Bộ Giao thông vận tải đang tăng tốc xoá hết trạm thu phí nộp ngân sách và cả trạm đã bán quyền để tránh “phí chồng phí” khi quỹ bảo trì đường bộ đi vào hoạt động. Tuy nhiên, bản thân bộ cũng chưa dám đặt ra một “thời hạn chót” vì sợ “nói ra mà không thực hiện được”.
“Chưa có tiền lệ”Ngày 6.5, thứ trưởng bộ này, ông Nguyễn Hồng Trường thông tin: đến nay bộ đã xoá bỏ toàn bộ 19 trạm thu phí hiện đang nộp ngân sách nhà nước, còn bốn trạm chuyển giao quyền thu phí cho các nhà đầu tư (ba trạm trên quốc lộ 1 gồm trạm Bàn Thạch thuộc tỉnh Phú Yên, trạm Hoàng Mai ở Thanh Hoá, trạm Phù Đổng thuộc Hà Nội) và trạm Bãi Cháy (quốc lộ 18) bộ đã xây dựng phương án xử lý trình Chính phủ theo hướng mua lại các trạm thu phí này.
 Bộ Giao thông vận tải đang tăng tốc xoá hết trạm thu phí nộp ngân sách và cả trạm đã bán quyền để tránh “phí chồng phí” khi quỹ bảo trì đường bộ đi vào hoạt động. |
Và theo phương án mới nhất đã được Chính phủ chỉ đạo (tạm gọi là phương án tháng 4) thì đã có sự thay đổi đáng kể so với phương án tháng 1 mà bộ đã trình Thủ tướng. Theo phương án tháng 1, đối với trạm Phù Đổng và trạm Bãi Cháy, bộ đề nghị mua lại quyền thu phí; xoá bỏ, dừng thu từ ngày 1.3.2013. Còn hai trạm Hoàng Mai và Bàn Thạch, bộ đề xuất hai kịch bản: một là mua lại quyền thu phí và dừng thu từ ngày 1.3.2013. Hai là chuyển giao cho các nhà đầu tư BOT thực hiện các dự án mở rộng quốc lộ 1 mua lại quyền thu phí, để thực hiện thu phí hoàn vốn dự án BOT. Dù đề xuất hai kịch bản song bộ vẫn nghiêng về kịch bản 1, là mua lại để xoá bỏ cả bốn trạm. Vì vậy, khi đó bộ đã ước tính kinh phí để mua lại quyền thu phí của bốn trạm trên khoảng 856 tỉ đồng và dự kiến được bố trí từ ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, theo phương án tháng 4 mà bộ công bố chiều ngày 6.5 thì: với hai trạm Hoàng Mai và Bàn Thạch, Thủ tướng đồng ý về nguyên tắc chuyển giao cho hai nhà đầu tư BOT (tức như kịch bản 2 của phương án tháng 1). Còn hai trạm Bãi Cháy và Phù Đổng thì các bộ Giao thông – Tài chính tiếp tục đàm phán với nhà đầu tư, về phương án tài chính, nguồn vốn mua lại và thời điểm dừng thu, báo cáo Thủ tướng xem xét quyết định. Có sự thay đổi này, theo các chuyên gia là nhằm giảm áp lực móc hầu bao tiền ngân sách trong điều kiện ngân sách eo hẹp.
Còn nói về việc kéo dài cũng như thay đổi phương án này, chính bộ Giao thông cũng từng thừa nhận, việc mua lại quyền thu phí sử dụng đường bộ tại các trạm chuyển giao quyền thu phí rất phức tạp nhưng chưa được hướng dẫn cụ thể tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. “Bên cạnh đó đây là việc mới chưa có tiền lệ”, thứ trưởng Trường nói thêm.
Chậm cũng không lo phí chồng phí?
Thực tế, từ đầu năm đến nay, các đơn vị thuộc bộ như tổng cục Đường bộ, ban PPP (ban hợp tác công tư), hay tổng công ty Phát triển đường cao tốc (VEC) đã nhiều lần đàm phán với các nhà đầu tư để mua lại, song đến nay vẫn chưa đạt kết quả. Nguyên nhân chủ yếu là do bất đồng về nguyên tắc tính toán chi phí mua lại.
Quan điểm của các đơn vị thuộc bộ là chỉ tính chi phí đền bù dựa trên dự kiến lưu lượng xe, tốc độ tăng trưởng của phương tiện đi qua trạm ở các năm thu phí còn lại, còn phía các nhà đầu tư lại cho rằng họ cần thu lại số tiền đã bỏ ra để bảo toàn được vốn và bù đắp chi phí thực tế mà nhà đầu tư đã bỏ cộng với lãi suất ngân hàng. Đơn cử, tại buổi làm việc ngày 6.5 giữa tổng cục Đường bộ với công ty CP An Sinh (nhà đầu tư hai trạm Bãi Cháy và Hoàng Mai): tổng cục Đường bộ đưa ra phương án tính theo cách tính thời gian thu phí còn lại của các trạm thu phí trừ đi chi phí cho tổ chức thu theo đề án, thì phía An Sinh đề nghị Nhà nước cần có phương án hoàn trả tiền của nhà thầu đã đầu tư mua quyền thu phí và đề xuất thêm việc tính toán số tăng trưởng kỳ vọng của hai năm cuối. Kết thúc buổi làm việc, hai bên vẫn chưa thể thống nhất cách tính. “Có một khoảng cách nhất định giữa kỳ vọng của nhà đầu tư và phương án của đơn vị quản lý nhà nước. Hay nói cách khác là các biến số để tính vẫn chưa được thống nhất”, đại diện công ty này nói.
Ngày 6.5, trả lời câu hỏi của phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị, thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường nói rằng, việc đàm phán mới chỉ diễn ra hơn một tháng trở lại đây nên không thể gọi là dài hay đi vào bế tắc. Tuy nhiên, chính ông cũng phải thừa nhận: bộ chưa ấn định một “giờ G” nào vì “sợ nói ra mà không thực hiện được thì sẽ thiếu nhất quán”. Ông Trường chỉ trấn an rằng, dù chậm cũng không có hiện tượng phí chồng phí bởi khi bán quyền các trạm này (gần 1.100 tỉ đồng) thì tất cả đều đã được dùng để duy tu sửa chữa đường bộ. “Bộ Giao thông đang rất tích cực, sẽ cố gắng sớm nhất và mua lại với giá thích hợp để không ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước”, ông Trường hứa.
Chí Hiếu (SGTT)