Tất cả những người tham gia cuộc biểu tình bất hợp pháp tự phát do bị kích động vào thời điểm sau khi Maxwell Itoi (người Ba Lan gốc Nigeria) bị chết - đều bị công an điều tra tội danh. Người gốc Nigeria đó đã bị công an bắn chết vào hồi tháng năm vừa qua. Cho đến thời điểm hiện nay chưa ai giải thích được rõ ràng là sự việc đáng tiếc đó đã thực sự xảy ra như thế nào.
Ngày hôm sau, tức là ngày 24.05.2010, có gần một trăm người tụ tập mang khẩu hiệu đến biểu tình ở bến xe khách cạnh ga xe lửa Warszawa-Stadion. Chính tại nơi đó người gốc Nigeria đó đã bị bắn chết. Anh ấy đã chết và hai đứa con gái (11 và 4 tuổi) và cậu con trai (hai tuổi rưỡi) trở thành trẻ mồ côi cha. Những người đi biểu tình đã kêu gào phản đối “hình thức bạo lực của công an”. Có một người còn kêu: “Chúng ta kéo nhau đến phố Grenadierów đi!” Tức là đến hẳn trụ sở Đồn công an, nơi mà người cảnh sát đã dám dùng súng bắt chết người đó đang làm việc.
Cuộc biểu tình này làm cho công an không hài lòng. Người biểu tình mang theo trống, còi và hô khẩu hiệu: “Bàn tay công an bị dính máu dân lành”. Cảnh sát đã mang camera ra quay và ghi chép từ các cửa sổ. Một sỹ quan cảnh sát ra hỏi: “Ai là người đứng ra tổ chức cuộc biểu tình?” Người ta trả lời: “Không ai tổ chức, đây là cuộc biểu tình tự phát”. Công an kiểm tra giấy tờ và ghi số liệu cá nhân của 53 người. Số người còn lại phải bỏ về.
Từ vài tuần nay những người tham gia cuộc biểu tình nói trên đều bị công an triệu tập ra đồn để hỏi cung – Các tác giả của trang web www.solidarnizmaksem.bzzz.net thông báo cho biết điều này. Theo nguồn tin này thì công an đều viết giấy phạt vi cảnh cho mỗi người là bị phạt 200 zloty. Nếu ai không chịu nhận phiếu phạt tiền thì bị công an gán tội danh là đã bị phạm luật vi cảnh.
Công an lại cam đoan là không viết phiếu phạt cho ai, mà đọc luôn tội danh cho thủ phạm nghe.
- Cho tới thời điểm này đã có 8 kẻ bị truy tội danh. Năm người trong số này tự nguyện cúi đầu nhận hình thức bị phạt tiền. Chúng tôi đã gửi giấy triệu tập phải đến đồn cho 18 vị - Thiếu tá Maciej Kaczyński, phát ngôn viên của Đồn công an Thủ đô cho biết.
Công an không thể buộc tội những người nói trên thuộc vào tội danh đã tham gia cuộc biểu tình bất hợp pháp, bởi vì theo luật chỉ có thể buộc tội những kẻ đứng ra tổ chức hay là kẻ cầm đầu những cuộc biểu tình theo kiểu như vậy. Nhưng lại chả tóm được ai là người mạnh mồm nhất. Do vậy công an cố tìm ra các điều khoản khác để buộc tội. Chỉ tìm ra được Điều 51 khoản 1 Bộ luật Phạm vi cảnh (gây mất trật tự).
- Đây là sự sai lầm – Adam Bondar, thuộc Quỹ Bảo vệ Quyền con người Helsinhki, phản đối mạnh. Quỹ này đang muốn kiểm tra giải thích cái chết của người gốc Nigeria – Sự kiện nói trên không thể tính vào loại hạng làm mất trật tự công cộng, cùng lắm là tội đã đứng tham gia tụ tập trong đám đông bất hợp pháp.
Ông Bondar đưa ra bản tuyên án của Tòa án Hiến pháp. Theo bản án này, những cuộc căng khẩu hiệu bột phát (chưa kịp đăng ký xin phép) là được phép thực hiện. Nhưng người bị buộc tội phải chứng minh được trong Tòa án là người đó chưa kịp đi đăng ký, bởi vì là sự việc tự nhiên xảy ra bất thình lình, chứ không phải là người này cố tình coi thường pháp luật. Nếu người đó cam đoan làm cho thẩm phán tin được đúng là như vậy thì Tòa án đình chỉ không cần xét xử tội gì nữa.
Công an cũng có thể giới thiệu tội danh cho những người tham gia biểu tình nói trên theo Điều 50 Bộ luật Phạm vi cảnh (“khi công an yêu cầu mà cứ đứng tụ tập đông người”). Nhưng vào ngày 24.05 đó, công an có vác loa ra gọi dõng dạc và cương quyết yêu cầu giải tán hay không? Theo nguồn tin của chúng tôi thì hôm đó rõ ràng là không.
Trước khi Itoi bị bắn chết thì công an có thi hành vụ việc kiểm tra khu vực bên cạnh chợ Sân vận động Mười năm. Công an muốn tóm những kẻ buôn bán hàng nhái. Khi một người đang chạy trốn thì cảnh sát đuổi theo. Cảnh sát đuổi kịp và tóm được kẻ đó. Anh chàng Itoi lại đứng ra bênh vực người bạn này. Cảnh sát và những người buôn hàng cãi nhau ỏm tỏi. Một người cảnh sát rút súng ra và đã nổ súng.
Viên đạn xuyên thủng động mạch ở đùi của kẻ xấu số. Itoi không thể có cơ hội sống sót. Sau khi anh ấy bị bắn chết, những người buôn bán nổi giận xông ra ẩu đả với cảnh sát. Cảnh sát gọi thêm lực lượng đến yểm trợ. Hơn một tiếng đồng hồ sau mới giữ được trật tự.
Trong Viện kiểm sát thì cùng một lúc đang có hai vụ án điều tra liên quan đến sự kiện này. Một vụ án điều tra xem là công an có bị tấn công khi thi hành công vụ hay không. Còn vụ thứ hai liên quan đến việc vô tình gây ra cái chết của Itoi. Cho đến thời điểm hiện nay không sao biết được là tại sao người Negeria đó phải chết. Cảnh sát từ đầu đến cuối vẫn cứ khăng khăng là anh ta định giằng khẩu súng lục của người công an (như vậy là công an có quyền nổ súng). Nhưng những người bạn của Itoi thì cam đoan là người cảnh sát tự rút súng, có hô to là sẽ bắn, và bóp còi nổ súng luôn.
Viện kiểm sát vẫn chưa có bản báo cáo ý kiến chuyên gia vũ khí. Bản báo cáo này sẽ giải thích những vấn đề như sau:
- viên đạn chính xác xuất phát thế nào, vị trí của nạn nhân và của người công an lúc đó đang ra sao;
- trên khẩu súng có dấu vết vân tay hay DNA của kẻ khác ngoài người công an đó hay không;
- xem trên thân thể hay trên quần áo nạn nhân có dấu vết thuốc nổ của viên đạn, tức là nạn nhân đang sát gần với người công an hay không;
Có được bản nghiên cứu như vậy mới xác định được những lời khai của các nhân chứng ai đúng ai sai. Nhưng bản báo cáo đầu tiên vẫn chưa cho ra kết quả chắc chắn. Do vậy Viện kiểm sát đang yêu cầm làm lần thứ hai.
Viện kiểm sát vừa mới nhận được bản báo cáo. Hiện nay đang nghiên cứu kỹ lưỡng - Công tố viên Agnieszka Endler-Grudzińska thuộc Viện kiểm sát Vác-sa-va Praga cho biết.
Người cảnh sát nổ súng bắn chết người nói trên sau khi nghỉ phép vài tuần đã trở lại làm việc bình thường trong Ban „chống tội phạm vi phạm vào thân thể và sức khỏe người khác” tại Đồn công an quận Praga Nam.
Piotr Machajski - báo Wyborcza (Ngô Hoàng Minh dịch)