Dù có giảm, lãi suất cho vay trên thực tế vẫn đang vượt quá sức chịu đựng và khả năng hấp thụ của số đông doanh nghiệp. Chưa kể, không ít doanh nghiệp lẫn ngân hàng cho đến nay vẫn giữ tâm lý ngại đi vay và ngại cho vay...
Doanh nghiệp tốt sẽ dễ dàng được vay vốn.
Lãi cao, ngặt nghèo thế chấp
Chủ một doanh nghiệp (DN) sản xuất đồ gỗ tại Hoàng Đông (Duy Tiên - Hà Nam) chia sẻ, hiện cơ sở của gia đình ông đang được một NHTM có vốn nhà nước cho vay với lãi suất 1,2%/tháng với hạn mức vay tối đa 500 triệu đồng. Mức lãi suất (LS) này tương đương 14,4%/năm, thấp hơn đáng kể so với mức lãi vay ngắn hạn cao nhất (15%/năm) tại các NHTM nhà nước hiện nay.
“Các điều kiện vay và giải ngân cũng khá dễ dàng. Song có cái khó là NH yêu cầu chúng tôi phải thanh toán toàn bộ khoản vay 6 tháng một lần có thể nhằm chứng minh khả năng tài chính. Cái này nhiều khi gây rất nhiều khó khăn cho việc bố trí vốn sản xuất và trả nợ”. Cũng theo chủ cơ sở này, có thời điểm hàng chưa bán được và cũng không thể huy động được vốn từ gia đình hay bạn bè, ông phải “giật nóng giật nguội” từ bên ngoài.
Giám đốc Cty CP chăn nuôi Tiến Mạnh (Thái Nguyên) Phan Nhất Thống khẳng định ngay: “Nếu không hạ LS, các DN chăn nuôi sẽ cầm chắc lỗ”. Ông này cho hay, hiện các DN chăn nuôi đang phải chịu mức LS 14,5%/năm và nếu vay 15 tỉ đồng, hằng tháng DN phải trả xấp xỉ hơn 180 triệu đồng tiền lãi. Chưa kể, muốn vay được nguồn vốn lớn, thông thường DN phải có được nguồn tài sản thế chấp gấp 3 lần mức vay. “Anh có được 2 tỉ đồng tài sản thế chấp thì may mắn chỉ vay được NH tối đa 700-800 triệu đồng”.
Cũng theo vị giám đốc này, ngoài tài sản thế chấp, DN phải chứng minh được phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả. “Chăn nuôi giờ chỉ cầm cự và chờ cơ hội, nên đánh giá đúng thực tế thì chắc chắn NH sẽ không cho vay”.
Ngoài ra, theo phản ánh của một chủ DN cũng trong lĩnh vực chăn nuôi, các đơn vị sản xuất đang làm ăn ổn định và có lãi ở thời điểm hiện nay sẽ không muốn vay tiền mở rộng sản xuất vì LS vẫn vượt quá sức chịu đựng. Trong khi đó, các DN mới bước vào sản xuất, cần vốn hoặc gặp khó khăn về vốn lại không đáp ứng được yêu cầu cho vay của NH. “Muốn vay, các DN bắt buộc phải sửa báo cáo tài chính cho hợp lệ”.
Cũng theo vị này, các sản phẩm của chăn nuôi như lợn thương phẩm hiện vẫn giữ giá 39.000đ/kg trong lúc một loạt chi phí đầu vào như điện, dầu và nhân công ồ ạt tăng giá. “Đầu ra giảm và LS hiện nay khiến DN chăn nuôi cầm chắc lỗ. Tôi cho rằng, để hỗ trợ các DN chăn nuôi, NH nên hạ LS cho vay xuống khoảng từ 11-12%/năm”.
Tài sản thế chấp cũng là khó khăn lớn trong việc vay vốn NH của Cty TNHH thương mại và sản xuất Trường Thịnh thuộc KCN Vĩnh Lộc, Q.Bình Tân (TPHCM). PGĐ Nguyễn Tuyết Mai chia sẻ, do việc tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm gặp khó khăn nên Cty làm ăn thua lỗ, thiếu vốn đầu tư sản xuất và cần một nguồn vốn vay để mua nguyên liệu, đầu tư máy móc nhằm duy trì sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, mức lãi suất cho vay mà một số NH đưa ra còn khá cao (14%/năm).
“Chưa kể đối với những DN sản xuất nhỏ và vừa như chúng tôi, yêu cầu về tài sản thế chấp là rất khó khăn bởi tài sản duy nhất của Cty chỉ có nhà xưởng, không đủ khả năng để thế chấp” - bà Mai cho biết.
Hai bên cùng ngại
Giải thích việc “ngại” vay vốn, theo ông Phạm Ngọc Hưng - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội DN TPHCM - nguyên nhân là DN sợ không mở rộng được thị trường trong thời điểm hiện nay. Ông này xác nhận, một số ít DN lớn và khỏe hiện đã tiếp cận được vốn LS 9-11%. Song phần lớn các DN còn lại không đủ điều kiện vay vốn do kinh doanh không có lời, thậm chí thua lỗ. “Đơn vị nào đủ điều kiện cũng chẳng dám vay vì hàng tồn kho nhiều, không mở rộng được thị trường. Do vậy, họ phải co cụm lại và chủ yếu dựa vào nguồn vốn tự có là chính” - ông Hưng lý giải.
Về phần mình, các NH cho biết, dù muốn tăng trưởng tín dụng nhưng không thể “nhắm mắt cho vay” trong bối cảnh hiện nay. TGĐ một NH có trụ sở trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, Q.I (TPHCM) nói thẳng, trong bối cảnh cả nền kinh tế tìm cách xử lý nợ xấu, nhà băng phải thận trọng trong việc cho vay. “Anh nào thể trạng khỏe thì sống tốt, còn quá ốm yếu phải chịu sự đào thải chứ không thể bắt NH hỗ trợ bằng mọi giá” - vị này nói.
Cũng theo đại diện nhà băng nói trên, NH chỉ ưu tiên mức giảm cho những DN có xếp hạng tín dụng tốt. Việc xếp hạng này do chính trung tâm tín dụng của NH thực hiện một cách chặt chẽ. Bởi trong bối cảnh này, nhiều DN vay vốn với mục đích chỉ để đảo nợ từ NH này sang NH khác thay vì có phương án kinh doanh cụ thể. “Với trường hợp này, lãi suất có 14-15%/năm, NH cũng không dám cho vay” - vị giám đốc này cho biết.
Việc ưu tiên cho vay đối với các DN có xếp hạng tín dụng tốt cũng được ông Nguyễn Văn Hùng - Chủ tịch HĐQT CTCP Nhựa Tân Phú - xác nhận. DN này hiện được xếp hạng A+ và cho đến nay được các NH lớn như BIDV, VietinBank, Agribank và MB cho vay với tổng số vốn lên tới 100 tỉ đồng. “Mức lãi vay không giống nhau, nhưng chúng tôi luôn nhận được mức LS hấp dẫn nhất"- ông Hùng khẳng định. Tuy nhiên những trường hợp như trên chỉ là số ít, phần lớn các DN- đặc biệt là các DN nhỏ và vừa- vẫn khó tiếp cận vốn.