Bất đồng về cải cách tuổi về hưu là khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử liên minh PO-PSL. Phó thủ tướng Pawlak từng nói: “chưa sẵn sàng ủng hộ cải cách của PO”. Người của đảng PSL muốn giảm nhẹ việc kéo dài tuổi về hưu, trước hết là với phụ nữ sinh con (sinh mỗi con sẽ rút ngắn tuổi về hưu là 3 năm). Phụ nữ sinh con cần được tài trợ thêm 10% quỹ hưu trí trong tài khoản ZUS và OFE khi về hưu (20- 30 nghìn zł.), vì lương của họ thấp. Nhiều trường hợp nuôi con là gánh nặng cho người bố, cần có sự đối xử như nhau giữa đàn ông và phụ nữ không? Phó Thủ tướng Pawlak – chủ tịch PSL nói: “Nếu cải cách nghiêm túc, chân thành, cởi mở với người dân, sẽ tìm ra giải pháp. Chúng ta kéo dài tuổi lao động, nhưng cần cho họ quyền lựa chọn khi còn đủ sức lao động, hoặc có đủ điều kiện về hưu”.
Trước đó đã tiến hành tham vấn xã hội về vấn đề trên. PiS, Công đoàn Solidarność, Hiệp hội và Diễn đàn Công đoàn toàn Ba Lan (Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych và Forum Związków Zawodowych) cùng với SLD yêu cầu trưng cầu dân ý và nếu không được sẽ biểu tình phản đối. Họ đã thu thập được gần 1,4 triệu chữ ký và có thể sẽ bỏ phiếu trong Quốc hội vào ngày 30 tháng 3. Hiệp hội doanh nghiệp thì ủng hộ đề án của chính phủ kéo dài tuổi về hưu đến 67.
SLD và OPZZ đề xuất đàn ông phải làm đủ 40 năm, còn phụ nữ đủ 35 năm. Tuổi về hưu là do số năm lao động chứ không chỉ tuổi tác. Phong trào Palikot nêu điều kiện: người quá 60 được khám sức khoẻ miễn phí. Kopyciński (RP) nhấn mạnh, cần bỏ việc hạn chế tiền bảo hiểm của người giầu”. Nếu tích đủ trong tiền hưu trong tài khoản ZUS và OFE của mình thì được quyền hưu trí.
Cuộc thảo luận về chính sách kéo dài tuổi hưu trí làm cho uy tín của đảng cầm quyền giảm sút, đe doạ liên minh cầm quyền PO-PSL. Thủ tường Tusk khẳng định: kéo dài tuổi hưu trí là sống còn về phát triển của Ba Lan. Sau nhiều ngày và nhiều lần thương thảo chủ tịch của 2 đảng PO - PSL thủ tướng Tusk và PTT Pawlak đã tìm được sự đồng thuận với những nhượng bộ từ 2 phía. Họ đều sợ mất liên minh cầm quyền. Kết cục tuổi về hưu sẽ là 67, nhưng theo lộ trình. Một bộ phận phụ nữ sẽ về hưu sớm ở tuổi 62 và số ít đàn ông về hưu ở tuổi 65 với mức lương 50% lương hưu được quy định. Thoả hiệp cuối cùng giữa PO và PSL là điều kiện mà 2 bên có thể chấp nhận được. Thoả thuận trên còn thoả mãn điều kiện là người về hưu sớm phải có số năm cống hiến tương ứng: nữ 35 năm, nam 40 năm. Nhà nước sẽ bù thời gian nghỉ trông con cho người lao động có biên chế và cả người lao động tự do có đóng bảo hiểm và nông dân tham gia bảo hiểm KRUS. Phụ nữ tham gia lao động sớm sẽ có mức trả bảo hiểm chỉ bằng 75%. Đàn ông nuôi con cũng hưởng chế độ như phụ nữ nuôi con. Dự thảo cải cách chế độ hưu trí sẽ hoàn tất trong 2 tuần để trình hội đồng chính phủ. Đó là một thách thức lớn vì:
1 - liên quan đến vấn đề dân số, người già trong tương lai tăng tuổi thọ, còn số người ở tuổi lao động không tăng, thậm chí giảm.
2 - phải đảm bảo cuộc sống cho người lao động nếu xẩy ra mất việc. Nâng tuổi về hưu đến tuổi 67 là „phép thử tìm chìa khoá vàng” cho cải cách hưu trí. Người đứng đầu chính phủ cũng nêu rõ có khả năng tìm nguồn vốn cho nhà trẻ trong ngân sách 2013, thậm chí đạt con số 250 triệu zł. Chính phủ sẵn sàng hợp sức cùng chính quyền cơ sở giải quyết việc này.
Với thoả thuận này, sự nhân nhượng đầy đủ phản ảnh thiện chí của cả 2 phía PO và PSL. Hai bên có đủ thời gian tính toán và chọn giải pháp, PTT Waldemar Pawlak nói. Cuối cùng 2 bên nhất trí nguyên tắc: đàn ông, phụ nữ có thể về hưu sớm với mức lương hưu bằng 50% lương hưu trên cơ sở quỹ hưu đã góp được. Một điều không kém phần quan trọng là tạo cơ hội cho tất cả bà mẹ lao động tự do và tham gia bảo hiểm KRUS (bảo hiểm nông nghiệp). Thỏa thuận trên tạo cơ sở để gỡ một vấn đề khó mà không cần phải trưng cầu dân ý. Tusk đề nghị giữ kỷ luật khi bỏ phiếu ở Quốc hội ngày 30.03 nhằm bác đề xuất của PiS về việc tiến hành trưng cầu dân ý với sự ủng hộ của CLB „Solidarna Polska”, SLD. Phong trào Palikot thì giữ trung lập.
Xuân Nhung – theo các báo Ba Lan queviet.pl