Việc SCIC đem hàng ngàn tỷ gửi ngân hàng lấy lãi để bảo toàn nguồn vốn đã gây ra những bức xúc trong dư luận khi Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước lại không thể hiện được vai trò điều tiết nền kinh tế.
SCIC đem cả chục ngàn tỉ gửi ngân hàng lấy lãiÔm lượng vốn khổng lồ hàng chục ngàn tỉ đồng từ nguồn thu cổ tức, bán vốn của các doanh nghiệp do Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) giữ quyền đại diện vốn nhà nước, thế nhưng điều bất ngờ là SCIC sử dụng phần lớn nguồn vốn trên chỉ để gửi ngân hàng lấy lãi.
SCIC gửi tiết kiệm để bảo toàn vốn. (Ảnh minh họa)Theo báo cáo của SCIC, tính đến hết năm 2012, tổng vốn trong danh mục đầu tư của SCIC theo sổ kế toán khoảng 14.000 tỉ đồng, giá thị trường ước đạt 50.000 tỉ đồng, chênh lệch 36.000 tỉ đồng. Tuy nhiên, thực tế danh mục đầu tư của SCIC đang phụ thuộc phần lớn vào một vài doanh nghiệp lớn. Chỉ riêng Công ty cổ phần Sữa VN (Vinamilk - VNM), SCIC hiện đang đại diện Nhà nước nắm giữ tới 375 triệu cổ phiếu. Tính theo giá cổ phiếu VNM ngày 6-3-2013 là 105.000 đồng/cổ phiếu, tổng giá trị cổ phiếu VNM mà SCIC nắm giữ đã trên 39.300 tỉ đồng. Như vậy, hiệu quả trong tăng trưởng vốn đầu tư tại 408 doanh nghiệp mà SCIC còn đang giữ vốn nhà nước thực tế chỉ phụ thuộc vào một số doanh nghiệp lớn, trong đó lệ thuộc rất lớn vào “con bò sữa” Vinamilk.
Ngoài ra, SCIC còn giữ quyền đại diện phần vốn của Nhà nước và được quyền thu cổ tức tại nhiều doanh nghiệp khác. Năm 2012, Dược Hậu Giang lãi hơn 419 tỉ đồng và cổ tức mang về cho SCIC 57 tỉ đồng. Theo một báo cáo tại SCIC, đến hết năm 2012, tổng số cổ tức SCIC đã thu lũy kế từ Vinamilk đạt 2.600 tỉ đồng, tại Công ty cổ phần viễn thông FPT lũy kế đạt gần 500 tỉ đồng... Nhìn vào cơ cấu tiền lãi mà SCIC công bố dễ nhận thấy cổ tức là một nguồn thu nhập quan trọng đối với tổ chức đầu tư vốn như SCIC, đặc biệt khi SCIC hầu như chỉ đóng vai trò quản lý vốn, rất ít khi mua bán cổ phiếu trên thị trường.
Thế nhưng, điều khiến dư luận quan tâm là SCIC sử dụng những khoản tiền lời kếch sù thu về từ những nguồn nói trên như thế nào? Trong một báo cáo của SCIC, đơn vị này đã hé lộ thông tin về một trong những nghiệp vụ đầu tư của một “siêu tổng công ty” chuyên đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước - đó là gửi tiền ngân hàng để lấy lãi. Báo cáo này nêu doanh thu tài chính năm 2012 chịu ảnh hưởng trực tiếp của lãi suất tiền gửi ngân hàng giảm mạnh, còn 8%/năm so với mặt bằng chung năm 2011 là 14%/năm nên chỉ đạt 1.568 tỉ đồng. Như vậy có thể thấy các khoản đầu tư tài chính khác hầu như không đáng kể, doanh thu tài chính của SCIC có được là tiền lãi gửi các ngân hàng. Với số tiền lãi thu về 1.568 tỉ đồng, ước tổng số tiền SCIC mang gửi tại các ngân hàng có thể lên tới 19.600 tỉ đồng, tăng mạnh so với năm 2011 (số tiền mang gửi ngân hàng ước trên 10.500 tỉ đồng, lãi thu về khoảng 1.479 tỉ đồng)!
Hoạt động gửi tiền lấy lãi tiết kiệm, hoặc đem tiền ủy thác đầu tư tại các ngân hàng (thực chất cũng là một hình thức gửi tiền lấy lãi tiết kiệm) đã được SCIC thực hiện trong nhiều năm nay. Năm 2011, báo cáo tài chính của Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương VN (Vietinbank) cho thấy SCIC đã gửi vào ngân hàng này 4.227 tỉ đồng theo hình thức ủy thác đầu tư không kỳ hạn và kỳ hạn 14 tuần, lãi suất 3-14%/năm. Trước đó, năm 2010, SCIC cũng gửi tiền vào Vietinbank theo hình thức trên với tổng số tiền lên đến 7.199 tỉ đồng, không kỳ hạn và kỳ hạn 6 tháng, lãi suất 2,4-11,2%/năm...
Nếu chỉ gửi tiết kiệm, SCIC nên giải tán
Trong khi các doanh nghiệp Nhà nước đang thiếu vốn đầu tư vào các dự án quan trọng thì SCIC lại có những khoản "tiền chết" lên đến hàng chục ngàn tỷ đồng gửi ngân hàng để lấy lãi.
Trả lời trên báo Tuổi Trẻ, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên thành viên Ban nghiên cứu Thủ tướng giải khẳng định: SCIC đã chệch hướng khỏi mục tiêu ban đầu và cần phải xem lại mô hình này.
Cùng quan điểm này, chia sẻ trên báo Đất Việt, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho biết: SCIC với những thông điệp hướng tới chuyên nghiệp, hoàn hảo, sáng tạo, năng động... thế nhưng trong thực tế SCIC lại không kinh doanh, đầu tư gì mà lại mang vốn gửi vào ngân hàng. Cách làm này không khác nào "một người về hưu không có khả năng đầu tư nào nên mới chọn cách làm như vậy".
Đó là một cách làm không phù hợp, đi ngược lại với lời tuyên ngôn của mình. Vậy, thực chất là gì, tại sao lại như vậy, chính SCIC phải giải thích.
Trong khi sứ mệnh là hỗ trợ phân bổ, điều tiết vốn ở các doanh nghiệp hỗ trợ nền kinh tế phát triển thì việc đầu tư vào các doanh nghiệp lại rất thấp, thay vào đó lại mang vốn đi gửi tiết kiệm.
Việc SCIC đang thu lại lợi nhuận thông qua kênh ngân hàng cũng có nghĩa thu lợi nhuận từ những doanh nghiệp nhỏ và vừa vay lại vốn của ngân hàng.
Còn theo TS Nguyễn Minh Phong: “Việc SCIC dùng vốn nhà nước để đi gửi tiết kiệm lấy lãi được coi là một điều bất thường”, TS Nguyễn Minh Phong chia sẻ trên báo Kiến thức.
Việc làm này không đúng quy định về kinh doanh vốn của nhà nước. Trong bối cảnh các doanh nghiệp đều đang cần vốn, khát vốn để kinh doanh. Nhà nước giao vốn cho anh quản lý thì anh lại dùng để tiết kiệm thì hóa ra họ đã tự mình vẽ nên một cái vòng luẩn quẩn nguy hiểm.
SCIC nhận vốn từ Nhà nước lại gửi vào Ngân hàng Nhà nước. Ngân hàng Nhà nước lại dùng nguồn vốn đó để mua trái phiếu Chính phủ. Thế là Nhà nước phải trả lãi suất cho chính Nhà nước. Nó tạo ra vòng luẩn quẩn ở một dòng tiền nhất định. Nếu không tránh điều này thì vô hình chung nhà nước phải bỏ tiền ra để nuôi cả bộ máy của SCIC rồi sau đó lại phải bỏ tiếp tiền ra để trả lãi cho chính mình. Lấy tiền túi này chuyển sang túi nọ rồi lại mất cả chi phí trung gian.
Ông Phong cũng nêu quan điểm khá thẳng thẳn: nếu tất cả dòng vốn của SCIC mà đi gửi tiết kiệm thì có lẽ là nên giải tán. Chỉ cần 1 thủ quỹ, 1 kế toán là đủ để thay thế cả một bộ máy cồng kềnh mà SCIC đang có.
Trong thời gian tới, tính chất của SCIC nên chuyển sang tập trung mạnh vào hướng thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế. Tập trung hỗ trợ các hoạt động tái cấu trúc cũng như các hoạt động để phục hồi và định hướng phát triển nền kinh tế thay vì lợi nhuận. SCIC phải tập trung vào những đầu tư mồi, đầu tư tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân, đầu tư định hướng phát triển tái cấu trúc đã được phê duyệt, đó mới là mục tiêu chính.
Hoàng Anh (tổng hợp)VietnamnetThành lập SCIC nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn!
Theo quyết định về việc thành lập SCIC do thủ tướng Phan Văn Khải ký năm 2005, SCIC được thành lập với nhiệm vụ tiếp nhận và thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước đầu tư tại các công ty TNHH nhà nước, công ty cổ phần được chuyển đổi từ các công ty nhà nước độc lập hoặc mới thành lập.
SCIC được đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước dưới hình thức: góp vốn vào những lĩnh vực Nhà nước cần chi phối để thành lập doanh nghiệp mới; đầu tư góp vốn liên doanh, liên kết, góp vốn cổ phần với các doanh nghiệp khác; đầu tư mua một phần hoặc toàn bộ tài sản của doanh nghiệp khác; đầu tư trên thị trường vốn, chứng khoán thông qua mua bán cổ phiếu, trái phiếu và công cụ tài chính khác. Với chức năng quản lý, đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước, sự ra đời của SCIC nằm trong tiến trình cải cách kinh tế nói chung và cải cách doanh nghiệp nhà nước nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.