó có nghĩa là phi công phải nhìn thấy mặt đất và tầm nhìn của anh ta phải được 800 m.
Tất cả cho thấy khi chuẩn bị hạ cánh, các phi công Ba Lan nói chung không nhìn thấy đất, còn khi đánh giá độ cao, họ đã sử dụng những thiết bị ở trên khoang máy bay.
Nhân viên giám sát bay của sân bay Siewiernyj, Paweł Plusin, người đã dẫn đường cho máy bay của Tổng thống, trong cuộc trao đổi với trang portal life.news.ru (nội dung cuộc trao đổi này đã đăng trên "Gazecie" ngày 12 tháng 4) đã nói không úp mở: - Tôi nhìn thấy là thời tiết bắt đầu xấu đi. Tôi đề nghị họ hạ cánh ở sân bay dự phòng. Họ đã từ chối.
Có hai sân bay dự phòng được xác định trước là sân bay ở Mińsk của Białorus, cách Smoleńsk 305 km (theo đường chim bay) hoặc sân bay Witebsk – cách Smoleńsk 130 km. Đi ô tô từ đó đến Katyń phải mất vài giờ. Chắc chắn sẽ muộn giờ dự lễ kỷ niệm, vì thời điểm bắt đầu buổi lễ là 9 giờ 30 phút.
Marcin Wojciechowski, phóng viên "Gazety", người đã hạ cánh ở Smoleńsk bằng máy bay Jak-40 một giờ rưỡi trước vụ tai nạn máy bay Tổng thống nói rằng khi đó tầm nhìn chưa đến mức quá tồi: - Vẫn nhìn thấy mấy trăm mét đường băng, những hàng cây hai bên thì không rõ lắm, phía trên sân bay có những đám mây màu sữa tạo thành lớp đệm ở độ cao khoảng 30 m. Tôi nhớ là bỗng nhiên từ lớp mây đó bay vút lên chiếc máy bay Nga IL-76, nó đã quyết định thử hạ cánh nhưng lập tức bay lên khỏi đường băng và biến mất.
Nhưng theo ý kiến của các phi công mà „Gazeta” đã trao đổi, cái nhìn của người đứng dưới mặt đất khác cái nhìn của người ở phía trên, nhìn từ buồng lái máy bay. Những người trao đổi với chúng tôi không thể đánh giá được, liệu khi máy bay Tupolev của Tổng thống hạ thấp độ cao sớm hơn để hạ cánh thì có thay đổi được gì không.
Theo các nguồn tin của chúng tôi từ Bộ quốc phòng, Ủy ban điều tra bối cảnh tai nạn đang kiểm tra xem, liệu sự hạ cánh chậm trễ có phải có nguyên nhân từ việc các phi công đã cố chờ đến lúc thời tiết được cải thiện không.
Mặc dù máy bay cất cánh chậm, song phái đoàn của Tổng thống vẫn còn mấy chục phút dự trữ. Ngần ấy thời gian đủ để đi từ Smoleńsk đến Katyń, vì chỉ cần 20 phút.
Phần 4. Mấy phút trước khi xảy ra tai nạn
Chuyện gì đã xảy ra trong những phút cuối cùng ở buồng lái của các phi công và trên khoang máy bay – cuộc điều tra của Viện công tố sẽ đưa ra lời giải. Hiện tại chưa có gì bảo đảm chắc chắn về chuyện máy bay đã lượn vòng phía trên sân bay bao lâu cũng như nó đã tìm cách hạ cánh bao nhiêu lần.
Nhìn vào kế hoạch chuyến bay của phái đoàn Thủ tướng Tusk (ngày 7 tháng Tư) có thể thấy thời gian bay là 70 phút. Thời gian dành cho chuyến bay trở về cũng thế. Đó là thời gian chuẩn cho một chuyến bay bình thường trên tuyến bay này. Từ Trung tâm Thông tin của chính phủ, chúng tôi được biết, trong thực tế, chuyến bay của Thủ tướng Tusk kéo dài 80 phút.
Máy bay của Tổng thống rơi sau 93 phút kể từ thời điểm cất cánh. Có nghĩa là nó đã bay lâu hơn chuyến bay của thủ tướng 13 phút và lâu hơn 23 phút so với kế hoạch bay bình thường vẫn dự kiến. Tại sao có sự chênh lệch này? – Sự khác biệt về thời gian giữa các chuyến bay của cùng một chiếc máy bay trên cùng một đường bay có thể có nguyên nhân từ ảnh hưởng khí hậu, chẳng hạn như sức gió và hướng gió, những thứ tác động trực tiếp đến tốc độ máy bay – trung tá Kupracz, Bộ tư lệnh không quân, giải thích.
Một phiên bản đáng tin cậy nhất nói rằng máy bay đã lượn ba lần, nhưng cố gắng hạ cánh thì chỉ có một. Đó là lời khẳng định của một trong những người đã được trích dẫn ở trên là là Paweł Plusin. Theo tường thuật của ông, phi công đã nói là sẽ cố gắng hạ cánh, còn nếu không được thì sẽ cho máy bay nhằm hướng sân bay dự phòng.
Ngay sau khi xảy ra tai nạn, cũng đã có người tung tin rằng phi công có thể bị gây sức ép phải hạ cánh mặc dù đã được cảnh báo về điều kiện thời tiết không thuận lợi. Họ nhắc lại vụ việc xảy ra tháng 8 năm 2008 trong khi Tổng thống Kaczyński có chuyến đi nhằm mục đích can thiệp về ngoại giao trong thời gian xảy ra xung đột giữa Nga và Gruzjia. Phi công lái Tu-154, cơ trưởng Grzegorz Pietruczuk đã không đồng ý hạ cánh ngoài kế hoạch tại Tbilisi, bởi vì thủ đô của Gruzja khi đó đang có chiến sự.
Mặc dù có sự thúc giục của tổng thống, phi công đã không tuân lệnh ông. Ngay trên khoang máy bay, Tổng thống đã nói với các nhà báo: „Đã quyết định làm cơ trưởng thì không nên nhát quá”. Sau đó nghị sĩ quốc hội Karol Karski của đảng PiS đã gửi thống báo cho Viện công tố về viên phi công này.
Liệu có xảy ra trường hợp tương tự như vậy không, chỉ có điều khác biệt là viên phi công lần này chịu phục tùng? Tổng công tố Andrzej Seremet ngay từ những ngày đầu tiên sau khi xảy ra tai nạn đã nói rằng trong các hộp đen tìm thấy của máy may không có đoạn băng nào ghi lại bằng chứng về chuyện đã có sức ép về phía phi hành đoàn. Nhưng – như viện công tố cho biết – nội dung các băng ghi âm chúng ta không thể biết được ngay.
- Nhiều lần tôi lái máy bay cho Tổng thống, nhưng chưa bao giờ có chuyện ông gây sức ép lên tổ lái. Nói chung ông không vào buồng lái. Ngay sau khi máy bay cất cánh, có lệnh bỏ thắt lưng an toàn, ông thường cởi comple ra và đi đến khoang dành riêng cho các bộ trưởng để chuyện trò – ông Witold Waszczykowski bảo đảm..
 |
| Khám nghiệm hiện trường nơi xảy ra tai nạn |
Lúc đó là 8 giờ 20. Theo ông Bielan, Tổng thống nói rằng "tất cả mọi chuyện đang diễn ra như nó phải diễn ra ", và rằng khoảng hơn chục phút nữa cả đoàn sẽ hạ cánh.
Vào lúc 8 giờ 56 phút – chiếc máy bay của Tổng thống trong khi chuẩn bị hạ cánh, đã phạt đứt mấy ngọn cây và rơi cách đường băng 350 m.
* tất cả thời gian ghi trong bài là thời gian tính theo giờ Ba Lan(Nguồn: Gazeta Wyborcza -Bogdan Wróblewski: Lot PLF 101 – Rekonstrukcja)
Nguyễn Chí Thuật dịch