Dù giải thích của Ngân hàng nhà nước là tiền chênh lệch giá vàng trong nước so với thế giới được rót vào ngân sách nhà nước, song thị trường và những người dân lại chờ đợi một kết cục khác, minh bạch hơn để họ không bị đánh vào tiền túi.
Chênh giá, tiền túi của dânNhư vậy, sau 12 phiên đấu thầu, tổng cộng đã có 12,6 tấn vàng được cung ra thị trường, nhưng số vàng này mới chỉ đủ để các DN kinh doanh và tổ chức tín dụng cân bằng trạng thái, chứ chưa có tác dụng cân bằng thị trường vàng. Hiện, giá vàng trong nước và thế giới vẫn cách nhau trên dưới 6 triệu đồng/lượng.
Đây cũng thời điểm Thanh tra Chính phủ tiến hành đợt thanh tra kéo dài 60 ngày về chức năng, nhiệm vụ của NHNN đối với hoạt động kinh doanh vàng, huy động và cho vay vốn bằng vàng từ thời kỳ năm 2009 đến hết tháng 3/2013 - giai đoạn thị trường vàng trong nước diễn biến bất ổn nhất.
Theo TS. Ngô Trí Long, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng, quyết định thanh tra NHNN về hoạt động kinh doanh vàng là cần thiết trong bối cảnh thị trường vàng vẫn còn "lộn xộn" như hiện nay.
Điều khiến chuyên gia Ngô Trí Long nghi ngại cách điều hành đối với mặt hàng vàng của cơ quan quản lý, là cơ chế điều hành thị trường mơ hồ, chưa rõ ràng của NHNN gây ra tình trạng lộn xộn, mất cân đối tài khoản vàng.
Chẳng hạn như với điều kiện tỷ lệ đặt thầu tối thiểu từ 500 đến 1000 lượng NHNN đưa ra, chỉ những DN lớn mới đủ tiềm lực tài chính để tham gia đấu thầu. Sẽ chẳng ngạc nhiên khi kết quả các phiên đấu thầu hầu hết đơn vị trúng là các tổ chức tín dụng đang có nhu cầu mua vàng để tất toán. Vì thế, mới xảy ra chuyện gia hạn tất toán vàng cho các NHTM đến 30/6/2013 sau nhiều lần điều chỉnh thời hạn.
Nhìn nhận về kết quả 11 phiên đấu thầu vàng vừa qua, ông Long tỏ ra nghi ngờ về cách "bình ổn thị trường nhưng không bình ổn giá" mà cơ quan tiền tệ khẳng định. Ví như trong khi vàng thế giới (từ 12-16/4) giảm thấp nhất trong vòng 30 năm qua thì giá vàng của Việt Nam giảm không đáng kể và cách giá thế giới tới gần 7 triệu đồng (tương đương 300 USD).
Lý giải về điều này, ông Lê Minh Hưng, Phó Thống đốc NHNN cho rằng, NHNN thực hiện đấu thầu vàng theo các quy định của pháp luật, quyết định của Thủ tướng và phải tuân thủ các chính sách về quản lý ngoại hối. Khoản chênh lệch có được qua các phiên đấu thầu là nguồn thu của ngân sách nhà nước, vì vậy sẽ phải chuyển về ngân sách theo đúng quy định.
Càng bình ổn, càng lộn xộn"Kể từ khi Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng ra đời, thị trường vàng chẳng những được lặp lại trật tự mà vẫn lộn xộn" – TS. Ngô Trí Long bày tỏ nỗi thất vọng khi đề cập tới câu chuyện "lùng nhùng" thị trường vàng hiện nay.
Ông Long phân tích: Việt Nam là một trong 10 nước có lượng người dân giữ vàng lớn, nên khi kinh tế vĩ mô bất ổn họ sẽ tìm tới vàng như một nơi trú ẩn an toàn. Do cách quản lý theo kiểu ôm đồm, "một mình một chợ" nên thị trường vàng trong nước vẫn cứ lộn xộn.
Mặc dù vậy, ông Hưng lại cho rằng nhìn một cách tổng thể, các NHNN đã thành công khi tham gia thị trường vàng.
Cái mà ông Hưng cho là được đó là cung ứng ra thị trường hơn 13 tấn vàng, NHNN tăng cung, giảm bớt áp lực, tránh hiện tượng tái sốt vàng. Và NHNN chỉ bình ổn thị trường chứ không bình ổn giá, sẽ không bao cấp, không bù lỗ cho bất kỳ đối tượng nào trên thị trường.
Trong khi đó, chuyên gia lại cho rằng, thị trường có mua – bán, nên cốt lõi của thị trường là giá. Đánh giá thị trường có ổn định hay không là chính thông qua chỉ tiêu giá này.
Theo chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Thị Hiền, sự lộn xộn của thị trường vàng là hệ quả của sự can thiệp hành chính quá mức của NHNN. "Đấu thầu vàng chỉ giúp các tổ chức kinh doanh vàng cân bằng trạng thái vàng chứ không nhằm cung cho thị trường. Chưa thấy cơ sở nào cho thấy mức chênh lệch giá vàng sẽ giảm, thị trường vàng sẽ bình ổn" – bà Hiền nói.
Dù có thế nào, người dân vẫn mong chờ một kết cục khác, rằng họ muốn được mua, bán với đúng thực giá thay vì phải bỏ tiền mua một mặt hàng cùng chất lượng, cùng giá trị nhưng lại chênh so với thế giới tới hơn 6 triệu đồng/lượng.
Bích Ngọc (Tổng hợp)Đất Việt