Ngày 27.11, tại Hà Nội, lần đầu tiên Việt Nam tổ chức hội nghị “ổn định tài chính khu vực Đông Á”. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đến dự và phát biểu phiên khai mạc. Nợ xấu đang là vấn đề thời sự, được các chuyên gia tài chính ngân hàng tham dự hội nghị rất quan tâm.
Theo tính toán của chuyên gia ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu, nợ xấu của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện lên tới 15% trên tổng dư nợ, tức là tương đương khoảng 375.000 tỉ đồng. Qua trao đổi với Sài Gòn Tiếp Thị, ông Hiếu nói:
Nợ xấu phải được xử lý ngay, chúng ta không có thời gian để chần chừ, vì theo tính toán của một số chuyên gia, trong đó có tôi, mỗi tháng, nợ xấu tăng 5 đến 8%. Nợ xấu là vấn đề của tuần, của ngày, chứ không phải của năm của tháng nữa.
Theo ông, biện pháp xử lý nợ xấu khả thi là gì?
Chính phủ có thể phát hành trái phiếu và công ty xử lý nợ xấu có thể phát hành dưới bảo lãnh Chính phủ; hai là nguồn ngân sách; ba là từ các ngân hàng thương mại và bốn là từ các tổ chức tài chính quốc tế. Với phương án công ty xử lý nợ xấu cần lượng tiền khoảng 5 tỉ USD thì chúng ta có thể không bắt buộc bỏ ra tất cả mà lúc đầu chỉ cần khoảng 1 đến 2 tỉ USD. Với ngân sách quốc gia như Việt Nam vào khoảng 120 tỉ USD thì khoản tiền ban đầu đó không phải là điều khó khăn. Vì thế tôi không nghĩ tiền là vấn đề trở ngại mà vấn đề ở đây là đụng chạm tới nhóm lợi ích mới là lớn.
Lợi ích nhóm tác động đến quá trình xử lý nợ xấu ra sao?
Các ngân hàng đã cho vay các bên liên quan rất nhiều và một tỷ trọng lớn nợ xấu thuộc về các bên liên quan đó. Do vậy, nếu mạnh tay xử lý nợ xấu có thể đưa đến những thiệt hại cho các bên liên quan, do vậy họ chính là một trong những cản lực trong xử lý nợ xấu. Bên cạnh đó, việc xử lý nợ xấu cũng gặp những “điểm nghẽn” khác như nợ của các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) và nợ liên quan đến bất động sản. Đó là ba cấu phần lớn nhất trong xử lý nợ xấu, chúng ta phải tách rời ra, và có phương án giải quyết cho từng khâu một.
Xử lý nhóm lợi ích có khó không, thưa ông?
Để xử lý vấn đề nhóm lợi ích, Chính phủ phải có một kế hoạch mà việc đầu tiên là yêu cầu tất cả các ngân hàng thương mại (NHTM) cung cấp thông tin một cách minh bạch nhất về các bên liên quan của các ngân hàng: ai là các bên liên quan như vợ, chồng, con cái; đứng tên dưới những công ty nào; số lượng tín dụng mà họ cung cấp cho các bên liên quan; nợ xấu của nhóm này là bao nhiêu... từ đó mới có giải pháp xử lý.
Theo đánh giá của ông, số lượng cho vay các bên liên quan chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng dư nợ tín dụng?
Hiện chúng ta chưa có thống kê một cách đầy đủ, chính thức nợ các bên liên quan trong hệ thống ngân hàng. Nhưng tại nhiều ngân hàng, tỷ lệ cho vay nội bộ có thể lên đến 70%, 80%, thậm chí ở một vài ngân hàng cá biệt lên tới 90%. Tính chung toàn hệ thống, tôi không có một con số chính thức, nhưng theo đánh giá của tôi là không dưới 20 – 30%.
Khi nền kinh tế đang phát triển, thịnh vượng thì vấn đề đó không ai nghĩ đến cả. Nhưng mà khi nền kinh tế xuống dốc, mới lòi ra những khó khăn và hiện tại.
Thảo Nguyễn (ghi) SGTTBa nguyên nhân làm chậm tái cơ cấu ngân hàng
Theo chuyên gia tài chính ngân hàng Cấn Văn Lực, quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng ngân hàng của Việt Nam đã bị chậm lại do ba nguyên nhân chính: thiếu thông tin minh bạch; lợi ích nhóm nhóm đan xen và mối liên kết giữa ngân hàng với bất động sản cũng như khối doanh nghiệp Nhà nước còn rất lớn.
Ông Lực cũng cho rằng quá trình tái cơ cấu ngân hàng phải song song với quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp, trong đó có khối doanh nghiệp nhà nước, vì dư nợ tín dụng cho khối này rất lớn, nợ xấu cũng vậy. “Kinh nghiệm quốc tế cũng như thực tiễn tại Việt Nam, tái cơ cấu ngân hàng không song hành với tái cơ cấu doanh nghiệp thì không xử lý được vấn đề cốt lõi vì nợ dây dưa lẫn nhau; đồng thời dẫn đến tắc nghẽn tín dụng, vì khi còn nợ xấu, ngân hàng không dám cho vay tiếp và doanh nghiệp cũng không đủ điều kiện để tiếp cận tín dụng”, ông Lực nhấn mạnh. Theo ông Lực, thời gian qua các ngân hàng đã tăng trích lập dự phòng rủi ro; một số khoản không đòi được đã phải dùng quỹ dự phòng xóa đi nên lợi nhuận của hệ thống ngân hàng năm nay có thể rất khó khăn. Do vậy, nếu chỉ riêng ngân hàng tự xử lý nợ xấu sẽ rất khó, cần có sự hỗ trợ từ Chính phủ, mà đề án công ty mua bán nợ là một phương thức.