Với việc NHNN chấm dứt hiện trạng huy động vàng tại các NHTM đồng thời linh động nới rộng thời hạn thêm 6 tháng đối với các chứng chỉ huy động vàng đã phát hành trước ngày 25/11/2012, thị trường vàng liệu có biến động?...
Từ ngày 25/11/2012, các ngân hàng đã ngưng huy động vàng theo chỉ đạo của Văn bản 7019/NHNN-QLNH. Thay cho biểu lãi suất huy động vàng, một số ngân hàng (NH) đã niêm yết biểu phí giữ hộ vàng với mức phí dao động trong khoảng từ 0,01-0,05% tùy từng ngân hàng…
Khó kiểu này, bày kiểu khác
Theo nhiều tổ chức tài chính nhận định, trước mắt, việc chấm dứt huy động ngay tại thời điểm 25/11 là cần thiết, mặc dù nhiều ngân hàng đã phải chấp nhận lỗ để khôi phục trạng thái vàng như quy định. Bởi sau nhiều lần trì hoãn thì đây chính là giai đoạn mà NHNN không nên trì hoãn thêm lần nữa, tránh để các NHTM tiếp tục ỷ lại và thụ động trước chính sách mà NHNN đã ban hành. Tuy nhiên, nếu nhìn lại khoảng thời gian ngắn đã qua thì chính việc “kiên quyết” của NHNN đối với thời hạn 25/11 lần này, lại cũng đã có tác động không nhỏ tới thị trường vàng.
Thứ nhất, việc các NHTM huy động vàng trước nay gần như chỉ có lợi cho phía NHTM, người dân chỉ được trả một mức lãi suất rất ít so với lãi suất ngoại tệ hay gửi tiết kiệm VNĐ. Về mặt nào đó, việc gửi vàng vào NHTM chỉ có ý nghĩa như gửi vào một “tủ sắt” an toàn hơn là để ở nhà, hoặc, nếu có lợi ích nào cao hơn, thì đó cũng chỉ là thuận lợi hơn nếu sử dụng chính tài sản đó để thế chấp khi có nhu cầu vay vốn cũng tại chính NH đó. Trong khi đó, việc NHTM huy động vàng mang lại một nguồn lợi không nhỏ về vốn giá rẻ cho các tổ chức kinh doanh vốn. Chuyên gia NH Trí Hiếu diễn giải ngắn gọn đó là hình thức huy động giá rẻ, bán ra lấy đồng nội tệ cho vay với lãi suất cao – một dạng kinh doanh siêu lợi và chính xác đã là nghiệp vụ kinh doanh béo bở của không ít NHTM - trong đó có NH Á Châu – một đơn vị cũng do đó đã phải chịu lỗ lớn nhất trong quý III/2012 này bởi phải mua vàng để bù đắp trạng thái. Do đó, việc chấm dứt huy động vàng có thể ví đó giống như xếp lại lưỡi bên kia của con dao 2 lưỡi, cắt dứt trạng thái sử dụng vốn giá rẻ của dân để kinh doanh và theo đó chấm dứt một trong những căn nguyên về sự mất ổn định thanh khoản của hệ thống NH. Nói một cách khác, chấm dứt một phần lợi ích của các NHTM.
Thứ hai, nhưng lợi ích đó có còn hay không? Xin thưa, vẫn còn! - Một chuyên gia khẳng định. Theo ông này, dù không sử dụng được vốn giá rẻ từ vàng như trước nữa, thì người dân lại vẫn cứ gửi vàng vào các NHTM, bởi cất ở nhà thì không yên tâm. Gửi vào NH đành chấp nhận mất phí. Nghe ra thì hợp lý nhưng thực tế vẫn chỉ là NH có lợi”, vị này nói. Bởi mặc dù một số NHTM đã và đang niêm yết biểu phí giữ hộ vàng với mức rất thấp, nhưng hầu hết trong thỏa thuận đều không quên kèm theo điều kiện: Khi rút phải báo trước với NH. Như vậy, dù là NH giữ hộ vàng cho người dân và thu phí, tương tự như dịch vụ “két sắt giữ hộ tài sản quý” của khách hàng ở các NH quốc tế, thì người dân vẫn chỉ nắm “đằng chuôi”, không phải lúc nào muốn mở “tủ” thì mở, vị chuyên gia này cho biết.
Thứ ba, lại phải nói đến các khoản vay “lạ” mà “dân” tài chính vẫn âm thầm tự biết với nhau là vẫn đang tồn tại ở một số NHTM. Các khoản vay này theo như nguồn tin riêng của DĐDN, đều là vay bằng vàng mặc dù NHNN đã chấm dứt cho vay bằng vàng từ trước đó nhưng vẫn còn tồn tại thời gian đáo hạn phải tới năm 2013. Đó, phải chăng cũng lại là một lý do “khó nói” khiến NHNN đồng ý nới thêm thời gian cho một số NHTM được giảm áp lực khi đóng trạng thái vàng vào tận tháng 6 năm tới?
Thị trường vàng sẽ ra sao?
Khoan nói đến chuyện đồng nội tệ có mạnh lên và đủ hấp lực để người dân bỏ vàng quay sang giữ đồng nội tệ hay không, kể từ ngày 25/11 đến nay, lý thuyết người dân bán vàng và không muốn giữ vàng khi các NHTM ngừng huy động đã được thực tế chứng minh … ngược: Người dân đã và vẫn đang tiếp tục giữ vàng.
Ông Nguyễn Công Tường - Phó Phòng Kinh doanh Cty Vàng SJC nói với DĐDN, từ ngày 25/11 cho đến nay, tình hình mua bán/ giao dịch vàng tại SJC không có gì biến động. “Mỗi ngày, SJC vẫn mua vào khoảng 1.000 lượng và bán ra khoảng 1.000 lượng, tức mua hay bán đều tương đương. Có một số khách hàng đến bán vàng nhưng chủ yếu là khách hàng nhỏ, lẻ, chỉ bán vài ba lượng. Không có hiện tượng khách hàng bán vài chục đến vài trăm lượng vàng. Và trong mấy ngày vừa qua, giá vàng trong nước cũng không có gì biến động hoặc giảm rất nhẹ trong biên độ hẹp mặc dù giá vàng thế giới đã có lúc sụt giảm đến 9 USD/ ounce” - ông Tường cho biết.
Ông Trần Thanh Hải - Tổng giám đốc Cty Đầu tư và Kinh doanh vàng VN lý giải thêm về hiện tượng vàng trong nước ít biến giá, là bởi dù theo Thống đốc NHNN thì vàng trong nước không liên thông với giá vàng thế giới nhưng khi giá thế giới tăng, giá trong nước vẫn nhích lên, khi giảm cũng giảm theo. Theo ông Hải giá vàng trong nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Khi phía ngân hàng ngừng huy động vàng thì một kênh kinh doanh bị đóng nhưng không ai muốn hạ giá vàng, vì vàng đang được độc quyền. Hơn nữa, một số các NHTM vẫn đang phải “canh” để mua thêm ít nhất 20 tấn vàng (ngoài 60 tấn đã mua được – Theo NHNN) để khôi phục được trạng thái vàng. Áp lực tuy không lớn như trước nhưng ít nhất vẫn còn tới… 1/3, đủ để thị trường vàng trong nước có lý do để không lập tức giảm sâu theo đà giảm của vàng thế giới.
Tóm lại, việc các NHTM ngừng huy động vàng trước mắt, sẽ không có tác động nhiều tới thị trường vàng. Càng không có ý nghĩa giải quyết hay đóng góp gì cho những xáo trộn từ thay đổi chính sách và quản lý đã diễn ra trước đó trên thị trường. Đặc biệt, lại càng không có vai trò trong câu chuyện “đưa giá vàng trong nước sát với giá vàng thế giới” theo Nghị quyết mà Quốc hội khóa XIII đã thông qua. Đây cơ bản vẫn là động thái để tái cơ cấu lại hoạt động của hệ thống tín dụng và giải quyết các vấn đề nội bộ của hệ thống, góp phần làm lành mạnh hóa và ổn định thanh khoản cho hệ thống tín dụng, hơn là có một ý nghĩa cho những cải cách của thị trường vàng. Và mặt khác, nó cũng đang góp phần hỗ trợ cho quan điểm “vàng là tiền” của NHNN mà TS Vũ Đình Ánh đã nêu ra. Khi vàng được xem là tiền tệ mà lại không được sử dụng thanh toán, bị NHNN “ngắt đi” và chỉ được dùng để dự trữ thì tức khắc thị trường của loại tiền tệ đồng thời là loại hàng hóa này sẽ tự tìm những cách đi riêng của nó – những cách đi phát sinh theo nghĩa “thị trường” mà các biện pháp hành chính hiện hành khó lòng “quản” hết.
Lê Mỹ (DĐDN)Chuyên viên Quách Thùy Linh - CTCK Vietcombank VCBS:
Gần đây nhất NHNN đã có văn bản số 7019/NHNN-QLNH quyết định giãn thời hạn tất toán vàng đến 30/06/2013. Các ngân hàng được tiếp tục phát hành chứng chỉ huy động ngắn hạn bằng vàng đến hết ngày 24/11/2012 với điều kiện thời gian đáo hạn không vượt quá ngày 30/06/2013. Nguyên nhân đưa ra là do các NH phải chịu nhiều áp lực về thanh khoản vào cuối năm, vì vậy, NHNN đã thực hiện gia hạn để tránh các NH gặp khó khăn trong việc tất toán vàng gây căng thẳng cho hệ thống về thanh khoản, gây bất ổn nền kinh tế. Mặc dù NHNN đã gia hạn cho việc tất toán vàng, một số ngân hàng đã chủ động hạn chế phụ thuộc vào nguồn huy động vàng trong thời gian qua, thông qua các biện pháp như rút bớt kỳ hạn gửi vàng chỉ còn kỳ hạn ngắn (EIB), thu hẹp diện được hưởng lãi suất cao (ACB), thậm chí bỏ hẳn huy động vàng ra khỏi biểu lãi suất (STB). Chúng tôi cho rằng trong ngắn hạn, lợi nhuận của các ngân hàng này có thể bị ảnh hưởng phần nào nhưng về lâu dài việc cải thiện cơ cấu huy động với tỷ trọng tiền gửi VND cao từ khu vực dân cư sẽ là một nền tảng tốt để các ngân hàng đẩy mạnh hoạt động tín dụng khi nền kinh tế phục hồi trở lại.