Ngày 04.11 vừa qua, tổ chức Liên hiệp quốc đã công bố báo cáo hàng năm lần thứ 20 về chỉ số phát triển xã hội (HDI) của các nước. Theo đó, Ba Lan được xếp vào số các nước phát triển cao cùng với các nước như Mỹ, Đức và Thụy Sĩ.
 |
| người Ba lan hài lòng với cuộc sống hiện tại |
So sánh một cách chính xác mức sống của các nước là rất khó. Các nhà kinh tế (cũng như các nhà báo) thường so sánh theo thu nhập bình quân theo đầu người (GDP). Thực ra, con số đó chỉ cho giá trị gần đúng. Các nước giầu cũng rất khác nhau trên một số lĩnh vực, thí dụ như giáo dục và chăm sóc y tế. Để có thể so sánh mức sống một cách chính xác hơn, người ta tính chỉ số phát triển xã hội (HDI). Chỉ số này bao gồm 3 thành phần: Tuổi thọ trung bình của người dân, GDP và số năm được đi học ở trường tính theo đầu người.
Dựa theo chỉ số HDI, người ta thấy, mặc dù Mỹ có chỉ số GDP=4 nhưng lại vượt qua những nước giầu hơn như Na-uy (GDP=1) và Úc (GDP=3) do giáo dục và y tế tốt hơn.
Với Ba Lan thì thế nào? Có lẽ không tồi:
- HDI của Ba Lan (đứng thứ 41 trong số 182 nước được xếp hạng – ND) giống như của Bồ Đào Nha, tức là nước “già” nhất của LM châu Âu.
- Đứng trước Ba Lan là Tiệp (HDI=28), Slovakia (31) và Hungari (36).
- Đứng sau Ba Lan là Litva, Estonia, Rumani và Bungari.
Nếu so sánh sự chênh lệch thu nhập giữa người giầu nhất và người nghèo nhất thì Ba Lan giống như Tây Ban Nha, Pháp và Bỉ.
Nếu so sánh sự hài lòng của người dân với cuộc sống hiện tại thì người Ba Lan gần như người của các nước khá giả khác. Có khoảng 80-90% người Ba Lan hài lòng với công việc và sức khỏe của mình. Phần lớn dân Ba Lan (67%) hài lòng với cuộc sống vật chất hiện có, mặc dù còn rất khiêm tốn so với cuộc sống của người Tây Âu. Trong khi đó, người dân các nước giầu hơn như Tiệp, Hy lạp, thậm chí Nhật Bản cũng không hài lòng nhiều như người Ba Lan.
Nếu như không tính đến GDP thì người Ba Lan có mức sống trung bình của châu Âu. Mặc dù đường xá và bệnh viện của Ba Lan chưa phải là tốt lắm, nhưng có đến 128 nước người dân có cuộc sống tồi hơn ở Ba Lan.
Trên thế giới thì thế nào?
- Từ năm 1970 mức sống ở hầu hết các nước đã tăng lên, trừ Zimbabue, Kongo và Zambia.
- Mức sống tăng nhanh nhất ở các nước Trung Quốc, Indonesia và các nước vùng vịnh Ba Tư.
- Các nước châu Phi vẫn là nghèo nhất nhưng cũng đã có sự tăng về tuổi thọ trung bình. Thí dụ: Zambia năm 1970 tuổi thọ trung bình là 41 thì nay là 57.
- Nga và các nước thuộc Liên xô cũ chưa lấy lại được chỉ số HDI bằng thời kì trước khi Liên Xô tan rã.
- Sự tăng trưởng kinh tế nhanh không luôn luôn kèm theo tăng trưởng về giáo dục và y tế. Hiện nay trên thế giới mới chỉ thấy ở Indonesia và Hàn Quốc có sự tăng trưởng nhịp nhàng này.
Chìa khóa cho sự phát triển thành công ở mỗi nước không chỉ là phát triển kinh tế, mà còn là chính sách về dân sinh của nhà nước.
Kinh tế thị trường chưa phải là đủ.
Adam Leszczynski - Gazeta Wyborcza (Xuân Nguyên lược dịch)