Ản h : Bà Hendryka phát biểu nhân lễ kỷ niệm 30 năm „Solidarność”
Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập công đoàn Đoàn Kết - „Solidarność” đã được nhà nước Ba Lan tổ chức trọng thể tại Hội trường lớn thành phố Gdynia. Công đoàn Đoàn kết (lúc đó được cho phép hoạt động tự do không bị kiểm soát) bắt đầu từ những thắng lợi của công nhân đóng tầu vùng biển suốt những năm 70. Tới dự lễ kỷ niệm có Tổng thống Bronisław Komorowski, Thủ tướng Donald Tusk, Chủ tịch QH châu Âu Jerzy Buzek, Chủ tịch đảng PiS Jarosław Kaczyński, Đại sứ Mỹ ở Ba Lan Lee A. Einstein ( thay mặt TT Barack Obama đọc lời chúc mừng "Solidarności"). Tuy nhiên cựu TT Wałęsa – thủ lĩnh đầu tiên của „S” và nhiều người sáng lập khác đã vắng mặt.
Thủ tướng Tusk đã có bài phát biểu, ông nói: „ Ý tưởng tốt đẹp của „Solidarność” là: Mọi người tìm thấy điều tốt đẹp trong mỗi người. Vì thế 10 triệu người đã từng có mặt trong „Solidarność”. Nhưng nay 9 triệu người đã tách khỏi „Solidarność”. Vì Sao vậy? „. Sau bài phát biểu của Thủ tướng đã có nhiều tiếng huýt sáo.
Ông Jarosław Kaczyński đến muộn trong vai trò đại diện cho cựu Tổng thống Lech Kaczyński. Trong bài phát biểu của mình J. Kaczyński phê phán chính phủ hiện tại và nhắc lại: „ Vào tháng 8 năm 1980, những người biểu tình muốn ép nhà cầm quyền nhượng bộ nhiều hơn, nhưng nhiều cố vấn đã chặn lại” (ông không nêu tên các cố vấn đó). Phát biểu của ông được hội trường vỗ tay, ủng hộ.
Nhiều ý kiến khác phê phán đường lối của „Solidarność” không khác gì đường lối của một đảng chính trị, làm cho mục đích và uy tín ngày càng sai lệch và giảm sút. Hồng y địa phận Gdańsk- Tadeusz Gocłowski nói: „Mọi người mong muốn lễ kỷ niệm là ngày hội, trái lại bị nhiều người phá vỡ bầu không khí vui vẻ, quên đi tình sâu nghĩa nặng”. Ông nhắc lại lời Giáo hoàng: Công nhân không nên can thiệp vào chính trị. Lãnh tụ đầu tiên Wałęsa của „S” vắng mặt „có thể ông ấy cảm thấy hài lòng khi không tham gia vào sự kiện khá buồn này”.
Chủ tịch Thượng viện Bogdan Borusewicz thì nhận xét: „ Buổi lễ hôm thứ 2 thật ồn ào trong không khí „hận thù bị bóp méo”. Công đoàn Đoàn kết bị tổn thương”.
Sự kiện gây ồn ào nhất, gây phản ứng nhất là phát biểu của của một cựu thành viên sáng lập „Solidarność” bà Henryka Krzywonos. Bà là nhân viên lái tầu điện lúc đó - một công nhân với đúng nghĩa của nó, không phải là người làm chính trị. Bà nói: „ Các vị huýt sáo Thủ tướng Tusk, một người lúc ấy làm việc cho các ngài, cùng với các ngài, là bạn của chúng ta. Cần phải biết trân trọng nhau”. Dù nhiều lần Chủ tịch „S” Janusz Śniadek định ngắt lời bà nhưng bà phản ứng. Bà quay sang ông Kaczyński: „Tôi tha thiết đề nghị ông không kích động mọi người để chống đối lẫn nhau. Tôi rất thông cảm với nỗi đau của gia đình ông, nhưng ông cũng nên thông cảm với nỗi đau của người khác, để họ được sống bình thường, những gì mà ông làm, đã xúc phạm tôi. …Chính ông đang phá đi sự trân trọng đối với Lech Kaczyński. Tôi không thể nghe những điều bịa đặt của ông và Śniadek. …Ngài J. Kaczyński lúc ấy không có mặt ở xưởng đóng tầu”. Ông Kaczyński chỉ biêt thanh minh lại: „ bà Henryka Krzywonos chắc đã có hiểu lầm tôi”. Dư luận chung đánh giá phát biểu của bà Henryka Krzywonos là thẳng thắn và dũng cảm. Hồng y giáo chủ Gocłowski thừa nhận điều bà Henryka nói người Ba Lan đang bị chia rẽ là đúng.
Cựu tổng thống Wałęsa tẩy chay buổi lễ, ông giải thích rằng ông bị mệt, thực chất ông muốn được yên phận. "Chcę mieć święty spokój". Cựu Bí thư thứ I TƯ Đảng CNTH Ba Lan thời PRL ông Tadeusz Fiszbach từng tham gia các cuộc thoả thuận „Porozumieia Sierpniowe” (thỏa thuận tháng 8) nói: „tôi nghiêng mình trước những người sáng lập „Solidarności”, những khó khăn trong đàm phán có nhiều lý do, không chỉ riêng của Ba Lan, có tính lịch sử và phạm vi rộng hơn. Khó khăn nhất là „ các tổ chức công đoàn được hoạt động tự do, bỏ việc kiểm soát”. Phong trào công đoàn Đoàn Kết „Solidarność” đã đi vào lịch sử”.
Cũng tồn tại nhiều vấn đề chưa được sáng tỏ. Nhưng nhân dân Ba Lan luôn đánh giá rằng: không có „Solidarność” thì không có Ba Lan tự do và Ba Lan tự do luôn gắn với tên gọi „Solidarność”.
Xuân Nhung