Gần đây tôi thường xuyên được tổ chức International Organization for Migration kết hợp cùng Departament Polityki Migracyjnej của Bộ Nội vụ và Hành chính mời đến tham dự thảo luận về Bộ luật mới về người nước ngòai và đường lối chính trị của CH Ba Lan về vần đề cho người nước ngòai vào nhập cư.
Như chúng ta đã biết, sau khi Ba Lan vào Liên minh Châu Âu thì nói chung các chính sách cũng đều phải tuân thủ theo một số nguyên tắc của EU, nhưng họ cũng đang đắn đo để phác thảo ra được một chính sách riêng của mình, sau khi tham khảo rút kinh nghiệm từ những nước đàn anh như Anh, Ailen, Pháp, Hà Lan, Đức ...
Nhờ có sự thông thương trong thị trường lao động, cho nên người Ba Lan đã sang các nước khác như Anh, Ailen làm việc và cư trú rất nhiều ..., sắp tới nếu Mỹ xóa bỏ hình thức cấp visa cho người Ba Lan thì họ sẽ tràn sang USA nhiều hơn nữa, vì dù sao bên đó họ có cơ sở là nhiều người Ba Lan cũng là họ hàng thân thiết đang sinh sống và làm việc rất thuận lợi. Gần đây chính phủ có kêu gọi người Ba Lan hồi hương, nhưng chưa có chất lượng cụ thể vì dù sao mức sống bên Anh, ngay cả bên Ailen cũng vẫn còn cao hơn ở Ba Lan rất nhiều. Do đó sắp tới số lượng người dân trong tuổi lao động của Ba Lan sẽ không cao hơn so với số lượng người cần phải nuôi theo lương hưu trí, thậm chí sẽ thiếu hụt. Trước sau thì Ba Lan cũng phải quen dần với tình trạng là có dân cư các nước khác sang đây sinh sống. Người Việt Nam chúng ta đang có tiếng là rất cần cù và hiền lành, mà trẻ em lại tích cực học hành.Mặc dù công việc hợp pháp cư trú vẫn chưa được ổn định, nhưng trẻ em vẫn được cắp sách tới trường mà không hề gặp vấn đề gì. Nếu các em chịu khó học hành những ngành kỹ thuật, như kỹ sư tin học, xây dựng, y tế ... thì chuyện nhập quốc tịch sau này của các em sẽ không có vấn đề gì, vì những người Ba Lan tài năng trong những lĩnh vực này đã sang các nước khác làm việc với mức lương cao hơn. Thời gian gần đây phụ nữ Ba Lan lại không muốn sinh đẻ nhiều. Nhà nước khuyến khích tạo điều kiện nhiều nhưng nói chung sẽ vẫn thiếu dân, mà một số người Ba Lan trẻ tuổi vẫn đang có ý định sang nước khác cư trú với tương lai tươi sáng hơn. Chính quyền Ba Lan cũng mừng là phụ nữ Việt Nam sinh đẻ nhiều ở đây. Thậm chí cha mẹ là người Việt Nam mà khi sinh đứa con người ta cũng khuyến khích thưởng cho 1000 zloty để mua tã lót, ngang hàng như công dân Ba Lan. Họ cũng không hiểu sao là một số chị em sinh con rồi mà vẫn chưa chịu ra Phòng Tình trạng Công dân làm giấy khai sinh cho đứa trẻ. Luật pháp cũng rõ ràng : Trong vòng 1 năm nếu có người cha là công dân Ba Lan đứng ra kê khai nhận cùng với người mẹ là con chung của mình thì đứa trẻ được nhận quốc tịch Ba Lan theo cha nó. Nhưng nếu người cha „chần chừ” đợi quá một năm mới đứng ra làm giấy khai sinh cho con thì lúc đó đứa trẻ vẫn phải làm hộ chiếu Việt Nam theo người mẹ và nó chỉ được nhận thẻ định cư, nếu người cha có nguồn thu nhập để nuôi, còn quốc tịch Ba Lan của nó là đã hết cơ hội. Cho nên khi phụ nữ Việt Nam không có chồng mà sinh con thì cứ nên làm giấy khai sinh cho con ngay, phần khai về người cha nếu chưa biết là ai thì cứ để trống cũng chả sao. Sau này khi biết rõ ai là cha của đứa trẻ thì gọi ra nhận và ghi tên người cha vào giấy khai sinh của con cũng chưa muộn. Còn nếu cô nào mà có chồng „ở xa”, khi sinh con vẫn phải ghi tên người chồng của mình vào giấy khai sinh của đứa trẻ. Sau đó nếu muốn thay đổi thì nộp đơn lên Tòa án khai thật là mình đã không ăn ở với chồng mà đang có người bồ khác, lúc đó Tòa mới cho ra tuyên án gạch tên người chồng và người bồ lúc đó mới được phép cho đứa trẻ nhận họ tên mình. Tuyệt đối không được khai man là không có chồng, hay làm tắt và cho luôn ông bồ đứng tên làm bố đứa trẻ mà chưa có tuyên án của Tòa.
Về vấn đề thứ hai là trong bài trước tôi muốn đính chính là mình có nói hơi quá về vấn đề là Việt Nam hay Ba Lan chỉ cấp cho công dân mình được một quốc tịch và gây khó dễ trong vấn đề thông thương đi lại. Đó là những thông tin chưa chính xác, vì gần đây Việt Nam cũng đã thóang mở ra rất nhiều và nếu ai đó đã bỏ quốc tịch Việt Nam rồi thì vẫn cứ yên tâm là Đại sứ quán sẵn sàng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cấp cho giấy chứng nhận mình là có gốc ở Việt Nam để xin được giấy miễn thị thực và không cần phải xin visa về Việt Nam. Ngay cả Ba Lan cũng vậy, có người xin quốc tịch thì rất dễ dàng, nhưng cũng có người xin nhập quốc tịch mãi mà vẫn chưa được. Nhưng nói chung nếu mình có tài năng và sẵn sàng làm nhiều điều tốt lành cho quốc gia thì nhà nước nào cũng mở rộng cánh cửa đón chào. Còn vấn đề là Chủ tịch Nhà nước đã cho bỏ quốc tịch rồi mà muốn xin lại thì tôi cũng chưa được biết rõ là thủ tục sẽ ra sao và có dễ dàng không, còn khi xin nhập lại quốc tịch Việt Nam thì có phải từ bỏ quốc tịch Ba Lan hay không thì cũng chưa rõ, vì chưa có ai thử làm được như vậy. Khi nào học hỏi được thêm thì tôi sẽ thông báo cho các bạn. Tất cả những gì tôi học hỏi được là đều để phục vụ cộng đồng người Việt Nam chúng ta.
Chúc mọi người thành công trong cuộc sống của mình.
(Ngô Hòang Minh – Tiếp theo kì trước)