Khi đã chót “dấn thân” vào gói vay mua tiêu dùng trả góp từ các ngân hàng và Cty tài chính, người tiêu dùng đành phải ngậm ngùi nếm “trái đắng” với một cảm giác hụt hẫng, thiệt thòi. Có 2 lý do khiến cho người tiêu dùng bị “hoa mắt” trước những lời mời chào từ các tổ chức cho vay đó là thủ tục vay đơn giản và không cần thế chấp tài sản.
Chia sẻ với DĐDN, chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng, đa phần khách hàng mua trả góp thường chỉ quan tâm số tiền phải trả ban đầu là bao nhiêu và số tiền phải góp hàng tháng là bao nhiêu, không mấy người tính được chi phí tổng thể, và nhất là chẳng mấy ai hỏi nhân viên tư vấn cụ thể về các khoản phạt nếu khách hàng trả chậm so với kỳ trả nợ mỗi tháng hay trả trước kỳ hạn thỏa thuận. Cũng theo ông Thành, khách mua hàng trả góp đa phần là học sinh sinh viên, người lao động có điều kiện tài chính hạn chế nhưng lại có nhu cầu bức thiết về tiện nghi. Trong khi đó, các hợp đồng tín dụng cho vay mua tiêu dùng trả góp lại giống như “miếng pho mát quá thơm khiến con chuột không thể cưỡng lại dù đó là một cái bẫy”.
Chính vì thế, các Cty tài chính đã “đánh trúng” tâm lý phân khúc khách hàng này khi đưa ra những điều kiện về hồ sơ rất đơn giản. Tuy nhiên, với chi phí khá “chát” của mỗi hợp đồng so với giá trị món hàng, tính ra, giá mua sự tiện lợi không hề rẻ- ông Thành nói.
Lợi dụng nguyên tắc lãi suất cho vay căn cứ trên thỏa thuận giữa bên vay và bên cho vay, không bị khống chế mức trần, các Cty tài chính đã đưa ra mức lãi suất ngất ngưởng, đúng vào lúc người tiêu dùng cần tiền nhất. Đằng sau sự linh hoạt của phương thức thanh toán, những món tiền trả góp tưởng là sự sẻ chia áp lực tài chính nhiều khi lại trở thành một gánh nặng tài chính không hề nhỏ.
Thế nhưng, theo chia sẻ của một vị đại diện ngân hàng thì với hình thức mua hàng trả góp lãi suất 0%, trước khi thực hiện chương trình, các ngân hàng và đối tác đã thống nhất đưa ra một mức giá bán hàng để cả hai cùng được lợi. Cụ thể, bên bán sẽ nâng giá bán ở một mức vừa phải hoặc “đẻ” ra các loại phí. Mục đích cuối cùng là một phần tiền thu được từ chênh lệch giá, phí này sẽ được chuyển cho ngân hàng. Tuy số tiền thấp hơn lãi suất ngân hàng cho vay nhưng bù lại ngân hàng có thêm nguồn khách hàng để phát triển, mở rộng và thu hút họ sử dụng dịch vụ của ngân hàng dài lâu. Phía đơn vị bán hàng thì gia tăng doanh số - vị đại diện này nói.
Lãi suất cho vay mua hàng tiêu dùng trả góp thường là thỏa thuận theo nhu cầu hai bên. Đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, thông thường tiền lãi giảm dần theo số dư nợ, còn đối với ngân hàng thương mại tư nhân thì người vay phải chịu lãi phẳng. Đây rõ ràng là sự bất hợp lý, gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Và thực tế thời gian qua, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã tiếp nhận nhiều trường hợp khiếu nại liên quan đến lãi suất khi mua hàng trả góp do khách hàng được nhân viên bán hàng tư vấn “mập mờ”. Tuy nhiên, nhiều khiếu nại không thể giải quyết bởi khi đã ký hợp đồng, người mua được “mặc định” là đã hiểu mọi điều khoản và đồng ý - đó là chia sẻ của ông Nguyễn Mạnh Hùng - Tổng thư ký Hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng VN.
Mong rằng, ngân hàng nhà nước sớm can thiệp và có biện pháp kịp thời chấn chỉnh các tổ chức tín dụng cạnh tranh không lành mạnh trong thị trường của nền kinh tế vốn đã và đang có quá nhiều khó khăn, cần sự chung tay góp sức của toàn xã hội.
Mai Thanh (DĐDN)